Page 2446 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๔๓๑

บทนํา
ึ
ี
หลักการคุมครองสิทธเสรีภาพของผูตองหาหรือจําเลยในคดอาญาที่สําคัญประการหน่ง คือหลักขอ
ิ
์
ี
สันนิษฐานวาผูตองหาหรือจําเลยเปนผูบริสุทธ( Presumption of Innocence) หลักการดังกลาวน้ถือวาเปน
ิ
ื
่

หลักสิทธิมนุษยชนขั้นพ้นฐานทีมีแนวคิดวา รัฐจะตองใหการรับรองและคุมครองผูตองหาหรือจําเลยที่ถูก
่
ี
ดําเนินคด ไมวาคดนั้นจะเริ่มโดยรัฐหรือเอกชนก็ตามเพราะเมือบุคคลใดตกเปนผูตองหาหรือจําเลย ถือวาบุคคล
ี

ั
ื
้
ั
ดงกลาวถูกกลาวหาวากระทําการละเมิดกฎหมายของรัฐหากไมหลักประกนการคุมครองสิทธิขันพนฐานแลว
้
ึ
่
ิ
บุคคลดังกลาวอาจถูกรัฐปฏิบัติเสมือนหน่งเปนผูกระทําความผิดกอนทีจะมีคําพพากษาของศาลซึ่งจะขัดกับ
ื
หลักสิทธิมนุษยชน สิทธิขันพ้นฐานของผูตองหาหรอจําเลยที่รัฐตองใหการรับรองคุมครองมีหลายประการ เชน
ื
้
สิทธิในการตอสูคด สิทธิปรึกษาทนายความ สิทธในการไดรับการเยยม สิทธิในการรักษาพยาบาล สิทธิทีจะ
ี
ี
่
ิ

่
ิ

่
ั
่
ั
ิ
ไมใหการปรักปรําตนเอง สิทธไดรับการปลอยชวคราว เปนตน สําหรับสิทธในการไดรับการปลอยชวคราวของ






ั
ิ

่
ผูตองหาหรือจําเลยนน นบวาเปนสิทธทีสําคัญประการหนงเพราะการไดรับประโยชนจากขอสันนษฐานวาเปน


ั้
่

ิ
ึ
ี

ิ์
ื
ผูบริสุทธทําใหรัฐควบคุมตัวบุคคลดังกลาวไวระหวางพิจารณาคดไมได เวนแตกรณีมีเหตุจําเปนเพ่อปองกันการ
ั
หลบหนหรืออาจไปกอภยันตรายอนเทานน ทั้งการที่รัฐจะควบคุมตวบคคลดงกลาวไวนน กแสดงใหเหนวารัฐ

ั้
ั
ุ
้
ี
ั
็
็

ื่

ุ
ั

ั

เชอวาบคคลดงกลาวกระทําความผิดกฎหมายแลว ในทางกลับกนหากรัฐไมควบคุมผูตองหาหรือจําเลยไวโดย
่
ื


อนุญาตใหปลอยชั่วคราวระหวางพจารณา เปนการยนยนวารัฐใหความคารพและปฏิบัติตามหลักขอสันนิษฐาน
ื



ิ
ั
วาผูตองหาหรือจําเลยเปนผูบริสุทธ์จนกวาจะมีคําพิพากษาถึงที่สุดวากระทําความผิด (Presumption of
ิ

Innocence) ดังนั้นสิทธไดรับการปลอยชั่วคราวจึงสอดคลองสัมพันธกับหลักการดังกลาว
ิ
ั้
ิ

สําหรับระบบกฎมายไทยนน ไดนําเอาหลักการขอสันนษฐานวาผูตองหาหรือจําเลยเปนผูบริสุทธ ิ ์


ิ
(Presumption of Innocence) มาบัญญัตไวรัฐธรรมนญแหงราชอาณาจักรไทยโดยตลอด รัฐธรรมนญฉบบ
ั
ู
ู


ปจจุบนคือ รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๖๐ ก็ไดบัญญัติรับรองหลักการดังกลาวไววาใน
ั






คดีอาญาใหสันนิษฐานไวกอนวาผูตองหาหรือจําเลยไมมีความผิด และกอนมีคําพิพากษาอันถึงที่สุดแสดงวา
๑


ั
บุคคลใดไดกระทําความผิด จะปฏิบัติตอบุคคลน้นเสมือนเปนผูกระทําความผิดมิได 1 การควบคุมหรือคุมขัง
๒
ผูตองหาหรือจําเลย ใหกระทําไดพยงเทาทีจําเปน เพ่อปองกนมิใหมีการหลบหน 2 และยังบัญญัติสิทธิในการ

ี
่

ื
ั
ี

ไดรับการปลอยชั่วคราวและการเรียกหลักประกันไวดวยวา คําขอประกันผูตองหาหรือจําเลยในคดอาญาจะตอง
ี

ิ
ไดรับการพิจารณาและจะเรียกหลักประกันเกนสมควรแกกรณีมิได การไมใหประกันตองเปนไปตามที่กฎหมาย
๓
บัญญัติ 3 ซึ่งหมายความวา การปลอยชั่วคราวพึงถือเปนหลัก การไมอนุญาตใหปลอยชั่วคราวเปนขอยกเวน

ื
และการไมอนญาตใหปลอยชวคราวตองเปนไปตามหลักเกณฑที่กฎหมายบญญัติไวเทาน้น จะอางเหตุผลอ่น
ุ




ั
ั
่
ั
ิ
ไมได นอกจากน้ประมวลกฎหมายวธีพิจารณาความอาญาก็ไดบัญญัติถึงหลักเกณฑและวธีการการปลอย
ี
ิ

๑

รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๖๐ มาตรา ๒๙ วรรคสอง.
๒

รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๖๐ มาตรา ๒๙ วรรคสาม.
๓

รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๖๐ มาตรา ๒๙ วรรคทาย.