Page 81 - STAV 119 15.06.2017

Pirot

Nažalost po muslimane, nisu svi gra- Politički program za iseljenje muslimana iz Srbije dao je Miloš
dovi imali snage suprotstaviti se neprijate- Obrenović. Gradski centri poput Ražnja, Batočine, Tekije i Rudnika
lju kao stanovnici Novog Pazara. Završet-
kom Prvog srpskog ustanka nisu završile izgubili su urbani karakter i ruralizirali su se naseljavanjem Srba
brige za muslimansko stanovništvo u Sr- seljaka. Džamije u Rudniku, Kragujevcu, Čačku i ostalim mjestima
biji. Njihovi problemi za vrijeme Drugog poslije iseljavanja muslimanskog stanovništva paljene su ili
srpskog ustanka, a posebno poslije njega,
postaju sve veći. Hatišerifi (1830–1833) pretvarane u crkve. Džamija u Paraćinu jednim dijelom pretvorena
su pokrenuli dalja iseljavanja muslima- je u pivnicu, a drugim u svinjac
na. Miloš Obrenović naređivao je Srbima
u Beogradu da niko od njih više ne bude Beograd
podstanar u muslimanskim kućama i du-
ćanima, već da svaki od Srba nastoji otku-
rasprodaju, a da se oni isele. stav.ba
piti kuću, odnosno dućan. Ovim potezom
Miloš Obrenović želio je dati znak musli-
manskom stanovništvu da im ne preosta-
je ništa drugo nego da svu svoju imovinu
Politički program za iseljenje muslima-
na iz Srbije dao je upravo Miloš Obreno-
vić, kao i uputstva kojih se treba striktno
držati prilikom iseljenja. Gradski centri
poput Ražnja, Batočine, Tekije i Rudnika
izgubili su urbani karakter i ruralizirali
su se naseljavanjem Srba seljaka. Džamije
u Rudniku, Kragujevcu, Čačku i ostalim
mjestima poslije iseljavanja muslimanskog
stanovništva paljene su ili pretvarane u cr-
kve, kao što je to bio slučaj sa džamijom u
Čačku. Zanimljivo je da je džamija u Para-
ćinu jednim dijelom pretvorena u pivni- nakon 1862. godine, raseljeni, i to većinom zaključen protokolom od dvanaest članova,
cu, a drugim u svinjac. Sve ovo tjeralo je prema Bosni, zbog blizine. išao je na štetu muslimanskom stanovniš-
muslimane na odlaske u Bosnu. tvu. Na konferenciji su učestvovali pred-
Za vrijeme Aleksandra Karađorđevi- KANLIDžSKI SPORAZum stavnici Velike Britanije, Francuske, Rusi-
ća smanjeni su progoni muslimana. Za NA ŠTETu muSLImANA je i Austrije, dok je osmanski predstavnik
muslimane tada nastupa period u kojem Napeti odnosi između srpskog i musli- bio samo posmatrač. Posljednjeg dana rada
je uspostavljen prividan mir. Mnogi se manskog stanovništva kulminirali su po- konferencije potpisan je Kanlidžski pro-
muslimani vraćaju u gradove i sela, ali su slije sukoba u Beogradu, koji su Srbi mak- tokol od 12 članova, koji je predviđao da
nakon dolaska kneza Mihaila Obrenovića simalno iskoristili za sređivanje odnosa s se muslimansko stanovništvo iseli iz cijele
protjerivanja muslimana postala sve češća, Portom. U Kanlıci, predgrađu Istanbula, Srbije, da se tvrđave Soko i Užice u unu-
posebno onih iz Beograda. U jedanaest na- dolazi do međunarodne konferencije po- trašnjosti poruše te da osmanski garnizoni
hija Smederevskog sandžaka 58% stanov- vodom sporova između ovih dviju strana. smiju ostati samo još u Šapcu, Beogradu,
ništva bili su muslimani, u Užicu ih je bilo Ovaj događaj možemo okarakterizirati kao Smederevu i Kladovu. Romi koji su bili
96,7%, a u Beogradu je bilo četiri petine posljednji udarac muslimanima te njihov muslimani nisu bili obuhvaćeni odlukom
muslimana. Ipak, muslimani s ovih pod- skoro pa najveći poraz. Stvorena je bezizla- o iseljenju. Prema članovima jedan i šest
ručja u narednom su periodu, a posebno zna situacija, dogovor postignut u Kanlıci, Protokola, muslimani su se morali što prije

STAV 15/6/2017 81