Page 1283 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๒๗๑

ั
เสื่อมโทรม สิ่งแวดล้อมที่ไม่ดี สภาพของสังคมเสื่อมทรามอนเป็นอิทธิพลโน้มน้าวให้กลายเป็นเด็กที่มีปัญหา
ต่อสังคมได้

จะเห็นได้ว่า ภาวะเศรษฐกิจในสังคมที่มีช่องว่างหรือความเหลื่อมล้ าอย่างมากระหว่าง
ครอบครัวที่ร่ ารวยกับครอบครัวที่ยากจนท าให้ครอบครัวของชนชั้นล่างที่มีความยากจนและเป็นผู้ใช้
ุ
แรงงานที่มีความยากไร้ซึ่งมีรายได้ไม่เพยงพอที่จะใช้จ่ายในการด าเนินชีวิตเกิดการขาดแคลนเครื่องอปโภค
ี
บริโภคที่จ าเป็นต่อการด ารงชีวิต ซึ่งอาจมีส่วนผลักดันให้เด็กและเยาวชนในครอบครัวที่ยากจนเลือกที่จะ
กระท าความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ หรือในบางกรณีพบว่ามีผู้ใหญ่ชักจูงให้เด็กและเยาวชนกระท าความผิด โดย
เด็กและเยาวชนหวังเพยงค่าตอบแทน และอาจขยายขอบเขตของการกระท าความผิดไปในลักษณะที่
ี
๖
รุนแรงมากขึ้น เช่น การกระท าความผิดในคดียาเสพติดเป็นต้น
ิ
ิ
ิ
มาตรการพเศษแทนการด าเนินคดีอาญาก่อนพจารณาพพากษาคดีตามพระราชบัญญัติ
ศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. ๒55๓ มาตรา ๙0 ถึงมาตรา ๙๔
ู
ื้
เป็นกระบวนการจัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟนฟหลังฟองคดีอนเป็นรูปแบบหนึ่งในกระบวนการยุติธรรมเชิง
ั
้
สมานฉันท์ที่เป็นการระงับข้อพพาททางเลือก (Alternative Dispute Resolution หรือ ADR) ประเภท
ิ
หนึ่ง นอกจากจะมีวัตถุประสงค์เพอระงับพพาทของคู่ความแล้วยังที่มีจุดมุ่งหมายในการเบี่ยงเบนคดีของ
ิ
ื่
เด็กและเยาวชนที่กระท าผิดออกจากกระบวนยุติธรรมทางอาญาปกติ
การด าเนินการมาตรการพิเศษแทนการด าเนินคดีอาญาดังกล่าวนั้น เป็นมาตรการทางเลือกที่
ิ
ู
ื้
ใช้กระบวนการจัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟนฟในคดีที่พจารณาแล้วเห็นว่าเด็กหรือเยาวชนอาจกลับตนเป็นคน
ื่
ดีได้ ภายใต้หลักเกณฑ์ที่กฎหมายก าหนดเพอการแก้ไขปรับเปลี่ยนความประพฤติของเด็กหรือเยาวชน
การบรรเทาผลร้าย ทดแทนหรือชดเชยความเสียหาย สร้างความปลอดภัยหรือความสงบสุขแก่ชุมชนและ
สังคม ในการด าเนินการดังกล่าวจ าเป็นต้องมีเจ้าหน้าที่ที่ท าหน้าเป็นผู้ประสานการประชุม เชิญ ผู้เกี่ยวข้อง
ื่
ื้
ู
มาร่วมการประชุม เพอจัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟนฟเด็กและเยาวชนที่เป็นเครื่องมือส าคัญในการ
เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเด็กและเยาวชนที่กระท าผิดให้กลับตนเป็นคนเป็นคนดีของสังคม
กระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ (Restorative Justice) เป็นกระบวนการที่เปิดโอกาสให้
ผู้มีส่วนได้เสียในการกระท าความผิดหรือได้รับผลกระทบให้เข้ามามส่วนร่วมในการจัดการกับความเสียหาย
ี
ื่
ที่ผู้กระท าความผิดได้ก่อขึ้น เพอให้สามารถเยียวยาและท าให้ความเสียหายกลับคืนดีดังเดิมให้ได้มากที่สุด
เท่าที่จะท าได้ แม้อาจจะไม่ดีเหมือนเดิมก็ตาม โดยตั้งอยู่บนพนฐานหลักการของความรักความเมตตา
ื้
ุ
ึ
ความเอออาทรที่มนุษย์พงมีต่อกัน (ตามหลักการในหลายศาสนาไม่ว่าจะเป็นศาสนาพทธ ศาสนาคริสต์
ื้
ิ
ศาสนาอสลาม เป็นต้น) การยอมรับ การให้เกียรติของความแตกต่างหลากหลาย การหาทางแก้ปัญหา
ระงับความขัดแย้ง ป้องกันปัญหาอาชญากรรม ปัญหาสังคม โดยมีผู้เสียหายเป็นศูนย์กลางซึ่งแตกต่างจาก
กระบวนยุติธรรมกระแสหลักที่จะเน้นการลงโทษผู้กระท าความผิดมากกว่าการชดเชยเยียวยาความเสียหาย
ที่เกิดขึ้น
๗

๖ ฟาติมะห์ ขันธศักดิ์, สาเหตุการกระท าความผิดของเด็กและเยาวชน และกระบวนการพิจารณาคดีเด็กและ
เยาวชนตามพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2553, โครงงานการ
ปฏิบัติสหกิจศึกษา, (2558), หน้า 8-11.
๗ สุริยนตร์ โสตถิทัต, มาตรการพิเศษแทนการด าเนินคดีอาญา (การประชุมจัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟูหลังฟ้อง
คดีตามมาตรา 90), (กรุงเทพฯ: ศาลเยาวชนและครอบครัวกลาง, 2562), หน้า 1-2.