Page 1284 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๒๗๒

วิธีด าเนินคดีตามพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว
พ.ศ. ๒55๓ มาตรา ๙0

ั
เมื่อเด็กหรือเยาวชนกระท าความผิดอาญาที่มีอตราโทษโทษจ าคุกไม่เกินยี่สิบปีและมี
ผู้เสียหาย หากผู้เสียหายยินยอมและโจทก์ไม่คัดค้าน มีวิธีการการด าเนินคดีตามพระราชบัญญัติศาล
ิ
เยาวชนและครอบครัวและวิธีพจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. ๒55๓ มาตรา ๙0 ถึงมาตรา ๙๔
ิ
เป็นมาตรการพเศษแทนการด าเนินคดีอาญาหลังฟองคดีโดยมีเจตนารมณ์เพอใช้เป็นวิธีการเบี่ยงเบนคดี
้
ื่
ของเด็กและเยาวชนที่ส านึกในการกระท าออกไปจากกระบวนพิจารณาของศาลโดยเร็ว และใช้วิธีการจัดท า
แผนแก้ไขบ าบัดฟนฟซึ่งเกิดขึ้นจากมติร่วมกันของผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย กล่าวคือ เด็กหรือเยาวชน ผู้ปกครอง
ู
ื้
และผู้เสียหาย บางกรณีอาจรวมถึงผู้แทนชุมชนซึ่งได้รับผลกระทบจากการกระท าความผิดของเด็กหรือ
เยาวชนดังกล่าว

ขั้นตอนในการด าเนินการที่ต้องไปเกี่ยวข้องกับบุคคลหลายฝ่าย ศาลจ าเป็นต้องปรับเปลี่ยน
ทัศนคติในการปฏิบัติงานให้สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของกฎหมายรวมถึงท าความเข้าใจในหลักเกณฑ์และ
ื่
ี
กระบวนการให้มาตรการพเศษแทนการด าเนินคดีอาญาโดยละเอยด เพอที่จะสามารถใช้ดุลพนิจในแต่ละ
ิ
ิ
ขั้นตอนได้อย่างรอบคอบ รัดกุม และเป็นไปเพอประโยชน์สูงสุดทั้งต่อเด็กและเยาวชน ผู้เสียหายและสังคม
ื่
โดยรวมอย่างแท้จริง
วิธีด าเนินการของศาลกรณีใช้มาตรการพเศษตามมาตรา ๙0 สามารถแบ่งพจารณาเป็น ๒
ิ
ิ
ส่วน คือ
๑. หลักเกณฑ์ในการใช้มาตรการพิเศษตามมาตรา ๙0
๒. ขั้นตอนการด าเนินการของศาลตามมาตรการพิเศษ แบ่งเป็น 5 ขั้นตอน
๒.๑ ขั้นตอนที่ศาลมีค าสั่งให้จัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟ ู
ื้
๒.๒ ขั้นตอนหลังจากศาลมีค าสั่งให้จัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟนฟและกระบวนการจัดท า
ู
แผนแก้ไข บ าบัดฟื้นฟ ู
๒.๓ ขั้นตอนการพิจารณาแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟู
๒.๔ ขั้นตอนหลังศาลมีค าสั่งเห็นชอบกับแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟ ู
๒.5 ขั้นตอนการพิจารณาผลของการด าเนินการตามแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟ ู

๑. หลักเกณฑ์ในการใช้มาตรการพิเศษตามมาตรา ๙0
ื้
ในกรณีที่ศาลจะพจารณามีค าสั่งให้จัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟนฟเด็กหรือเยาวชนนั้นต้องอยู่
ิ
ู
ภายใต้หลักเกณฑ์ของ พ.ร.บ. ศาลเยาวชนฯ มาตรา ๙0 และข้อบังคับประธานศาลฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์
วิธีการและเงื่อนไขในการจัดท าแผน แก้ไข บ าบัดฟื้นฟูหลังฟ้องคดี พ.ศ. ๒556 ข้อ 5 ดังต่อไปนี้
ั
้
(๑) คดีที่เด็กหรือเยาวชนถูกฟองว่ากระท าความผิดซึ่งมีอตราโทษอย่างสูงตามที่กฎหมาย
ก าหนดไว้ให้จ าคุกไม่เกินยี่สิบปี ไม่ว่าจะมีโทษปรับด้วยหรือไม่ก็ตามกรณีเป็นความผิดหลายกรรมต่างกัน
หรือกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ถือข้อหาที่มีอัตราโทษสูงสุดเป็นเกณฑ์
ิ
(๒) เด็กหรือเยาวชนไม่เคยได้รับโทษจ าคุกโดยการพจารณาพพากษาคดีถึงที่สุดให้จ าคุก
ิ
มาก่อน เว้นแต่ความผิดที่ได้กระท าโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ
(๓) เด็กหรือเยาวชนส านึกในการกระท า
(๔) ผู้เสียหายยินยอมในการจัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟ ู
(5) โจทก์ไม่คัดค้าน

(6) พฤติการณ์แห่งคดีไม่เป็นภัยร้ายแรงต่อสังคมเกินควร