Page 1288 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 1288
๑๒๗๖
กระท าของตนเองหรือแสดงออกซึ่งความรู้สึกรับผิดชอบอย่างจริงใจและจริงจัง โดยให้ความส าคัญต่อ
ความรู้สึกและความเสียหายที่ผู้เสียหายได้รับ โดยให้ทั้งจ าเลยและผู้เสียหายมีส่วนให้ความคิดเห็น
ื้
ู
เสนอแนะแนวทางที่เหมาะสมในการแก้ไขฟนฟตัวจ าเลยเอง และในขณะเดียวกันเพอให้เกิดการเยียวยา
ื่
ความรู้สึกและความเสียหายที่ผู้เสียหายได้รับจากการกระท าความผิดของจ าเลย กระบวนการประชุมนี้ยัง
เป็นการเปิดโอกาสให้ทุกฝ่ายที่มีส่วนได้เสีย ไม่ว่าจะเป็นบิดามารดา ครูอาจารย์ ญาติพี่น้อง ของทั้งสองฝ่าย
ื้
ได้เข้ามามีส่วนร่วมในการก าหนดแผนการในอนาคต เพอการแก้ไขบ าบัดฟนฟจ าเลยด้วย นอกจากนี้ใน
ื่
ู
บางลักษณะคดี กระบวนการประชุม ยังสามารถเปิดโอกาสให้สมาชิกในชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากการ
กระท าความผิดพลาดของจ าเลย เช่น ก านัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้น าชุมชนอน ๆ หรือสมาชิกในชุมชน หมู่บ้านที่
ื่
จ าเลยหรือผู้เสียหายอาศัยอยู่ได้มีโอกาส เข้ามาร่วมแสดงความคิดเห็นให้ข้อเสนอแนะที่เป็นประโยชน์ใน
ี
การก าหนดแผนแก้ไขจ าเลยและเยียวยาผู้เสียหายอกด้วย หรือยิ่งไปกว่านั้นในบางลักษณะคดี หากสภาพ
ของจ าเลยหรือผู้เสียหายและครอบครัวมีความจ าเป็นที่จะต้องอาศัยบุคคลในบางสาขาวิชาชีพ เช่น แพทย์
ื่
จิตแพทย์ หรือนักสังคมสงเคราะห์ เพอการให้ค าปรึกษาแนะน า เสนอแนวทางที่เหมาะสมตามหลักวิชาการก็
สามารถเชิญเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนนี้ได้เช่นกัน
ื่
การประชุมเพอจัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟนฟนี้ไม่ได้เป็นกระบวนการที่เข้ามาแทนที่
ู
ื้
กระบวนการ ยุติธรรมตามปกติ แต่ เป็นมาตรการเสริมกับกระบวนการยุติธรรมส าหรับเด็กและเยาวชน
ตามปกติ ดังนั้นไม่ว่าคดีอาญานั้นจะเป็นความผิดอนยอมความได้หรือไม่ก็ตาม หากเป็นการกระท าที่ไม่ใช่
ั
ความผิดร้ายแรง เช่น ฆ่าผู้อื่นหรือขมขืนกระท าช าเราอันมีลักษณะเป็นการโทรมหญิง ก็สามารถน าคดีเข้าสู่
่
กระบวนการประชุมได้
หัวใจของการประชุมอยู่ที่ผลสรุปขั้นสุดท้ายที่ผู้ประสานการประชุมซึ่งเป็นผู้พิพากษาสมทบที่
ได้รับมอบหมายจะต้องช่วยให้ผู้เข้าร่วมประชุมบรรลุถึงข้อสรุปสุดท้ายที่จะก าหนดขึ้นเป็นแผนการแก้ไข
ื้
บ าบัดฟนฟูจ าเลยและเยียวยาผู้เสียหาย จากนั้นน าเสนอต่อผู้พิพากษาและผู้พิพากษาสมทบที่เป็นองค์คณะ
ื่
ิ
พจารณาคดี เพอให้องค์คณะได้พจารณาแผน หากเห็นชอบจะมีค าสั่งเห็นชอบไปตามแนวทางที่ก าหนดใน
ิ
แผน และในกรณีที่จ าเป็นต้องมีการติดตามสอดส่องการปฏิบัติตามแผนแก้ไขบ าบัดฟนฟ ศาลจะก าหนด
ื้
ู
ตัวบุคคลที่จะเป็นผู้ติดตามสอดส่องซึ่งอาจเป็นพนักงานคุมประพฤติของส านักงานคุมประพฤติในสังกัด
กระทรวงยุติธรรม หรืออาจก าหนดให้บุคคลที่เป็นเครือข่ายของศาลในชุมชนที่จ าเลยอาศัยอยู่เป็นผู้ติดตาม
สอดส่องก็ได้ หรืออาจก าหนดให้ผู้พิพากษาสมทบเป็นผู้บริหารแผนด้วยก็ได้ เพื่อท าหน้าที่ประสานงานหรือ
แก้ไขปัญหาในระหว่างการด าเนินการตามแผนนั้นและท าหน้าที่เป็นผู้ประสานงานระหว่างศาลกับ
๙
หน่วยงานหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติตามแผนด้วย
การประชุมเพื่อจัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟูมีหลักการส าคัญ ดังต่อไปนี้
๑. เปิดโอกาสให้เด็กและเยาวชนที่กระท าผิดมีเวทีที่จะสารภาพในสิ่งที่ตนกระท าไปโดย
ไม่ถูกต้อง ด้วยความสมัครใจ และแสดงให้ผู้เข้าร่วมการประชุมเห็นว่าตนเองพร้อมที่จะรับผิดชอบต่อผล
ของการกระท าที่เกิดขึ้น และเปิดโอกาสให้เด็กและเยาวชนที่กระท าความผิดได้รับรู้อารมณ์ ความรู้สึกของ
ผู้เสียหายและครอบครัวตลอดจนบุคคลอนที่เข้าร่วมการประชุมและรับผลกระทบ รวมทั้งความเสียหายที่
ื่
เกิดขึ้นแก่ผู้เสียหาย และความเสียใจของครอบครัว บุคคล ที่เกี่ยวข้อง ความเสียหายที่เกิดแก่ชุมชน
๙ สุริยนตร์ โสตถิทัต, มาตรการพิเศษแทนการด าเนินคดีอาญา (การประชุมจัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟื้นฟูหลังฟ้อง
คดีตามมาตรา 90), (กรุงเทพฯ: ศาลเยาวชนและครอบครัวกลาง, 2562), หน้า 3-4.
