Page 1349 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๓๓๗

๑) การแจ้งสิทธิ

ิ
ในบางกรณี เมื่อศาลมีค าพพากษาปรับผู้กระท าความผิด ผู้ต้องโทษปรับอาจไม่ทราบว่า
ตนเองมีสิทธิขอท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับได้ ตามข้อ ๕ จึงก าหนดให้
๑๒
เป็นหน้าที่ของศาลในการแจ้งสิทธิให้ผู้ต้องโทษปรับทราบ โดยก าหนดแนวปฏิบัติดังนี้

(๑) ในคดีนั้นศาลจะต้องมีค าพิพากษาปรับ

(๒) หากผู้ต้องโทษปรับไม่ร้องขอท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับ

(ก) ศาลพึงสอบถามผู้ต้องโทษปรับว่ามีเงินช าระค่าปรับหรือไม่ และ

(ข) ให้ศาลแจ้งสิทธิที่จะขอท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับ

ิ
จากเงื่อนไขดังกล่าวเห็นได้ว่า ในส่วนค่าปรับตามค าพพากษามีความสอดคล้องกับ
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๐/๑ แต่ระเบียบฉบับนี้ก าหนดเพมเติมในกรณีทผู้ต้องโทษปรับไม่ร้องขอ
ี่
ิ่
ท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับ โดยให้เป็นหน้าที่ของศาลในการที่จะต้อง

สอบถามและแจ้งสิทธิดังกล่าวแก่ผู้ต้องโทษปรับ

๒) การใช้ดุลพินิจออกค าสั่ง

การออกค าสั่งอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้ท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์

ิ
ิ
แทนค่าปรับเป็นดุลพนิจของศาล แต่ใช่ว่าศาลจะใช้ดุลพนิจได้โดยไม่มีขอบเขตหรือเหตุผลประกอบ ตาม
ข้อ ๖ ก าหนดให้ศาลใช้ดุลพินิจพิจารณาจากองค์ประกอบต่าง ๆ ดังนี้

(๑) ประโยชน์ที่จะเกิดจากมาตรการบริการสังคมและสาธารณประโยชน์

(๒) ข้อมูลที่เกี่ยวกับฐานะทางการเงิน ได้แก่ รายได้ ทรัพย์สิน ความเป็นอยู่ และภาระ

หนี้สินต่าง ๆ เพื่อให้ได้ข้อเท็จจริงว่ามีเงินเพียงพอที่จะช าระค่าปรับในขณะยื่นค าร้องหรือไม่

่
(๓) ประวัติของผู้ต้องโทษปรับ ได้แก ประวัติการกระท าความผิด การศึกษา อาชีพ ความรู้
ความเชี่ยวชาญ ครอบครัว และสภาพแวดล้อม รวมทั้งข้อมูลส่วนบุคคลอื่น ๆ ของผู้ต้องโทษปรับ

(๔) สภาพความผิดของผู้ต้องโทษปรับ

การค านึงถึงสภาพความผิดของผู้ต้องโทษปรับนี้ ศาลจะพจารณาจากความหนักเบา
ิ
แห่งข้อหา ความรุนแรงของการกระท าความผิด สภาวะทางจิตใจของผู้ต้องโทษปรับ การกระท าความผิด

เป็นไปโดยเจตนาหรือโดยประมาท และความเสียหายที่เกิดจากการกระท าความผิดนั้น

๑๒ ข้อ ๕ แก้ไขโดยข้อ ๓ แห่งระเบียบราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม ว่าด้วยการก าหนดจ านวนชั่วโมงที่ถือ

เป็นการท างานหนึ่งวัน และแนวปฏิบัติในการให้ท างานบริการสังคมหรือสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับและการเปลี่ยน
สถานที่กักขัง (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๐.