Page 1344 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๓๓๒

๕
ื่
ในทรัพย์สินเพอใช้ค่าปรับ หรืออาจถูกกักขังแทนค่าปรับ ยังสถานที่กักขังตามที่กฎหมายก าหนดไว้
๖
ซึ่งจะต้องไม่ใช่เรือนจ า สถานีต ารวจ หรือสถานที่ควบคุมผู้ต้องหาของพนักงานสอบสวน แต่อย่างไรก็ดี
ผู้ต้องโทษปรับที่ไม่มีเงินช าระค่าปรับมีสิทธิขอท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์แทน

ค่าปรับได้ หรือศาลอาจมีค าสั่งให้ผู้ต้องโทษปรับท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์แทน

ค่าปรับเมื่อผู้ต้องโทษปรับยินยอมกได้
๗
็
มาตรการทางกฎหมายที่เกี่ยวกับการท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์แทน
ค่าปรับ เป็นไปตามประมวลกฎหมายอาญา และระเบียบราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม ว่าด้วยการ
ก าหนดจ านวนชั่วโมงที่ถือเป็นการท างานหนึ่งวัน และแนวปฏิบัติในการให้ท างานบริการสังคมหรือ

สาธารณประโยชน์แทนค่าปรับและการเปลี่ยนสถานที่กักขัง พ.ศ. ๒๕๔๖ ประกอบกับในปัจจุบันประธาน

ศาลฎีกามีนโยบายยกระดับการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพขั้นพื้นฐานของผู้ต้องหาและจ าเลย โดยค านึงถึง เหยื่อ
อาชญากรรมและความสงบสุขของสังคม ก าหนดให้มีวิธีปฏิบัติที่เหมาะสมต่อผู้ต้องหา จ าเลย เหยื่อ

อาชญากรรม ผู้เสียหาย ตลอดจนกลุ่มผู้เปราะบางในสังคมทุกขั้นตอนของกระบวนการศาล การท างาน
บริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับเป็นหนึ่งในมาตรการทางกฎหมายตามนโยบาย

ดังกล่าว แต่เนื่องจากประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๐/๑ ยังมีถ้อยค าที่ไม่ชัดเจนบางประการ และ

ระเบียบราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรมฯ ใช้บังคับมาเป็นเวลาช้านาน ประกอบกับสภาพเศรษฐกิจและ
ิ
สังคมที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างมากนับตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๔๖ จึงมีข้อน่าพจารณาว่า กฎหมายทั้งสองฉบับยังมี
ความเหมาะสมที่จะใช้บังคับในปัจจุบัน และสามารถขับเคลื่อนนโยบายประธานศาลฎีกาให้บรรลุผลตาม

เป้าหมายหรือไม่ บทความนี้จึงขอกล่าวถึงความหมาย แนวคิดทฤษฎี แนวปฏิบัติ และมาตรการทาง
กฎหมายในการท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับ

๒. ความหมายและแนวคิดทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์

การลงโทษ คือ การปฏิบัติการอย่างใดอย่างหนึ่งที่ท าให้ผู้ที่ได้รับการปฏิบัตินั้นต้องได้รับผลร้าย

ั
เนื่องจากการที่บุคคลนั้นฝ่าฝืนแนวปฏิบัติอนเป็นกติกาของสังคม โดยรัฐเป็นผู้ท าหน้าที่จัดการให้ผู้กระท า
ความผิดได้รับผลร้ายนั้น การลงโทษเป็นรูปแบบหนึ่งของการป้องกันสังคมจากผู้กระท าความผิด โดย

การป้องกันแบ่งออกเป็นการป้องกันทั่วไป (General Prevention) และการป้องกันพเศษ (Special
ิ
Prevention) มาตรการบังคับทางอาญาที่มีวัตถุประสงค์เป็นการป้องกันทั่วไป คือการลงโทษผู้กระท า

ื่
ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๑๘ เพอให้ผู้กระท าความผิดทราบว่ากระท าในสิ่งที่สังคม
ไม่ยอมรับและให้บุคคลอนเห็นว่าหากกระท าเช่นนี้อกจะต้องได้รับโทษ ส่วนมาตรการบังคับทางอาญาที่มี
ื่
ี

๕ ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๙.

๖ ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๔.
๗ ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๐/๑.