Page 2582 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2582
๒๕๖๗
๖๗
โดยชุมชน หรือใช้เป็นมาตรการทางเลือกแทนการบังคับโทษปรับในบางกรณี มีรายงานระบุว่า การลงโทษ
ในชุมชน เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพในการจัดการกับผู้กระท าผิดหลายประเภทโดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้กระท าผิด
ในคดีเกี่ยวกับทรัพย์และคดีที่ท าร้ายร่างกายที่ไม่ร้ายแรง
๖๘
ประเทศไทย การท างานบริการสังคมสามารถจ าแนกได้เป็น ๒ รูปแบบ โดย
รูปแบบแรกคือ การก าหนดเป็นเงื่อนไขเพอคุมประพฤติจ าเลย ซึ่งศาลสามารถน ามาใช้ได้อย่างกว้างขวาง
ื่
รูปแบบที่สองคือ การให้ผู้ต้องโทษปรับท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับ
ในกรณีผู้นั้นไม่มีเงินช าระค่าปรับ โดยทั้งสองรูปแบบไม่ใช่โทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๑๘
ทั้งนี้ ประธานศาลฎีกาให้ค าแนะน าว่า การก าหนดประเภทและลักษณะการท างานนั้นให้ค านึงถึงเพศสภาพ
๖๙
และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ด้วย
การท างานบริการสังคมมีข้อดีหลายประการคือ ลดการคุมขังที่ไม่จ าเป็นได้
โดยตรงอย่างเป็นรูปธรรม ลบข้อครหาของกระบวนการยุติธรรมว่า “คุกมีไว้ขังคนจน” คืนเวลาและ
บุคลากรให้เป็นประโยชน์กับสังคม ช่วยกระตุ้นให้จ าเลยตระหนักและมีจิตส านึกรับผิดชอบต่อผู้อนและ
ื่
ื่
สังคม เปิดโอกาสให้จ าเลยได้แสดงความรับผิดชอบต่อสังคม เพอชดเชยความเสียหายที่เกิดขึ้นกับส่วนรวม
จากการกระท าผิดของตนด้วยการท างานที่เป็นประโยชน์ต่อผู้อื่นและสังคม ทั้งยังท าให้ผู้กระท าผิดรู้สึกว่า
ตนยังมีคุณค่าต่อสังคม ขณะเดียวกันยังท าให้สังคมเห็นว่าผู้กระท าผิดได้ชดเชยแก่สังคมแล้ว มิใช่ผู้กระท า
ผิดได้รับประโยชน์จากการกระท าผิดอย่างเดียวโดยรัฐต้องน างบประมาณและทรัพยากรมาใช้แก้ไขปรับปรุง
ผู้กระท าผิด ซึ่งคนโดยทั่วไปจะเห็นว่าเป็นการไม่เป็นธรรมที่ผู้กระท าผิดจะได้รับประโยชน์มากกว่าคนสุจริต
โดยทั่วไป เช่น ผู้กระท าผิดจะได้รับการอบรมแก้ไขฝึกวิชาชีพ สวัสดิการ อาหาร ที่อยู่อาศัย ตลอดจน
๗๐
การจัดการศึกษา การหางาน ในขณะที่คนโดยทั่วไปในสังคมอกจ านวนมากไม่ได้รับบริการดังกล่าว จากข้อดี
ี
ดังกล่าวจึงสมควรอย่างยิ่งที่จะน ามาตรการนี้มาใช้ให้มากที่สุด
๖๗ พรรนิภา พลศิลป์, “มาตรการเสริมโทษทางอาญา : ศึกษากรณีการให้ท างานบริการสังคม”, [ออนไลน์], สืบค้นเมื่อ
๒๔ กรกฎาคม ๒๕๖๔, 487024.pdf (dpu.ac.th) , หน้า ๑๒๒
๖๘ ส านักงานคุมประพฤติ ภาค ๓ , “การศึกษาผลสัมฤทธิ์ของการน าเครือข่ายยุติธรรมชุมชนมาใช้ในการคุมประพฤติ แบบ
เข้มข้นในประเทศไทย”, [ออนไลน์], 31076.pdf, หน้า ๒๖
๖๙ ค าแนะน าของประธานศาลฎีกาว่าด้วยแนวทางการใช้โทษอาญา พ.ศ. ๒๕๖๓ ข้อ ๕ หากความปรากฏแก่ศาลว่า
ผู้กระท าผิดไม่อยู่ในสถานะที่จะช าระค่าปรับได้ครบถ้วนเพราะเหตุยากจนและความผิดที่กระท าไม่มีลักษณะตามที่ระบุไว้
ในข้อ ๔ ศาลจะสั่งให้ผู้นั้นท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับทั้งหมดหรือแต่บางส่วนไปทันทีใน
วันพิพากษาคดีหรือในเวลาใด ๆ ภายหลังจากนั้น โดยไม่ต้องมีการร้องขอก็ได้
๗๐ นัทธี จิตสว่าง, วัตถุประสงค์ในการลงโทษ, วัตถุประสงค์ในการลงโทษ - GotoKnow, [ออนไลน์], สืบค้นเมื่อ ๒๔
กรกฎาคม ๒๕๖๔
