Page 2589 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

การอ านวยความยุติธรรมขั้นสูงสุดแก่ผู้มีอรรถคดีในศาลยุติธรรม

Providing the Highest Level of Justice for Those with Legal Proceedings in

Court of Justice

นายมนต์ชัย โพธิ์ทอง*

ผู้พิพากษาหัวหน้าคณะชั้นต้นในศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัดราชบุรี
Monchai Phothong

Vice Presiding Judge of the Ratchaburi Juvenile and Family Court

บทคัดย่อ

ิ
๑
ี
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย บัญญัติให้ศาลยุติธรรมมอานาจพจารณาพพากษาคดีทั้งปวง
ิ

เว้นแต่คดีที่รัฐธรรมนูญหรือกฎหมายบัญญัติให้อยู่ในอานาจของศาลอน ดังนั้น การอานวยความยุติธรรม
ื่
่
ให้แกผู้มีอรรถคดีในศาลยุติธรรมจึงเป็นหน้าที่และภารกิจส าคัญของศาลยุติธรรม ประชาชนล้วนต่างมุ่งหวัง

ให้ศาลยุติธรรมใช้อานาจตุลาการเพอยุติปัญหาข้อขัดแย้งของคู่ความ หรือมีค าตัดสินที่ถูกต้องเป็นธรรม
ื่
ตามกฎหมายและหลักนิติธรรม ผลค าตัดสินของศาลยุติธรรมในบางคดียังมีส่วนช่วยวางแนวปฏิบัติทางสังคม
ึ่
ให้เกิดความปกติสุข ถึงขนาดมีค ากล่าวให้ความส าคัญแก่สถาบันศาลยุติธรรมว่า “ ศาลเป็นที่พงสุดท้าย
ของประชาชน ” ดังนั้น ประชาชนในฐานะเจ้าของอานาจอธิปไตย ย่อมต้องสามารถเข้าถึงการใช้สิทธิ

ื่
ในกระบวนการยุติธรรมได้ทุกรูปแบบ เพอด ารงไว้ซึ่งความชอบธรรมตามกฎหมาย แต่การเข้าถึงกระบวนการ
ึ
ึ
ยุติธรรมเพอให้ได้รับการรับรองคุ้มครองสิทธิอันพงมีพงได้ตามที่กฎหมายบัญญัติไว้ มีข้อจ ากัดและเงื่อนไข
ื่
่
หลายประการ ท าให้ประชาชนเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมได้ยาก เช่น ในคดีแพง คู่ความมีภาระค่าใช้จ่าย
ค่าฤชาธรรมเนียม และค่าขึ้นศาลในการด าเนินกระบวนพจารณาตั้งแต่ศาลชั้นต้น ศาลอุทธรณ์ และศาลฎีกา
ิ
ส่งผลต่อการตัดสินใจว่าจะใช้สิทธิฟ้องร้องหรือต่อสู้คดีในชั้นศาลเพอปกป้องสิทธิของตนได้หรือไม่ เป็นเหตุ
ื่
ปัจจัยส าคัญที่ท าให้ประชาชนไม่อาจน าคดีขึ้นสู่ศาลเพอยุติข้อขัดแย้งหรือพทักษ์สิทธิของตน ส่วนในคดีอาญา
ื่
ิ
ิ
มีมุมมองว่าค าสั่งศาลที่ให้ควบคุมตัวผู้ต้องหาไว้ระหว่างการสอบสวน หรือขังจ าเลยไว้ในระหว่างการพจารณา
๒
เป็นการขัดหรือแย้งกับหลักการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทยตามรัฐธรรมนูญ และท าให้
ิ
ผู้ต้องหาหรือจ าเลยได้รับผลกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพในระหว่างยังไม่มีค าพพากษาอันถึงที่สุด ด้านการ
พิจารณาพิพากษาคดีของศาลปรากฏมีการใช้ดุลพินิจที่หลากหลายในการท าค าตัดสิน ความถูกต้องชอบธรรม

* น.บ. รามค าแหง, น.บ.ท.
๑ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา ๑๙๔ วรรคหนึ่ง
๒ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา ๒๙ วรรคสอง