Page 2678 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2678
๒๖๖๒
บทสรุปและข้อเสนอแนะ
กระบวนการทางอาญาในชั้นก่อนการพจารณาของไทยนั้นเป็นที่ปฏิเสธไม่ได้ว่า เกี่ยวข้องและ
ิ
เน้นหนักเกี่ยวกับการบังคับใช้กฎหมายของเจ้าหน้าที่ผู้รักษากฎหมายซึ่งต้องการความสะดวกรวดเร็วและ
คล่องตัวในทางปฏิบัติเพอให้ทันกับความเปลี่ยนแปลง เคลื่อนไหวของการก่ออาชญากรรมซึ่งมีอยู่ตลอดเวลา
ื่
ในการปฏิบัติหน้าที่ดังกล่าวจ าเป็นอย่างยิ่งอาจจะต้องเกิดผลกระทบกระเทือนต่อสิทธิเสรีภาพของบุคคลบ้าง
ิ
ิ
ี
โดยเฉพาะผู้ต้องหา ซึ่งจะต้องมีการพสูจน์ความผิดถูกกันในชั้นศาลอก อานาจหรือดุลยพนิจที่ให้กับ
เจ้าพนักงานหรือเจ้าหน้าที่ในการบังคับใช้กฎหมายจึงต้องเป็นไปในทางสนับสนุนให้เกิดความรวดเร็ว
คล่องตัวในการปฏิบัติ แต่อย่างไรก็ตามก็มิใช่ว่า อ านาจดุลยพินิจที่มีให้นั้นจะใช้กันอย่างอิสระ เสรี หรือใช้ไป
ในทางที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย โดยปราศจากการควบคุมเหนี่ยวรั้งได้ ท าให้สูญเสีย “ดุลยภาพแห่งสิทธิ” จึงต้อง
มีการตรวจสอบเหนี่ยวรั้งเพอไม่ให้ผลกระทบกระเทือนต่อสิทธิเสรีภาพอย่างมากมาย เมื่อสภาพการที่ปรากฏ
ื่
เป็นเช่นนี้ การคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ ผู้ต้องหาในชั้นก่อนการพจารณาจะให้เป็นไปอย่างบริสุทธิ์ยุติธรรม
ิ
คุ้มครองอย่างแท้จริงเหมือนในชั้นศาลไม่ได้ หากเรายังต้องการประสิทธิภาพในการบังคับใช้กฎหมายอยู่
แต่การคุ้มครองสิทธิเสรีภาพต้องอยู่ในระดับที่พอสมควร โดยไม่เป็นอปสรรคขัดขวางการปฏิบัติการ
ุ
ื่
ื่
เพอรักษากฎหมาย เพอบังคับใช้กฎหมาย เพราะการด าเนินการของกระบวนการ คงยังมีการด าเนินต่อไป
ิ
ดังนั้นการคุ้มครองสิทธิของผู้ต้องหาในชั้นก่อนการพจารณาต้องไม่หละหลวมจนมีการล่วงละเมิดกระท าย่ ายี
สิทธิเสรีภาพอย่างอาเภอใจของเจ้าพนักงานอย่างที่เห็นอยู่เนื่องๆ ในปัจจุบัน องค์กรศาลเองต้องเป็นผู้น า
ในการใช้ดุลยพนิจให้เป็นรูปอธรรมโดยอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวเป็นหลัก การไม่อนุญาตเป็นเรื่องยกเว้น
ิ
ั
ตามระเบียบราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรมว่าด้วยการปล่อยชั่วคราว (ฉบับที่ ๓) พ.ศ.๒๕๖๔ อนเป็นการ
แก้ปัญหาคนล้นคุก ลดค าครหาว่า “คุกมีไว้ขังคนจน” ท าให้ผู้ต้องขังที่ยากจน ไม่ต้องเสียสิทธิในกระบวนการ
ยุติธรรมอกต่อไปซึ่งเป็นการยกระดับมาตรการใช้กฎหมายในการคุ้มครองสิทธิของผู้ต้องหาหรือจ าเลยใน
ี
ิ
ิ
คดีอาญาชั้นก่อนการพิจารณาอกระดับหนึ่ง ดังนั้น ในยุคนี้ ณ วันเวลานี้กระบวนพจารณาในชั้นก่อนการพจารณา
ี
จึงสมควรหรือไม่ที่การไม่ได้รับอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวก็ดีหรือการเรียกหลักประกันสูงจนเกินควรก็ดี
ต้องได้รับการตรวจสอบโดยศาล และในคดีที่ราษฎรเป็นโจทก์ฟองคดีอาญาที่มีอตราโทษร้ายแรงควรให้มี
ั
้
้
ื่
การไต่สวนมูลฟ้องต่อหน้าจ าเลย รวมทั้งเปิดโอกาสให้จ าเลยน าพยานเข้าสืบในชั้นไต่สวนมูลฟองได้ และเพอ
เป็นการป้องปรามมิให้เจ้าพนักงานต ารวจหรือพนักงานฝ่ายปกครองจับกุม หรือตรวจค้นโดยมิชอบ ทารุณกรรม
และละเมิดสิทธิมนุษยชนขั้นพนฐานของประชาชน ถึงเวลาแล้วที่องค์กรศาลยุติธรรมต้องน าหลักการ
ื้
ไม่ยอมรับฟงพยานหลักฐานที่เกิดจากการจับกุมตรวจค้นหรือได้มาโดยมิชอบ แม้พยานหลักฐานนั้นจะมีอยู่
ั
โดยชอบตามหลัก Exclusionary Rule มาบังคับใช้โดยเร็ว
