Page 2674 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2674
๒๖๕๘
ิ
ิ
เมื่อพจารณาจากการประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๒๒๖ แล้วจะเห็นได้ว่า
เมื่อการจับกุมได้กระท าโดยการไม่ชอบด้วยกฎหมายแล้วหลักฐานต่าง ๆ ที่สืบเนื่องมาจากการจับกุมก็ยอม
ที่จะรับไม่ได้ตามไปด้วย ซึ่งในสหรัฐอเมริกาเรียกว่า Fruit of the Poisonous Tree หรือหลักผลไม้ของ
ต้นไม้ที่เป็นพษ กล่าวคือ เมื่อ ต้นไม้เกิดเป็นพษขึ้น ผลไม้ ของต้นไม้นั้นก็ย่อมจะเป็นพษตามไปด้วย แต่ใน
ิ
ิ
ิ
ค าพิพากษาของไทยมิได้ด าเนินตามหลักค ากล่าวแต่อย่างใด ดังจะเห็นได้จาก
ิ
ค าพพากษาฎีกาที่ ๘๓๗/๒๔๘๓ วินิจฉัยว่า บทบัญญัติว่าด้วยบันทึกการค้นของกลาง ตามประมวล
ิ
กฎหมายวิธีพจารณาความอาญามาตรา ๑๐๒, ๑๐๓ เป็นแต่ก าหนดวิธีการที่เจ้าพนักงานจะต้องกระท ามิได้
บังคับว่าถ้าไม่ปฏิบัติตามแล้วจะฟังไม่ได้เสียเลยว่าได้ค้นของกลางได้ที่บ้านนั้น
ิ
จากค าพพากษาฎีกาดังกล่าว ศาลมุ่งพจารณาแต่เฉพาะในประเด็นที่ว่าพยานหลักฐานทีได้มาจาก
ิ
การค้นนั้นรับฟงเพอพสูจน์ความผิดจ าเลยได้หรือไม่เท่านั้น ศาลไม่พจารณาถึงวิธีการที่ได้มาจากการค้นเลย
ิ
ิ
ั
ื่
ว่าได้กระท าไปโดยชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ โดยศาลตีความ บทบัญญัติที่ว่า โดยมิชอบตามประมวล
กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา ๒๒๖ ให้แคบลงไป โดยไม่รวมถึงการฝ่าฝืนมาตรา ๑๐๒, ๑๐๓ ด้วย
ี่
ทั้ง ๆ ที่บทบัญญัติ ดังกล่าวมีไว้เพอคุ้มครองบุคคล มิให้ถูกกลั่นแกล้งจากเจ้าพนักงานของรัฐด้วยการยัดเยียด
ของกลางเพอใช้เป็นหลักฐานในการด าเนินคดี และเจ้าพนักงานที่ฝ่าฝืนดังกล่าว ก็มิได้รับผลเสียแต่อย่างใด
ื่
ั
เพราะศาลรับฟังพยานหลักฐานเหล่านั้นเสียแล้ว ซึ่งการตีความ ดังกล่าวของศาลฎีกา ท าให้หลักประกนสิทธิ
เสรีภาพของผู้ต้องหาลดน้อยลงไปอีก
ค าพพากษาฎีกาดังกล่าวข้างต้นแสดงให้เห็นว่าบทบาทของศาลไทยยังมีไม่เพยงพอต่อการให้
ี
ิ
ความคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของผู้ต้องหา และยังยอมรับการกระท าที่ขัดต่อกฎหมายของเจ้าพนักงาน
ฝ่ายบริหารเสียอีกซึ่งปัญหาดังกล่าวเป็นปัญหาที่เกี่ยวของกับทัศนคติของศาล ในความเข้าใจเกี่ยวกับบทบาท
ของตนเองที่จะต้องได้รับการแก้ไขต่อไป
ในสหรัฐอเมริกา ศาลฎีกาได้วางหลัก Exclusionary Rule หรือหลักแห่งการไม่ยอมรับฟง
ั
พยานหลักฐานว่าหากพยานใด ๆ ได้มาจากการจับกุมตรวจค้นที่มิชอบ กล่าวคือ โดยไม่มีเหตุอันสมควร หรือ
แม้มีเหตุอันสมควรแต่ไม่มีหมาย ในกรณีที่มิใช่เหตุฉุกเฉินแล้วพยานนั้น ๆ จะรับฟังไม่ได้
การควบคุม
เป็นมาตรการที่ต่อเนื่องมาจากการจับกุมตรวจค้นของฝ่ายบริหารซึ่งก็คือมาตรการในการควบคุม
ตัวผู้ต้องหาในชั้นสอบสวนซึ่งศาลจะมีบทบาทในการเข้าไปคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของผู้ต้องหาในส่วนนี้ได้
ี
เพยงใดนั้น อาจพจารณาได้จากบทบัญญัติในประมวลกฎหมาย วิธีพจารณาความอาญา ซึ่งแยกอานาจ
ิ
ิ
ในการค;[คุมตัวผู้ต้องหาไว้ ๒ ระยะ ดังนี้
ระยะแรก เป็นการควบคุมโดยอาอาจของพนักงานต ารวจแท้ ๆ ซึ่งกฎหมายให้อานาจในเบื้องต้นไว้
๔๘ ชั่วโมง นับแต่เวลาที่ผู้ถูกจับถูกน าตัวไปถึงที่ท าการของพนักงานสอบสวนเว้นแต่มีเหตุสุดวิสัย หรือ
