Page 2671 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๖๕๕

สิทธิที่จะได้รับการสอบสวนหรือการพิจารณาโดยรวดเร็วต่อเนื่องและเป็นธรรม

การคุ้มครองสิทธิในส่วนนี้อาจกล่าวได้ว่าเป็นกระบวนการหนึ่งที่มีความจ าเป็นต้องมีในกระบวนการ

ยุติธรรมรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.๒๕๖๐ ได้บัญญัติเรื่องดังกล่าวไว้ในมาตรา ๖๘ ดังกล่าวไว้
ตอนต้น และประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญามาตรา ๑๓๔ วรรคสาม ก็ได้บัญญัติไว้ว่า ผู้ต้องหา
ิ
มีสิทธิได้รับการสอบสวนโดยรวดเร็ว ต่อเนื่องและเป็นธรรม

ความมุ่งหมายของบทบัญญัติดังกล่าวข้างต้น เพื่อประกันความมีอิสรภาพและเสรีภาพในการด าเนิน

ชีวิต โดยไม่ตกอยู่ภายใต้การควบคุมจากอานาจรัฐในเวลานานเกินควร ซึ่งจะท าให้เค้าเสียสิทธิบ้างอย่าง

ที่เค้าควรมีควรได้ เช่น หาผู้ถูกด าเนินคดีเป็นข้าราชการแม้เข้ายังจะไม่ถูกศาลตัดสินว่าเขามีความผิดก็ตาม

หากเขาต้องถูกคุมขังโดยมิได้รับการประกันตัวออกมา ไม่ว่าในชั้นสอบสวนหรือชั้นพจารณาคดีของศาล
ิ
ั
เป็นเวลาติดต่อกันเกินกว่า ๑๕ วันแล้ว ผู้นั้นอาจถูกผู้บังคับบัญชาสั่งพกราชการหรือให้ออกจากราชการ
ไว้ก่อนก็ได้ หรือหากเป็นประชาชนธรรมดาผลประโยชน์ที่เขาควรได้รับจากทรัพย์สินที่น าไปเป็นประกัน ดังนี้

ั
ศาลจะเข้าไปมีบทบาทในการคุ้มครองสิทธิในส่วนนี้อย่างไร เพอประกันสิทธิอนนี้อย่างจริงจัง แต่ใน
ื่
ขณะเดียวกันก็ไม่เป็นการขัดขวางต่อกระบวนการของกฎหมายในการน าตัวผู้กระท าผิดมาลงโทษ

สิทธิที่จะได้รับการคุ้มครองจากศาลกรณีถูกควบคุมโดยมิได้ด้วยกฎหมาย

สิทธิในข้อนี้ได้รับการรับรองไว้โดยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.๒๕๖๐ มาตรา ๒๘ วรรคสอง
ซึ่งบัญญัติว่า การจับและการควบขังบุคคลจะกระท ามิได้ เว้นแต่มีค าสั่งหรือหมายของศาลหรือมเหตุอย่างอน
ี
ื่
ตามที่กฎหมายบัญญัติ

้
เกี่ยวกับเรื่องการกล่าวอางว่า บุคคลใดต้องถูกคุมขังโดยมิชอบด้วยกฎหมายนั้น ประมวลกฎหมาย
วิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๙๐ ได้บัญญัติให้อานาจผู้ถูกคุมขังเอง พนักงานอยการ พนักงานสอบสวน

ั
ิ
ื่
ื่
ผู้บัญชาการเรือนจ าหรือสัสดี สามี ภริยา หรือญาติของผู้นั้น หรือบุคคลอนใดเพอประโยชน์ของผู้ถูกคุมขัง
มีสิทธิยื่นค าร้องต่อศาลท้องที่ที่อ านาจพิจารณาคดีอาญาขอให้ปล่อย โดยเมื่อศาลได้รับค าร้องดังกล่าวแล้วให้
ศาลด าเนินการไต่สวนฝ่ายเดียวโดยด่วน ถ้าศาลเห็นว่าค าร้องนั้นมีมูล ศาลมีอานาจสั่งผู้คุมขังให้น าตัว

ผู้ถูกคุมขังมาศาลโดยพลัน และถ้าผู้คุมขังแสดงให้เป็นที่พอใจแก่ศาลไม่ได้ว่า การคุมขังเป็นการชอบด้วย
กฎหมาย ให้ศาลสั่งปล่อยตัวผู้ถูกคุมขังไปทันที ซึ่งจะเห็นได้ว่ากลไกลดังกล่าวมีความมุ่งหมายเพอคุ้มครอง
ื่
เสรีภาพของบุคคลจากการกระท าที่ละเมิดกฎหมายอย่างรวดเร็ว

ดังกล่าวมาจึงควรจะได้ทราบถึงปัญหาความเป็นมาและแนวคิดในเรื่องการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของ

ื่
ิ
ผู้ต้องหาในกฎหมายวิธีพจารณาความอาญาของไทย เพอแสดงให้เห็นถึงวิวัฒนาการของการคุ้มครองสิทธิ
เสรีภาพของผู้ต้องหาเพอเป็นแนวทางในการปรับปรุงวิธีพจารณาความอาญาของไทยให้เหมาะสม และมี
ิ
ื่
ความทัดเทียมกับนานาอารยประเทศ ในแง่การให้หลักประกันสิทธิเสรีภาพของผู้ต้องหา