Page 2670 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๖๕๔

ิ
หากจะพจารณาหลักการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน จากการจับกุม กักขัง การตรวจค้น
ตัวบุคคลในรัฐธรรมนูญของไทยทุกฉบับที่ผ่านมาจะเห็นได้ว่ารัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.๒๕๔๐

ิ่
ได้วางหลักการคุ้มครองไว้ชัดเจนที่สุด อาจกล่าวได้ว่าเทียบเท่าบทบัญญัติรัฐธรรมนูญบทแก้ไขเพมเติมที่ ๔
ั
ของสหรัฐอเมริกา ซึ่งก็จะเป็นการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของบุคคลเทียบเท่ากับมาตรฐานสากล อนมีส่วน
ควบคุมการใช้อ านาจในการจับ หรือการค้นของเจ้าพนักงานฝ่ายบริหาร ให้อยู่ในขอบเขตที่เหมาะสม

สิทธิในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมโดยสะดวก และสิทธิพบและปรึกษาทนายความ

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.๒๕๖๐ มาตรา ๖๘ บัญญัติว่า รัฐพึงจัดระบบการบริหารงาน
ในกระบวนการยุติธรรมทุกด้านให้มีประสิทธิภาพเป็นธรรม และไม่เลือกปฏิบัติและให้ประชาชนเข้าถึง

กระบวนการยุติธรรมได้โดยสะดวก รวดเร็ว และไม่เสียค่าใช้จ่ายสูงเกินสมควร รัฐพงมีมาตรการคุ้มครอง
ึ
เจ้าหน้าที่ของรัฐในกระบวนการยุติธรรม ให้สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้โดยเคร่งครัด ปรากฏจากการแทรกแซง

หรือครอบง าใดๆ รัฐพงให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายที่จ าเป็นและเหมาะสมแก่ผู้ยากไร้ หรือผู้ด้อยโอกาส
ึ
ในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม รวมตลอดถึงการจัดหาทนายความให้

ั
ในคดีอาญาที่มีอตราโทษประหารชีวิตหรือในคดีที่ผู้ต้องหามีอายุไม่เกินสิบแปดปีนั้น ก่อนเริ่มถาม
ค าให้การให้พนักงานสอบสวนถามผู้ต้องหาว่ามีทนายความหรือไม่ ถ้าไม่มีให้รัฐจัดหาทนายความให้ ในคดีที่
ั
มีอตราโทษจ าคุก ก่อนเริ่มถามค าให้การให้พนักงานสอบสวนถามผู้ต้องหาว่ามีทนายความหรือไม่ ถ้าไม่มี
และผู้ต้องหาต้องการทนายความให้รัฐจัดหาทนายความให้ ผู้ต้องหามีสิทธิให้ทนายความหรือผู้ซึ่งตนไว้วางใจ
เข้าฟงการสอบปากค าของตนได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญามาตรา ๑๓๔/๑ มาตรา
ิ
ั
ื่
๑๓๔/๓ และมาตรา ๑๓๔/๔ การที่รัฐต้องตั้งทนายความให้แก่ผู้ต้องหาหรือจ าเลยเพอเป็นการช่วยเหลือ
ื่
ทางกฎหมายที่รัฐควรหยิบยื่นให้แก่ประชาชน เพอให้โอกาสอย่างเท่าเทียบกันแก่คู่ความในการต่อสู้คดี
และเป็นการแสดงให้เห็นถึงความเป็นประธานของผู้ต้องหาในคดีอย่างหนึ่ง ดังนั้น หากสิทธิในการมี

ิ
ทนายความไม่มีการรับรองไว้ ย่อมไม่ชอบด้วยหลักกฎหมาย บทบัญญัติในประมวลกฎหมายวิธีพจารณา
ความอาญาดังกล่าว หลักเกณฑ์ในการคุ้มครองของผู้ต้องหาในชั้นสอบสวน โดยได้บัญญัติให้พนักงาน

สอบสวนมีหน้าที่ต้องถามผู้ต้องหาว่ามีทนายความหรือไม่ และให้พนักงานสอบสวนตั้งทนายความให้ผู้ต้องหา

ิ
ในคดีบ้างประเภท ซึ่งหลักเกณฑ์ดังกล่าวก็เป็นท านองเดียวกับในชั้นพจารณาที่ก าหนดให้ศาลตั้งทนายความ
ิ
ให้จ าเลย ในการพจารณาคดีบ้างประเภทเช่นกัน ซึ่งการแก้ไขประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา
ิ
(ฉบับที่ ๒๒) พ.ศ.๒๕๔๗ ได้ท าให้สิทธิเสรีภาพของผู้ต้องหาในชั้นสอบสวนได้รับการคุ้มครองมากยิ่งขึ้นกว่า
ที่เป็นอยู่ในอดีตที่ผ่านมา