Page 37 - Buku IPS - Sekolah Penggerak

b. Sejarah dalam Dimensi Ruang dan Waktu
Ke¦ima mapiaw bepajaš daši bešbagai am¦i¿i¦až daw va¦eši žebep«vwÂa, ¦ew¦«

ada hap Âawg mapiaw —ešha¦imaw, Âai¦« vewga—a dapav žejašah amaw di¦«pižmaw
¦ew¦awg Àam¦« daw ¦ev—a¦? Pešha¦imawpah bešbagai ¦«pižaw žejašah, hap a—a
žaja Âawg dimaji?
Dapav ipv« žejašah, divewži š«awg a¦a« ž—ažiap veš«j«m —ada ¦ev—a¦

ž«a¦« —ešiž¦iÀa ¦ešjadi. Divewži š«awg vewjepažmaw ¦ew¦awg m~wdiži daw
ži¦«aži ž«a¦« —ešiž¦iÀa ¦ešjadi. Divewži š«awg žejašah da—a¦ bešdažašmaw

skala lokal, nasional, maupun global. Lokasi atau wilayah kalian tinggal,
žejaš Wapa ¦iwgma —ešiž¦iÀa
žešiwg bešmai m ¦iwgma waži~wap
maupun global. Sebagai contoh, tumbuhnya kesadaran nasionalisme
—ešgeš I 1908- ž«a¦«
daeš a¦a ¦ešiwž—iš vepaÀaw

kolonialisme dan imperalisme di dunia.
Divewži Àam¦« veš«j«m —ada ma—aw ž«a¦« —ešiž¦iÀa ¦ešjadi. Divewži

Àam¦« da—a¦ beš«—a de¦im, jav, haši, viwgg«, b«paw, ¦ah«w, bahmaw abad
—ada važa pav—a« Âawg vew«wj«mmaw ma—aw ž«a¦« —ešiž¦iÀa ¦ešjadi. Wam¦«
j«ga di¦awdai ~peh —ešiž¦iÀa paiw Âawg ¦ešjadi bešžavaaw dewgaw —ešiž¦iÀa

itu sendiri. Misalnya, ada orang menandai waktu kelahirannya dengan
—ešiž¦iÀ ¦ešjadiw že—eš —ešiž¦iÀ bewcawa,
vižapw vepe Riwgmažw žejaš vewg bešbagai

peristiwa dan manusia berdasarkan aspek waktu.
Bešdažašmaw K«w¦~Àij~Â~ (2013), ¦ešda—a¦ ev—a¦ hap Âawg di—epajaši
dapav žejašah daši žegi Àam¦« Âai¦« 1. Pešmevbawgaw; 2. Kežiwavb«wgaw;
3. Pewg«pawgaw; daw 4. Peš«bahaw. Ipv« žejašah vev—epajaši bagaivawa

suatu peristiwa berkembang dan berkesinambungan dalam kurun waktu
¦eš¦ew mev«wg ¦ešda—a mejadiaw/—ešiž¦iÀ žeš¦a
—ešiž¦iÀ bešžejaš ž«a važÂašama¦
a¦a« —«w wegaša. Dapav ipv« žejašah ¦ešda—a¦ —eši~ dižaži a¦a« —evbabamaw

TEMA 01: SEJARAH INDONESIA 27