Page 1358 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๓๔๖

ี
ผู้ต้องโทษปรับไม่มีเงินช าระค่าปรับทั้งหมด หรือมีเงินช าระค่าปรับแต่เพยงบางส่วนด้วย ทั้งนี้ เพอให้การ
ื่
ท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับใช้บังคับครอบคลุมผู้ต้องโทษปรับอย่าง

เท่าเทียมกัน

๔.๒ หลักเกณฑ์ประกอบดุลพินิจ

กฎหมายทั้งสองฉบับ ก าหนดหลักเกณฑ์ให้ศาลน าไปใช้ประกอบดุลพนิจไว้หลายประการ
ิ
บทความนี้ขอกล่าวถึงเฉพาะหลักเกณฑ์ในกรณีที่ต้องอาศัยความยินยอมของผู้ต้องโทษปรับ และสภาพ

ความผิดของผู้ต้องโทษปรับที่ได้กระท าลงในคดีนั้น

(๑) ความยินยอมของผู้ต้องโทษปรับ

การท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับนอกจากเกิดจากการที่

ิ
ผู้ต้องโทษปรับยื่นค าร้องขอแล้ว ในบางคดีหากความปรากฏแก่ศาลในขณะพพากษาว่าผู้ต้องโทษปรับอยู่ใน
เกณฑ์ที่จะท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับได้ ประมวลกฎหมายอาญา

มาตรา ๓๐/๑ ให้อานาจศาลสั่งให้ผู้ต้องโทษปรับท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์แทน
ค่าปรับโดยผู้ต้องโทษปรับไม่ต้องยื่นค าร้องขอได้ แต่ต้องได้รับความยินยอมจากผู้ต้องโทษปรับแล้วเท่านั้น

มาตรการบังคับเอาแก่โทษปรับตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๒๙ มีทั้งมาตรการ

ที่เกี่ยวกับทรัพย์สิน และมาตรการที่เกี่ยวกับเสรีภาพ มาตรการที่เกี่ยวกับทรัพย์สิน ได้แก่ การยึดทรัพย์สิน

และการอายัดสิทธิเรียกร้องในทรัพย์สิน มาตรการที่เกี่ยวกับเสรีภาพ ได้แก่ การกักขังแทนค่าปรับ เมื่อ

ผู้ต้องโทษปรับไม่มีเงินช าระค่าปรับ ย่อมเป็นที่คาดหมายได้ว่าผู้ต้องโทษปรับไม่มีทรัพย์สินที่จะยึดหรือ

ิ
ื่
อายัดเพอน าเงินมาช าระค่าปรับตามค าพพากษาได้ การบังคับเอาแก่โทษปรับในส่วนที่เกี่ยวกับทรัพย์สิน
จึงไม่อาจกระท าได้ คงเหลือการบังคับเอาแก่โทษปรับเพยงกรณีเดียวคือการกักขังแทนค่าปรับ หาก
ี
ผู้ต้องโทษปรับไม่ยินยอมท างานบริการสังคมหรือท างานสาธารณประโยชน์แทนค่าปรับ ผู้ต้องโทษปรับต้อง

ถูกส่งตัวไปควบคุมยังสถานที่กักขังตามกฎหมาย ซึ่งไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการลงโทษปรับ

ที่เป็นการลงโทษในลักษณะที่เป็นทรัพย์สิน ไม่ใช่การลงโทษเพื่อต้องการจ ากัดเสรีภาพ

ื่
หากน าไปเปรียบเทียบกับการก าหนดเงื่อนไขเพอคุมความประพฤติผู้กระท าความผิด
ในกรณีที่ศาลรอการก าหนดโทษหรือรอการลงโทษ ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๕๖ ให้อ านาจศาลสั่งให้

ผู้กระท าความผิดกระท ากิจกรรมบริการสังคมหรือสาธารณประโยชน์ได้ตามที่ศาลเห็นสมควร โดยไม่ต้อง

อาศัยความยินยอมของผู้กระท าความผิด การคุมความประพฤติไม่ใช่โทษและไม่ใช่มาตรการบังคับโทษ

ศาลรอการก าหนดโทษหรือพพากษาลงโทษผู้กระท าความผิดไปเป็นอกส่วนหนึ่งแล้ว จึงก าหนดเงื่อนไข
ิ
ี
คุมความประพฤติเพอควบคุมและสอดส่องพฤติกรรมของผู้กระท าความผิด ให้ผู้กระท าความผิดได้ท า
ื่