Page 1380 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๓๖๘

ที่ดินฯ ออกประกาศรายการกิจการอื่นที่เป็นการสนับสนุนหรือเกี่ยวเนื่องกับการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

ตามที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ประกาศก าหนดตามมาตรา ๓๐ วรรคห้า แห่ง
ื่
ื่
พระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินฯ ก าหนดกิจการอนรวม ๕ กิจการที่เป็นการสนับสนุนการปฏิรูปที่ดินเพอ
ื่
เกษตรกรรม ประกาศดังกล่าวไม่ได้ก าหนดว่าผู้ที่มีสิทธิประกอบกิจการอนในเขตปฏิรูปที่ดินต้องเป็น
เกษตรกรด้วย ผู้เขียนจึงมีข้อเสนอแนะว่า
๑. หากเป็นผู้ได้รับสิทธิเข้าท าประโยชน์ ผู้เช่าที่ดินหรือผู้เช่าซื้อที่ดินจาก ส.ป.ก. เองโดยตรง

ยังต้องจ ากัดเฉพาะเกษตรกรตามระเบียบคณะกรรมการฯ
๒. แต่หากเป็นคู่สมรสหรือทายาทโดยธรรมของเกษตรกรผู้ได้สิทธิโดยการปฏิรูปที่ดินเพอ
ื่
เกษตรกรรมไม่ว่าจะเป็นผู้ได้รับสิทธิเข้าท าประโยชน์ ผู้เช่าที่ดินหรือผู้เช่าซื้อที่ดินจาก ส.ป.ก. ไม่ควรจ ากัดว่า

ต้องเป็นเกษตรกรเท่านั้น แต่ควรก าหนดหลักเกณฑ์หรือเงื่อนไขเปิดช่องให้คู่สมรสหรือทายาทโดยธรรมที่
ประกอบอาชีพอนอยู่ก่อนแล้วมีสิทธิยื่นค าขอรับโอนสิทธิหรือตกทอดทางมรดกหรือเข้ารับสิทธิแทนที่ใน
ื่
ิ่
ที่ดินดังกล่าวได้ โดยอาจก าหนดหลักเกณฑ์เพมเติมว่า คู่สมรสหรือทายาทโดยธรรมผู้รับโอนสิทธิดังกล่าว
ื่
ต้องประกอบอาชีพเกษตรกรรมในที่ดินต่อเนื่องจากผู้ได้สิทธิโดยการปฏิรูปที่ดินเพอเกษตรกรรมนั้นด้วย
ตนเอง หรือก าหนดให้เสียค่าตอบแทนแก่ ส.ป.ก.เข้าไปด้วย

๑.๒ ค าว่า “คู่สมรส” ตามบทนิยามจะมีทั้งกรณีจดทะเบียนสมรสตามกฎหมาย และเพียงอยู่กินฉัน
สามีภริยาโดยไม่ได้จดทะเบียนสมรสด้วย เพอป้องกันปัญหาที่อาจจะเกิดขึ้นจากการตีความและปัญหา
ื่
ในทางปฏิบัติ ผู้เขียนจึงมีข้อเสนอแนะว่า ควรก าหนดบทนิยาม “คู่สมรส” ให้มีความหมายที่ชัดเจนโดย

่
ก าหนดบทนิยามค าว่า “คู่สมรส” ว่า สามีหรือภริยาที่จดทะเบียนสมรสตามประมวลกฎหมายแพงและ
พาณิชย์ แต่หากไม่มีคู่สมรสตามกฎหมายก็ให้หมายความรวมถึง ชายหรือหญิงที่อยู่กินด้วยกันฉันสามีภริยา

กับผู้ถือครองที่ดินหรือเกษตรกรผู้ได้รับสิทธิโดยการปฏิรูปที่ดินโดยมิได้จดทะเบียนสมรสด้วย แต่ทั้งนี้อาจ
เพมหลักเกณฑ์หรือเงื่อนไขของการอยู่กินฉันสามีภริยาในท านองเดียวกันกับพระราชบัญญัติประกอบ
ิ่
รัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. ๒๕๖๑ มาตรา ๑๐๒ วรรคสอง ประกอบ

ประกาศคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ เรื่อง หลักเกณฑ์ของผู้ซึ่งอยู่กินกันฉันสามี
ั
(๗)
ภริยาโดยมิได้จดทะเบียนสมรสอนถือว่าเป็นคู่สมรส พ.ศ. ๒๕๖๑ ในข้อ ๓ ว่า “บุคคลซึ่งอยู่กินกัน
ฉันสามีภริยาโดยมิได้จดทะเบียนสมรส ต้องมีลักษณะอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้
ื่
(๑) ได้ท าพธีมงคลสมรสหรือพธีอนใดในท านองเดียวกัน โดยมีบุคคลในครอบครัวหรือ
ิ
ิ
บุคคลภายนอกรับทราบว่าเป็นการอยู่กินเป็นสามีภริยากันตามประเพณี
(๒) ชายและหญิงได้แสดงให้ปรากฏว่ามีสถานะเป็นสามีภริยากัน หรือมีพฤติการณ์เป็นที่รับรู้ของ
สังคมทั่วไปว่ามีสถานะดังกล่าว ทั้งนี้ ให้หมายความรวมถึงบุคคลซึ่งจดทะเบียนสมรสกันและต่อมาได้

(๗) ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๕ ตอนที่ ๘๗ ก ลงวันที่ ๑ พฤศจิกายน ๒๕๖๑