Page 1381 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๓๖๙

จดทะเบียนหย่าขาดจากกันตามกฎหมาย แต่ยังแสดงให้ปรากฏหรือมีพฤติการณ์ ซึ่งเป็นที่รับรู้ของสังคม

ทั่วไปว่ามีสถานะเป็นสามีหรือภริยากัน เข้าไปด้วย
๒. ปัญหาเกี่ยวกับวิธีปฏิบัติตามระเบียบคณะกรรมการฯ

เมื่อพจารณาหลักเกณฑ์ที่ระเบียบคณะกรรมการฯ ก าหนด จะเห็นได้ว่า การเข้าท าประโยชน์ใน
ิ
ิ
ที่ดินแก่เกษตรกรจะพจารณาให้สิทธิเป็นราย ๆ ไป สิทธิการเข้าท าประโยชน์ในที่ดินเป็นสิทธิเฉพาะตัวและ
สิ้นสุดทันทีที่เกษตรกรผู้ได้รับสิทธิถึงแก่ความตาย สิทธิการเข้าท าประโยชน์ในที่ดินของเกษตรกรก็มิใช่กอง

มรดกของเกษตรกรผู้ได้รับสิทธิตามมาตรา ๑๖๐๐ ที่จะตกทอดแก่ทายาทโดยธรรมตามมาตรา ๑๖๒๙ แห่ง
ประมวลกฎหมายแพงและพาณิชย์ ส.ป.ก.จึงอาจน าที่ดินที่เกษตรกรผู้ได้รับสิทธิเคยมีสิทธิเข้าท าประโยชน์
่
ไปจัดให้แก่คู่สมรส ทายาทโดยธรรมหรือเกษตรกรคนอนได้ มีลักษณะเป็นการจัดปฏิรูปที่ดินใหม่ เพยงแต่
ี
ื่
ื่
ให้สิทธิแก่คู่สมรสและทายาทโดยธรรมก่อนเกษตรกรรายอน และยังก าหนดล าดับทายาทผู้รับโอนสิทธิใน
่
ที่ดินแตกต่างจากทายาทโดยธรรมตามประมวลกฎหมายแพงและพาณิชย์ จึงเกิดปัญหาหลายประการดังที่
เคยกล่าวไว้ข้างต้น เพอให้การบังคับใช้ระเบียบคณะกรรมการฯ มีความเป็นเอกภาพและสอดคล้องกับการ
ื่
ั
บังคับใช้ประมวลกฎหมายแพงและพาณิชย์ อนเป็นการลดข้อขัดแย้งในการตีความตามระเบียบ
่

คณะกรรมการฯ ที่เป็นปัญหา กับทั้งไม่ลดทอนอานาจในการปฏิรูปที่ดินเพอเกษตรกรรมและความเป็น
ื่
ื่
เจ้าของที่ดินของ ส.ป.ก. เพอให้บรรลุวัตถุประสงค์ในการปฏิรูปที่ดินเพอเกษตรกรรม ผู้เขียนจึงมี
ื่
ข้อเสนอแนะว่า
๑. ควรก าหนดหลักเกณฑ์ว่า เฉพาะสิทธิการเช่า สิทธิเช่าซื้อหรือสิทธิได้รับการจัดให้เข้าท า

ประโยชน์เป็นสิทธิที่สามารถเป็นมรดกตกทอดแก่คู่สมรสและทายาทโดยธรรมได้
๒. ให้คู่สมรสและทายาทโดยธรรมทุกคนมีสิทธิในสิทธิการเช่า สิทธิเช่าซื้อ หรือสิทธิได้รับการจัดให้

่
เข้าท าประโยชน์ตามส่วนและเป็นล าดับตามบทบัญญัติในบรรพ ๖ มรดก แห่งประมวลกฎหมายแพงและ
พาณิชย์ โดยไม่มีการก าหนดล าดับก่อนหลังทายาทในชั้นคู่สมรสกับชั้นบุตร

๓. ความเป็นเจ้าของในที่ดินยังคงเป็นของ ส.ป.ก. เช่นเดิมและสามารถใช้สิทธิเรียกคืนที่ดินได้หาก

ี่
น าที่ดินไปใช้ผิดวัตถุประสงค์หรือผิดเงื่อนไขตามทระเบียบคณะกรรมการฯ ก าหนด
ื่
๔. หากเกษตรกรผู้ได้รับสิทธิโดยการปฏิรูปที่ดินเพอเกษตรกรรมดังกล่าวมีคู่สมรสหรือทายาทโดย
ี
ธรรมเพยงคนเดียว และคู่สมรสหรือทายาทโดยธรรมไม่มีคุณสมบัติตามที่ระเบียบคณะกรรมการฯ ก าหนด
ิ่
ก็ให้คู่สมรสหรือทายาทโดยธรรมดังกล่าวให้ค่าตอบแทนเพมจากค่าเช่า ค่าเช่าซื้อตามสัญญาเดิม หรือให้
ค่าตอบแทนเพมในกรณีเป็นผู้ได้รับสิทธิเข้าท าประโยชน์แทนที่แก่ ส.ป.ก.ตามที่ระเบียบคณะกรรมการฯ
ิ่
ก าหนด
๕. หากเห็นว่าที่ดินที่ได้รับตามสิทธิโดยการปฏิรูปที่ดินเพอเกษตรกรรมมีเนื้อที่ไม่เพยงพอต่อการ
ี
ื่
ด ารงชีพแก่คู่สมรสหรือทายาทโดยธรรมทุกคน ก็ให้คู่สมรสและทายาทโดยธรรมตกลงกันเองว่าจะให้สิทธิ

นั้นแก่ทายาทคนใด อย่างไร ส่วนคู่สมรสหรือทายาทโดยธรรมผู้ไม่ได้รับสิทธิดังกล่าวก็มีสิทธิได้รับ
ื่
ค่าตอบแทนหรือประโยชน์อนใดจากคู่สมรสหรือทายาทโดยธรรมผู้ได้รับสิทธินั้นตามที่ตกลงกันหรือตามที่