Page 1391 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๓๗๙

ิ
ี
การเจรจาระงับข้อพพาทออนไลน์เพยง 3 ฝ่าย ระหว่างผู้เรียกร้อง ผู้ถูกเรียกร้อง และคนกลาง แบบเฉพาะกิจ
ิ
ี
(ad hoc) จึงไม่อาจเกิดขึ้นได้ หรือ อกนัยหนึ่งการเจรจาระงับข้อพพาทแบบเดิมโดยมีบุคคล 3 ฝ่าย
5
ไม่เพียงพอส าหรับการระงับข้อพิพาทออนไลน์
การระงับข้อพิพาทออนไลน์ต้องประกอบด้วยหลักการพื้นฐาน ๔ ประการ ดังนี้
ั
๑. หลักความโปร่งใส (Transparency) ผู้ให้บริการ ODR ต้องเปิดเผยข้อมูลความสัมพนธ์
ระหว่างตนกับคู่พพาทที่เป็นผู้ขายสินค้าลักษณะเฉพาะ เพอให้ผู้ใช้บริการได้รับทราบข้อมูลที่อาจมี
ื่
ิ
ผลประโยชน์ขัดกัน และผู้ให้บริการ ODR อาจต้องเผยแพร่ข้อมูลหรือสถิติของกระบวนการระงับข้อพพาท
ิ
ออนไลน์ เพอให้คู่พพาทได้บันทึกไว้ โดยต้องเป็นไปตามหลักความเชื่อถือได้ และข้อมูลที่เปิดเผยทั้งหมด
ิ
ื่
ควรหาได้จากเว็บไซด์ของผู้ให้บริการ ODR อย่างง่ายดายและโดยสะดวก
ิ
ิ
๒. หลักความเป็นอสระ (Independence) ผู้ให้บริการ ODR ต้องมีความเป็นอสระ โดยอาจ
มีการจัดท าแนวปฏิบัติ (Code of Conduct) ส าหรับก ากับดูแลความเป็นกลางของหน่วยงานที่ท าหน้าที่
ระงับข้อพพาทออนไลน์ รวมทั้งจะต้องไม่มีความขัดแย้งทางด้านผลประโยชน์ และกระท าการอนเป็น
ิ
ั
การฝ่าฝืนกฎระเบียบอน ๆ โดยผู้ให้บริการ ODR อาจจัดท านโยบายเกี่ยวกับการขจัดความขัดแย้งทางด้าน
ื่
ผลประโยชน์
๓. หลักความเชี่ยวชาญ (Expertise) ผู้ให้บริการ ODR อาจมีนโยบายในการคัดเลือกและ
ฝึกอบรมบุคคลที่ท าหน้าที่เป็นคนกลาง (Neutral) ในการระงับข้อพพาท รวมถึงมีกระบวนการตรวจสอบ
ิ
ภายใน เพื่อให้แน่ใจว่าการด าเนินงานของหน่วยงานการระงับข้อพพาทออนไลน์มีความเป็นกลางสอดคล้อง
ิ
ี่
กับมาตรฐานตามทบันทึกทางเทคนิคของ UNCITRAL ก าหนดไว้
ิ
๔. หลักความยินยอม (Consent) กระบวนการระงับข้อพพาทออนไลน์ควรอยู่บนพื้นฐานของ
ิ
ิ
ความยินยอมของคู่พพาทที่แสดงออกโดยชัดแจ้ง (Implicit Consent) ซึ่งในการระงับข้อพพาทออนไลน์
ิ
ตามบันทึกทางเทคนิคของ UNCITRAL ก าหนดให้คู่พพาทสามารถให้ความยินยอมด้วยวิธีการทาง
6
อิเล็กทรอนิกส์
จากบันทึกทางเทคนิคดังกล่าวจะเห็นได้ว่า การระงับข้อพพาทออนไลน์ ใช้ระบบเทคโนโลยี
ิ
ิ
สารสนเทศที่อาจมีการรั่วไหลของข้อมูล UNCITRALจึงก าหนดรูปแบบการระงับข้อพพาทออนไลน์ที่
แตกต่างจากการระงับข้อพพาทแบบเดิม กล่าวคือ นอกจากคู่พพาทและคนกลางแล้ว ผู้ให้บริการ ODR
ิ
ิ
ต้องมีหน้าที่ก ากับดูแลคนกลาง และยังต้องมีแพลตฟอร์มการระงับข้อพพาทออนไลน์ (ODR Platform)
ิ
ิ
เป็นของตนเอง เพื่อเก็บรักษาข้อมูลของคู่พพาทให้ปลอดภัยอีกด้วย
ิ
ส่วนการระงับข้อพพาทออนไลน์ของสหภาพยุโรป (European Union) สหภาพยุโรปได้ออก
ข้อบังคับที่เรียกว่า “Regulation on online dispute resolution for consumer disputes 2013”

ิ
แต่จ ากัดว่าต้องเป็นข้อพพาทระหว่างผู้ประกอบธุรกิจกับผู้บริโภคเท่านั้น ซึ่งต่างจากกฎเกณฑ์การค้า
ระหว่างประเทศของคณะกรรมาธิการกฎหมายการค้าระหว่างประเทศแห่งสหประชาชาติ (UNCITRAL)
ิ
โดยข้อบังคับ ก าหนดว่า ODR จะระงับข้อพพาทที่เกิดจากธุรกรรมออนไลน์นอกศาล (out of court) อย่างง่าย

5 United Nations. (2017). UNCITRAL Technical Notes on Online Dispute Resolution. New York. p. 2.
6 วราภรณ์ วนาพิทักษ์, การพฒนากลไกการระงับข้อพพาทออนไลน์ (วารสารสุโขทัยธรรมาธิราช), ปีที่ ๓๒, ฉบับที่ ๒,
ั
ิ
(2562), หน้า ๒๘.