Page 1564 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 1564
๑๕๕๑
พิจารณาอีกครั้ง ยิ่งอาจท าให้คู่ความทั้งสองฝ่ายรู้สึกว่า คดีของตนแม้จะเป็นคดีเล็กน้อย หรือทุนทรัพย์
ไม่สูง (เพราะขึ้นศาลแขวง) ก็ได้รับความสนใจ หรือเอาใจใส่ และย่อมอาจท าให้บุคคลที่เป็นลูกหนี้
รู้สึกว่า กระบวนการเจรจาตกลงอยู่ในความดูแลของศาลจริงๆ หากจะต้องมีการท าสัญญาประนีประนอม
ยอมความก็สามารถทาได้ด้วยความสบายใจ ไม่ขัดต่อกฎหมาย ซึ่งสิ่งเหล่านี้เป็นรายละเอียด เล็ก ๆ
น้อย ๆ ที่ไม่ควรมองข้ามแต่อย่างใด
๒. การไกล่เกลี่ยหลังฟ้องคดี หรือการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในศาล
คือ การที่ผู้ไกล่เกลี่ยท าการไกล่เกลี่ยข้อพพาท ซึ่งเป็นคดีที่อยู่ระหว่างการพิจารณาของศาล
ิ
ตั้งแต่ศาลรับฟ้องจนถึงก่อนมีค าพิพากษาถึงที่สุดให้แก่คู่ความ เป็นการช่วยให้คู่ความทั้งสองฝ่ายสามารถ
บรรลุข้อตกลงร่วมกัน แต่ผู้ไกล่เกลี่ยไม่มีอ านาจในการก าหนดข้อตกลงให้แก่คู่ความแต่อย่างใด ทั้งนี้
เมื่อการไกล่เกลี่ยดังกล่าวต้องเกิดจากความสมัครใจของคู่ความทั้งสองฝ่ายเป็นส าคัญ ดังนั้น คู่ความ
ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจึงอาจขอยกเลิกการไกล่เกลี่ยเสียเมื่อใดก็ย่อมได้
๘
การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในศาล
การระงับข้อพิพาททางเลือก (Alternative Dispute Resolution) เป็นวิธีการระงับ
ข้อพพาทต่าง ๆ ที่ถูกน ามาใช้เพอเป็นวิธีการทดแทน หรือวิธีการเสริมการระงับข้อพพาท โดยการ
ิ
ื่
ิ
ด าเนินคดีในศาลยุติธรรม โดยมีวัตถุประสงค์ ให้ปริมาณคดีที่จะเข้าสู่การสืบพยานซึ่งใช้ระยะเวลานาน
มีจ านวนลดน้อยลงตามความจ าเป็นและท าให้การด าเนินคดีในศาลยุติธรรมโดยทั่วไปเป็นไปอย่างมี
ประสิทธิภาพสูงสุด
ตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๕๓๗ เป็นต้นมา ศาลยุติธรรมจัดให้มีระบบไกล่เกลี่ยเพอให้เกิดการ
ื่
ประนีประนอมในศาล พร้อมทั้งกระตุ้นและสนับสนุนคู่ความให้ใช้กระบวนการระงับข้อพพาท
ิ
ทางเลือก โดยทางอื่นนอกจากพิจารณาคดีตามปกติของศาลยุติธรรมให้จริงจังมากขึ้น โดยจัดระบบงาน
ในส่วนของศาลยุติธรรมขึ้นรองรับ โดยมีระบบ “แยกคน แยกส านวน แยกห้อง และแยกไกล่เกลี่ย”
กล่าวคือ การแยกคน เป็นการก าหนดให้ผู้ประนีประนอมเป็นคนละบุคคลกับผู้พพากษาเจ้าของ
ิ
ิ
ส านวน โดยผู้ประนีประนอมอาจเป็นผู้พพากษาหรือบุคคลภายนอกที่ศาลแต่งตั้ง ส าหรับแยกส านวน
หมายความว่า ส านวนการไกล่เกลี่ยกับส านวนที่ศาลพจารณาคดีคนละส านวนกัน แยกห้องก็คือ
ิ
แยกห้องพจารณาคดีออกจากห้องไกล่เกลี่ยเป็นคนละห้องกัน และแยกไกล่เกลี่ย มีการใช้วิธีนี้เมื่อ
ิ
ผู้ประนีประนอมต้องการได้รับข้อมูลในเชิงลึก ดับอารมณ์ที่ไม่พอใจของคู่กรณี
ิ
ในการไกล่เกลี่ยข้อพพาทหลังฟองคดี มีที่มาของการไกล่เกลี่ยในศาลยุติธรรมโดยมี
้
ระบบคนกลางจากภายนอกเข้ามาช่วยอ านวยความสะดวกในการหาข้อตกลงมาจากประมวลกฎหมาย
๘ ชลัท ประเทืองรัตนา,การไกล่เกลี่ยโดยคนกลาง : เส้นทางแห่งการสร้างความเข้าใจร่วมกัน พิมพ์ครั้งที่ ๑
สถาบันพระปกเกล้า.,๒๕๕๙ ,๙๑-๙๓.
