Page 1565 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๕๕๒

่
ิ
วิธีพจารณาความแพง มาตรา ๒๐ ทวิ วรรคสาม “เมื่อศาลเห็นสมควร หรือเมื่อคู่ความฝ่ายใด
ื่
ฝ่ายหนึ่งร้องขอศาล อาจแต่งตั้งบุคคลหรือคณะบุคคลเป็นผู้ประนีประนอม เพอช่วยเหลือศาลใน
การไกล่เกลี่ย ให้คู่ความได้ ประนีประนอมกัน และจากมาตราดังกล่าว ประธานศาลฎีกา โดยความเห็นชอบ
ของที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกา ออกข้อก าหนดของประธานศาลฎีกาว่าด้วยการไกล่เกลี่ย พ.ศ. ๒๕๕๔

ซึ่งได้บัญญัติถึงการด าเนินการ ให้มีการไกล่เกลี่ย และการแต่งตั้งผู้ประนีประนอมท าให้ศาลยุติธรรมมี

่
บุคคลภายนอกเข้ามาร่วมท าหน้าที่ในการไกล่เกลี่ยทั้งคดีแพงและอาญา ตามประมวลกฎหมายวิธี
ิ
่
พจารณาความแพง ประมวลกฎหมายแพงและพาณิชย์ รวมถึงประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา
ิ
่
ในคดีความผิดต่อส่วนตัวหรือความผิดอันยอมความได้ โดยผู้ประนีประนอมจะได้รับการอบรมจาก
ิ
ส านักระงับข้อพพาท ส านักงานศาลยุติธรรม ให้มีความรู้ทักษะในการด าเนินการไกล่เกลี่ย อีกทั้ง
จริยธรรม ตามประมวลจริยธรรมผู้ประนีประนอมเพื่อให้คู่กรณีและรัฐได้รับประโยชน์

ในปัจจุบันศาลยุติธรรมใช้การไกล่เกลี่ยเป็นการทั่วไปและเป็นระบบที่ได้รับการยอมรับ

อย่างแพร่หลาย โดยใช้ระบบไกล่เกลี่ยทั้งในศาลชั้นต้น อุทธรณ์ และฎีกา โดยเน้นความสมัครใจของ
คู่กรณี และแสวงหาทางออกที่เหมาะสมร่วมกัน และต่อมาปี ๒๕๔๔ ศาลทั่วประเทศได้น ากระบวนการ

ไกล่เกลี่ยข้อพพาทมาใช้ในศาล โดยมีผู้ประนีประนอมที่มีความรู้ ประสบการณ์ ความน่าเชื่อถือทั้ง
ิ
จากบุคลากรในศาลยุติธรรมเองและบุคคลภายนอกที่ศาลยุติธรรมแต่งตั้งให้ท าหน้าที่ผู้ประนีประนอม
ิ
โดยวิธีการคัดเลือกผู้ประนีประนอมของศาลยุติธรรมแต่ละแห่งจะมีลักษณะคล้ายคลึงกันคือ ผู้พพากษา
ที่รับผิดชอบงานด้านการไกล่เกลี่ย คัดเลือกผู้ประนีประนอมจากบัญชีผู้ประนีประนอมที่ได้ขึ้นทะเบียนไว้

ซึ่งโจทก์และจ าเลยจะไม่สามารถเป็นผู้เลือกคนกลางได้ แต่มีข้อดีที่ผู้ประนีประนอมกับโจทก์ จ าเลย

จะไม่รู้จักกันมาก่อน แต่หากบังเอิญว่าคนกลางกับคู่กรณีมารู้จักกัน จะมีประมวลจริยธรรมก ากับ

การท าหน้าที่ของคนกลางไว้อยู่แล้ว

๒.๑ ขั้นตอนการเข้าระบบไกล่เกลี่ย

๒.๑.๑ กรณีการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทก่อนวันนัด

ื่
โจทก์อาจแสดงความประสงค์ต่อศาล เพอขอให้ศาลน าคดีเข้าสู่ระบบการไกล่เกลี่ย
ข้อพิพาทในศาลเมื่อโจทก์ด าเนินการยื่นฟ้องคดี หรือจ าเลยเมื่อได้รับส าเนาค าฟ้อง หรือหนังสือเชิญ

ื่
ชวนเข้าสู่ระบบการไกล่เกลี่ยข้อพพาท อาจแจ้งความประสงค์มายังศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพพาท เพอขอ
ิ
ิ
ิ
ิ
ิ
ไกล่เกลี่ยข้อพพาทกับคู่พพาท ภายหลังที่ศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพพาทได้รับแจ้งความประสงค์ของคู่พิพาท
แล้วจะประสานกับคู่พิพาทเพื่อก าหนดนัดวันไกล่เกลี่ยและแจ้งให้คู่พิพาททุกฝ่ายทราบ
๒.๑.๒. กรณีการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทระหว่างการพิจารณาคดีของศาล
คู่ความสามารถขอให้ศาลใช้ระบบการไกล่เกลี่ยข้อพพาทในเวลาใด ๆ ก็ได้ในระหว่าง
ิ
การพิจารณาคดี หรือศาลอาจเห็นสมควรให้ไกล่เกลี่ยคดีให้อยู่ระหว่างการพิจารณาก็ได้