Page 1971 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๙๕๓

ิ
และเวลา มีความปลอดภัยในการจัดเก็บเอกสารทางคดีในวิธีการทางอเล็กทรอนิกส์ ท าให้คู่ความสามารถ
เข้าถึงเอกสารในคดีได้สะดวกรวดเร็วมากยิ่งขึ้น ลดขั้นตอนงานทางธุรการ ลดการใช้กระดาษ ลดภาระ
ิ
ค่าใช้จ่ายในการดูแลจัดเก็บส านวนคดี และให้ความปลอดภัยแก่คู่ความ ในกรณีที่เกิดสถานการณ์พเศษ
หรือฉุกเฉิน เช่น การแพร่ระบาดของโรคติดต่อ การเกิดภัยธรรมชาติ การจลาจล เป็นต้น อาจท าให้
ิ
ิ
ประชาชนไม่สะดวกในการเดินทางมาศาล การพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์จึงเป็นช่องทางหนึ่งให้แก่
ิ
ประชาชนที่มีความจ าเป็นต้องเดินทางมาศาลสามารถเลือกใช้วิธีทางอเล็กทรอนิกส์แทนได้เมื่อเกิด
สถานการณ์พิเศษดังกล่าว

สาระส าคัญข้อก าหนดของประธานศาลฎีกาว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ๒๕๖๓

ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๓๔/๑ และข้อ ๔ ของข้อก าหนดของประธาน
ิ
ิ
ศาลฎีกาว่าด้วยวิธีพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ๒๕๖๓ ก าหนดวัตถุประสงค์ในการด าเนินกระบวน
ิ
ื่
ิ
วิธีการทางอเล็กทรอนิกส์ว่าต้องเป็นไปเพอให้การด าเนินกระบวนพจารณาเป็นไปโดยสะดวก รวดเร็วและ
เที่ยงธรรม และประกาศส านักงานศาลยุติธรรม เรื่องหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขเกี่ยวกับการใช้วิธี
พจารณาทางอเล็กทรอนิกส์ ก าหนดให้เมื่อศาลเห็นสมควรหรือคู่ความฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดร้องขอ ศาลอาจใช้
ิ
ิ
ิ
ิ
ดุลพนิจก าหนดให้มีการนั่งพจารณาโดยที่คู่ความหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องในคดีอยู่นอกศาลโดยวิธีการทาง
๑๐
้
อิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ ซึ่งการด าเนินกระบวนพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส์มีขอพิจารณา ดังนี้
๑ การค านึงถึงความสามารถในการเข้าถึงเทคโนโลยีของคู่ความ
ิ
ในการด าเนินกระบวนพจารณาด้วยวิธีการทางอเล็กทรอนิกส์ ศาลต้องค านึงถึงความสะดวกและ
ิ
๑๑
ประหยัดในการเข้าถึงเทคโนโลยีของคู่ความ หากคู่ความไม่มีความพร้อมในการเข้าถึงเทคโนโลยีศาลไม่
อาจบังคับให้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์กับคู่ความฝ่ายที่ไม่พร้อมทางเทคโนโลยีได้
๒ การค านึงถึงสิทธิในการต่อสู้คดีของคู่ความ

๑๒
การใช้วิธีพิจารณาคดีอิเล็กทรอนิกส์ต้องไม่ท าให้สิทธิในการต่อสู้คดีของคู่ความลดน้อยลง ท าให้
เกิดความได้เปรียบเสียเปรียบในทางคดีโดยต้องอยู่ภายใต้ความยินยอมของคู่ความ เพอให้เกิดความเป็น
ื่
ธรรมแก่คู่ความทั้งสองฝ่าย
๓ หลักการพิจารณาคดีโดยเปิดเผย

๑๐ ประกาศส านักงานศาลยุติธรรม เรื่องหลักเกณฑ์ วิธีการและเงอนไขเกี่ยวกับการใชวิธีพิจารณาทางอิเล็กทรอนิกส์ ลง
ื่
้
วันที่ ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๔ ข้อ ๑๒ “เมื่อศาลเห็นสมควรหรือคู่ความร้องขอ ไม่ว่าคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งขาดนัดหรือไม่ก็
ตาม ศาลอาจก าหนดให้มีการนั่งพิจารณาโดยที่คู่ความหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องในคดีอยู่นอกศาลโดยวิธีการทาง
อิเล็กทรอนิกส์”
๑๑ ข้อก าหนดของประธานศาลฎีกาว่าด้วยวิธพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ๒๕๖๓ ลงวันที่ ๑๘ กันยายน ๒๕๖๓ ข้อ ๔
ี
“เพื่อให้การด าเนินกระบวนพิจารณาเป็นไปโดยสะดวก รวดเร็ว และเที่ยงธรรม เมื่อศาลเห็นสมควรหรือคู่ความร้องขอ
ศาลอาจก าหนดให้ด าเนินกระบวนพิจารณาด้วยวิธีการตามข้อก าหนดนี้ โดยค านึงถึงความสะดวกและประหยัดส าหรับ
คู่ความที่ยังไม่สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีด้วย ทั้งนี้ ประเภทคดี หลักเกณฑ์และวิธีการให้เป็นไปตามที่ส านักงานศาลยุติธรรม
ประกาศก าหนด”
๑๒ ข้อก าหนดของประธานศาลฎีกา ว่าด้วยการพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ๒๕๖๓ ลงวันที่ ๑๘ กันยายน ๒๕๖๓ ข้อ ๑๓