Page 1969 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๙๕๑

ศาลที่มีเขตอานาจ จึงเป็นสาเหตุท าให้คดีเข้าสู่การพิจารณาของศาลยุติธรรมลดลงเนื่องจากคู่ความประสบ
้
ปัญหาไม่สามารถมาด าเนินคดีไม่ว่าการยื่นฟอง ยื่นค าคู่ความ สืบพยาน หรือฟังค าพพากษา ในขณะที่คดีที่
ิ
ิ่
ิ
อยู่ระหว่างการพจารณามีจ านวนเพมขึ้นเป็น ๔๗๒,๔๐๓ คดี จากปี พ.ศ. ๒๕๖๓ ที่มีอยู่ ๓๘๖,๑๗๓ คดี
ิ
ิ่
ิ
รวมคดีค้างพจารณาเพมขึ้นประมาณ ๘๖,๐๐๐ คดี และคดีที่มีค าพพากษาแล้วเสร็จมีสัดส่วนน้อยลง
๓๑๗,๗๙๓ คดี (๔๐.๒๒%) ในปีนี้ จากเดิมในปี พ.ศ. ๒๕๖๓ มีค าพพากษาแล้วเสร็จ ๕๐๒,๙๖๗ คดี
ิ
ิ่
ิ
(๕๖.๕๗%) ทั้งนี้ สาเหตุที่คดีค้างพิจารณาเพมมากขึ้นและคดีที่มีค าพพากษามีสัดส่วนลดลงคงมาจากการที่
ิ
ศาลยุติธรรมจ าเป็นต้องเลื่อนการพจารณาคดีของศาลชั้นต้นทั่วประเทศมาตั้งแต่ช่วงเดือนมกราคมถึงเดือน
พฤษภาคม ๒๕๖๔ ซึ่งเป็นช่วงการระบาดอย่างหนักในระลอกใหม่ของการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัส
่
ิ
โคโรนา ๒๐๑๙ โดยให้เลื่อนคดีจัดการพเศษ คดีสามัญ และคดีสามัญพเศษทุกคดี ยกเว้นในคดีแพงและ
ิ
่
้
คดีอาญาบางประเภท คดีที่จ าเลยคุมขัง การถามจ าเลยว่ามีทนายความหรือไม่ การอานและอธิบายฟองให้
ั
จ าเลยฟง การสอบถามค าให้การ การตรวจพยานหลักฐาน และคดีที่คู่ความมีความพร้อมและต้องการ
ิ
สืบพยาน โดยไม่กระทบความปลอดภัย ซึ่งคดีที่ถูกเลื่อนพจารณาคดีในช่วงเวลาดังกล่าว ท าให้สถิติคดีค้าง
พิจารณาของศาลในช่วงเวลาดังกล่าวเปรียบเทียบกับปี พ.ศ. ๒๕๖๓ จึงเพิ่มขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
ั
ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา เทคโนโลยีดิจิทัลพฒนาอย่างก้าวกระโดด และสร้างความ
เปลี่ยนแปลงต่อโลกในหลากหลายมิติ ตั้งแต่การเมือง เศรษฐกิจ ไปจนถึงชีวิตประจ าวันทั่วไป ไม่เว้นแม้แต่
กระบวนการยุติธรรมทั่วโลกเช่นกันที่ต้องเผชิญต่อกระแสการเปลี่ยนผ่านไปสู่ดิจิทัล (digital transformation) ส าหรับศาล
ื่
ิ่
ยุติธรรมไทยได้น าเทคโนโลยีดิจิทัลและนวัตกรรมมาปรับใช้เพอเพมประสิทธิภาพการด าเนินกระบวนการ
ยุติธรรมเป็นการเปลี่ยนแปลงก้าวส าคัญในการปรับสถาบันให้เข้ากับยุคสมัยและสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป
D - Court หรือศาลดิจิทัล (digital court) คือการน านวัตกรรมเข้ามาเสริมเพออานวยความสะดวกด้วย
ื่

ื่
ื่
การน าเทคโนโลยีดิจิทัลมาให้บริการประชาชน เพอให้เข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้ง่ายขึ้น เพอช่วย
ประหยัดค่าใช้จ่ายในการเดินทางมาศาล ช่วยลดขั้นตอนด าเนินการให้สั้นลงและบริการประชาชนได้รวดเร็ว
ขึ้น ช่วยให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลได้ ๒๔ ชั่วโมง โดยผ่านระบบออนไลน์ที่เชื่อมโยงข้อมูลศาลยุติธรรมทั่ว
ื่
ื้
ประเทศ เพมประสิทธิภาพการจัดเก็บข้อมูลและง่ายต่อการสืบค้นใช้เทคโนโลยีแทนกระดาษเพอลดพนที่
ิ่
๗
จัดเก็บเอกสาร และช่วยรักษาสิ่งแวดล้อม โดยระบบงานของศาลยุติธรรมที่ได้น าเทคโนโลยีมาใช้ในการ
บริหารจัดการคดี อาทิเช่น การยื่นฟองคดีแพงแบบออนไลน์ ต่อศาล (e - Filling) การส่งประกาศ
่
้
ิ
อเล็กทรอนิกส์ (e - Notice) การตอบรับเพอเข้าร่วมไกล่เกลี่ยข้อพพาทของประชาชน หรือคู่กรณีก่อนมี
ิ
ื่
การฟ้องคดีต่อศาลผ่านระบบ QR Code (Pre - Litigation Mediation Request From) การเข้าถึงระบบ
บริการข้อมูลคดีและระบบติดตามส านวนของศาลยุติธรรม (Case Information Online Service : CIOS)
การใช้ระบบเชื่อมโยงข้อมูลคดี คู่ความสามารถขอคัดค าพิพากษาจากศาลต่าง ๆ
จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ (Coronavirus Disease:
COVID-19) เป็นปัจจัยที่ส าคัญที่ท าให้ศาลดิจิทัล Digital Court ก้าวมาไกลและก้าวไปสู่การเป็น Smart
Court หรือศาลอัจฉริยะ ในเวลาอันรวดเร็ว จากการที่ศาลยุติธรรมต้องเลื่อนคดีออกไปเนื่องจากสถานการณ์
ั
การแพร่ระบาดโรคไวรัส จึงได้มีการพฒนาระบบการสืบพยานทางจอภาพโดยใช้ VDO/Web Conference

๗ BOT MAGAZINE, Innovative Justice ภาพลักษณ์ใหม่ศาลยุติธรรมมุ่งสู่จุดหมายการเป็นที่พึ่งแห่งแรกของ
ประชาชน [ออนไลน์], ฉบับที่ ๒ ปี ๒๕๖๔ ./ แหล่ที่มาของข้อมูล,
https://www.bot.or.th/Thai/BOTMagazine/Pages/256402Relax.aspx