Page 1972 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 1972
๑๙๕๔
โดยหลักทั่วไป การนั่งพจารณาคดีจะต้องกระท าในศาลและกระท าต่อหน้าคู่ความที่มาศาลโดย
ิ
ิ
ิ
เปิดเผย การที่ศาลอนุญาตให้ใช้วิธีพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์ คู่ความหรือพยานนั้นไม่จ าเป็นต้อง
ิ
เดินทางมาศาล ดังนั้น โดยลักษณะของการนั่งพจารณาคดีโดยวิธีการทางอเล็กทรอนิกส์คู่ความหรือพยาน
ิ
นั้นจึงไม่ได้มาปรากฏตัวที่ศาลโดยกายภาพ แต่อยู่นอกศาลและปรากฏตัวเป็นภาพและเสียงผ่านสื่อ
อิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งตามข้อก าหนดประธานศาลฎีกา ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ๒๕๖๓
ิ
ข้อ ๑๓ ประกอบหลักเกณฑ์และวิธีการที่ส านักงานศาลยุติธรรมประกาศก าหนด ให้ถือว่าคู่ความหรือ
๑๓
พยานนั้นได้มาด าเนินกระบวนพจารณาที่ศาลแล้ว นอกจากนี้ การที่ศาลอนุญาตให้ใช้วิธีพจารณาคดีทาง
ิ
ิ
ิ
อิเล็กทรอนิกส์ ศาลยังคงต้องจะต้องนั่งพจารณาในศาล ดังนั้น ประชาชนจึงยังสามารถเข้าฟังการพิจารณา
ิ
ในห้องพิจารณาได้ เว้นแต่ศาลมีค าสั่งให้พิจารณาคดีโดยลับ ตามประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา
มาตรา ๑๗๗ ศาลสามารถห้ามประชาชนไมให้เข้าฟังการพิจารณาได้
่
๔ การด าเนินกระบวนพิจารณาเสมือนหนึ่งในห้องพิจารณา
การที่ศาลนั่งพจารณาและคู่ความเข้าร่วมการพจารณาทางออนไลน์ผ่านแอปพลิเคชัน ถือเสมือน
ิ
ิ
ิ
ิ
ว่าเป็นการด าเนินกระบวนพจารณาในห้องพจารณา โดยถือว่าคู่ความที่ปรากฏตัว และปฏิบัติตาม
หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไข เกี่ยวกับการใช้วิธีพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์ ได้มาด าเนินกระบวน
ิ
ิ
๑๔
พิจารณาที่ศาลแล้ว
โดยหลักการทั่วไป การนั่งพจารณาคดีอาญาต้องกระท าในศาล ให้ท าโดยเปิดเผยต่อหน้าจ าเลย
ิ
ิ
ตามประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๑๗๒ เว้นแต่เป็นการสืบพยานบุคคลที่อยู่นอก
ศาลโดยระบบการประชุมทางจอภาพ ซึ่งใช้ระบบอเล็กทรอนิกส์ในลักษณะการประชุมทางจอภาพที่
ิ
ิ
ิ
ส านักงานศาลยุติธรรมจัดวางระบบให้แก่ศาล ซึ่งการนั่งพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์ อาจใช้แอปพลิเคชัน
ส าหรับการประชุมออนไลน์ เช่น Google Meet, Cisco Webex และ Zoom ได้ โดยถือว่าคู่ความหรือ
บุคคลที่ใช้ระบบอยู่นอกศาลได้มาด าเนินกระบวนพจารณาในศาล การสืบพยานโดยวิธีการทาง
ิ
อเล็กทรอนิกส์ ศาลอาจใช้วิธีบันทึกค าเบิกความพยานโดยวิธีการอเล็กทรอนิกส์ ซึ่งสามารถถ่ายทอด
ิ
ิ
ออกเป็นภาพและเสียงได้อย่างต่อเนื่อง คู่ความและพยานสามารถตรวจสอบถึงความถูกต้องของค าเบิก
ความพยานได้ โดยอย่างน้อยต้องปรากฏภาพของพยานและค าเบิกความพยาน เมื่อพยานเบิกความเสร็จ
ิ
แล้ว เจ้าหน้าที่จะจัดเก็บค าเบิกความพยานดังกล่าวไว้ในส านวนความในรูปแบบข้อมูลอเล็กทรอนิกส์ โดย
๑๕
พยานไม่ต้องลงลายมือชื่อในบันทึกค าเบิกความพยานดังกล่าว นอกจากนี้การสืบพยานทาง
อิเล็กทรอนิกส์ยังอาจบันทึกค าเบิกความพยานโดยวิธีการแปลงเสียงเป็นข้อความ (voice to text) โดยอาจ
แปลงเสียงค าเบิกความของพยานเป็นข้อความ หรืออาจใช้การบันทึกค าพยานแบบอมความที่แปลงเสียง
ผู้พิพากษาที่บันทึกค าเบิกความพยานเป็นข้อความก็ได้ ซึ่งระบบการแปลงเสียงเป็นข้อความดังกล่าวอาจใช้
๑๓ ประกาศส านักงานศาลยุติธรรมเรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขเกี่ยวกับการใชวิธีพิจารณาคดีทาง อิเล็กทรอนิกส์
้
ลงวันที่ ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๖๓ ข้อ ๑๔ “การนั่งพิจารณาที่คู่ความหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องในคดีอยู่นอกศาลโดย วิธีการ
ั
ทางอิเล็กทรอนิกส์ ให้ด าเนินการทางระบบอิเล็กทรอนิกส์หรือแอปพลิเคชนที่ส านักงานศาลยุติธรรมก าหนดที่สามารถ
สื่อสารภาพและเสียงได้อย่างชัดเจนและต่อเนื่อง โดยถือว่าบุคคลนั้นได้มาด าเนินกระบวนพิจารณาที่ศาล”
๑๔ ประกาศส านักงานศาลยุติธรรมเรอง หลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขเกี่ยวกับการใช้วิธีพจารณาคดีทาง อิเล็กทรอนิกส์ลงวันที่ ๒๐
ื่
ิ
กรกฎาคม ๒๕๖๓ ข้อ ๑๔
๑๕ ประกาศส านักงานศาลยุติธรรม เรองหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขเกี่ยวกับการใช้วิธีพจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส์ ลงวันที่ ๒๐
ิ
ื่
กรกฎาคม ๒๕๖๔ ข้อ ๑๘ และข้อ ๒๖
