Page 2045 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๐๒๗

อากัปกิริยาที่ไม่เหมาะสมออกมาก็อาจถูกระบบสื่ออิเล็กทรอนิกส์ของคู่ความบันทึกไว้แล้วน าไปกล่าวหา
ร้องเรียนได้ จึงเป็นเรื่องที่น่าวิตกกังวลค่อนข้างมาก

ิ
(๔) ทักษะของผู้พพำกษำและเจ้ำหน้ำที่ในระหวำงด ำเนินกระบวนพิจำรณำ ในปัญหานี้
่
แม้จะไม่ใช่ปัญหาส าคัญและสามารถแก้ไขได้ด้วยการฝึกฝนซึ่งน่าจะใช้เวลาไม่นานมาก แต่ก็เห็นสมควรน ามา
ิ่
ื่
กล่าวไว้เพอให้ผู้บริหารหรือผู้พฒนาระบบต่าง ๆ ไม่หลงลืมว่าจะต้องหาวิธีการในการเพมทักษะให้แก่
ั
บุคลากรที่อาจยังก้าวไม่ทันเทคโนโลยีซึ่งในแต่ละศาลน่าจะมีจ านวนอยู่พอสมควรด้วย
๔.๓ ข้อจ ำกัดของอปกรณ์และระบบ เนื่องจากความสามารถในการเข้าถึงเทคโนโลยีของคู่ความ
ุ
หรือพยานแต่ละคนอาจแตกต่างกันได้ ซึ่งในการออกข้อก าหนดของประธานศาลฎีกาว่าด้วยวิธีพจารณาคดี
ิ
ทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ๒๕๖๓ ก็ได้น าข้อจ ากัดดังกล่าวมาประกอบการพิจารณาด้วย โดยน าไปก าหนดไว้
ิ
เป็นหลักการส าคัญว่าในการที่ศาลจะก าหนดให้ด าเนินกระบวนพจารณาด้วยวิธีการทางอเล็กทรอนิกส์หรือไม่
ิ
ศาลต้องค านึงความสะดวกและประหยัดส าหรับคู่ความที่ยังไม่สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีด้วย เรื่องความสะดวก
และประหยัดในการเข้าถึงเทคโนโลยีนี้นับว่าเป็นสิ่งส าคัญ ดังจะเห็นได้จากเหตุการณ์เมื่อครั้งที่รัฐบาลออก
มาตรการต่าง ๆ เพอช่วยเหลือประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อ
ื่
ไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ ที่พบว่ามีผู้ไม่ได้รับการช่วยเหลือจ านวนมากเนื่องจากเป็นผู้ไม่มีโทรศัพท์เคลื่อนที่
สมัยใหม่ ท าให้ไม่สามารถเข้าถึงแอปพลิเคชันของรัฐบาลได้ จนในที่สุดรัฐบาลต้องใช้วิธีการช่วยเหลือโดยให้
ยื่นเรื่องต่อธนาคารของรัฐแทน บทเรียนนี้ท าให้รัฐบาลต้องปรับตัวเพราะคาดไม่ถึงว่าจะมีประชาชนที่เข้า
ไม่ถึงเทคโนโลยีสมัยใหม่จ านวนมาก ศาลยุติธรรมเองก็ต้องค านึงถึงความเป็นจริงดังกล่าว มิฉะนั้นก็อาจเกิด

เป็นผลกระทบย้อนกลับมาที่ศาลยุติธรรมในท านองสร้างความเหลื่อมล้ าเพราะไม่เหลียวแลคู่ความผู้ยากไร้
ในการที่ศาลจะก าหนดให้ใช้วิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส์กับคดีใดจึงต้องค านึงถึงปัญหาดังกล่าวให้มาก

แม้จะมีอปกรณ์เทคโนโลยีพร้อมใช้งานแล้ว แต่การที่จะเชื่อมต่อระบบกับศาลและคู่ความฝ่ายอน
ื่
ุ
ิ
จ าเป็นต้องอาศัยสัญญาณอนเทอร์เน็ต ในเรื่องนี้ก็นับว่าเป็นข้อจ ากัดเช่นกัน โดยอาจเป็นข้อจ ากัดในแง่ของ
ิ
้
การไม่สามารถเข้าถึงสัญญาณอนเทอร์เน็ตในบางพนที่ การเขาถึงสัญญาณอนเทอร์เน็ตมีค่าใช้จ่ายเกินก าลัง
ิ
ื้
หรือแม้กระทั่งสามารถเข้าถึงสัญญาณอนเทอร์เน็ตได้แล้ว แต่ก็ต้องยอมรับว่าบางครั้งสัญญาณอินเทอร์เน็ต
ิ
ที่เชื่อมต่อก็ขาดหายไปเฉย ๆ หรือเกิดอาการสัญญาณไม่เสถียรพอ ท าให้สื่อสารกันไม่เข้าใจ ซึ่งหากเกิด
ปัญหาดังกล่าวในระหว่างการด าเนินกระบวนพิจารณาของศาลก็เป็นเรื่องที่ต้องหาทางแก้ไขเป็นรายกรณีไป
๕. แนวทำงกำรพัฒนำในอนำคต
่
จากข้อจ ากัดต่าง ๆ ตามที่กล่าวมาในบทกอน เมื่อน ามาประมวลเพอคิดหาแนวทางในการบรรเทา
ื่
ข้อจ ากัดดังกล่าว พร้อมกับหาวิธีการในการพัฒนาวิธีพจารณาคดีรูปแบบใหม่นี้เพอให้เกิดความยั่งยืนต่อไป
ื่
ิ
พบว่าพอจะมข้อเสนอแนะโดยสังเขปดังนี้
ี
๑. ปรับปรุงแก้ไขระบบกฎหมำยที่เกี่ยวข้อง จากการศึกษาข้อกฎหมายตามที่กล่าวมา
ข้างต้น พบว่าการน าวิธีพิจารณาคดีทางอิเล็กทรอนิกส์มาใช้บังคับในบางกรณี โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณ ี
คดีประเภทอื่นที่ไม่ใช่คดีแพง ยังมีข้อจ ากัดด้านกฎหมายว่าจะสามารถด าเนินการโดยอาศัยเพียงข้อก าหนด
่
ของประธานศาลฎีกาว่าด้วยวิธีพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. ๒๕๖๓ หรือระเบียบราชการฝ่ายตุลาการ
ิ
ิ
ได้หรือไม่ เพื่อเป็นการแก้ไขปัญหาในระยะยาวจึงสมควรต้องมีการศึกษาข้อกฎหมายให้ถ่องแท้ หากมีความ