Page 2049 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๐๓๑

Constitutional Court and other relevant courts, including the Court of Justice, have clear norms
in this regard in many matters; But since the process has not been enacted at the statutory
level, therefore, the proceedings and actions in some matters may be unclear or contain some

.
inconsistencies Therefore, this article has studied the intention and background of the
inspection process as well as examine the constitutionality of the provisions of the law that
the Court will apply to the case, as well as the procedural norms of the Court of Justice and
the Constitutional Court for the benefit of further development and improvement of the

proceedings and operations in this regard.

Keywods: constitution, checking the constitutionality, constitutiional court, judicial process,
the proceedings and operations

๑. บทน า

“รัฐธรรมนูญ” ถือเป็นบทบัญญัติแห่งกฎหมายในล าดับศักดิ์สูงสุด ที่บทบัญญัติแห่งกฎหมาย

กฎ ข้อบังคับอนเป็นกฎหมายล าดับรอง หรือการกระท าใด ๆ ที่เป็นการใช้อานาจรัฐจะขัดหรือแย้งต่อ
ั
รัฐธรรมนูญไม่ได้ หลักการนี้ได้รับการยอมรับไว้ในรัฐธรรมนูญของทุกประเทศในโลกและรัฐธรรมนูญไทยทุก
ฉบับ ปัจจุบันหลักการนี้ปรากฏอยู่ในมาตรา ๕ วรรคหนึ่ง ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยฉบับปัจจุบัน
(พทธศักราช ๒๕๖๐) ว่า “รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ บทบัญญัติใดของกฎหมาย กฎหรือ
ุ
ข้อบังคับ หรือ การกระท าใด ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ บทบัญญัติหรือการกระท านั้นเป็นอันใช้บังคับมิได้”

ความเป็นบทบัญญัติแห่งกฎหมายสูงสุดของรัฐธรรมนูญนี้ยังรวมไปถึงการตรากฎหมายใด ๆ
ก็จะต้องเป็นไปโดยชอบด้วยกระบวนการที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ และการตราพระราชก าหนดก็ต้องเป็นไป
ตามเงื่อนไขที่รัฐธรรมนูญก าหนดไว้ด้วย ตามนัยแห่งมาตรา ๑๔๘ และมาตรา ๑๗๓ ตามล าดับ
อย่างไรก็ตาม เพอให้ความเป็นบทบัญญัติแห่งกฎหมายสูงสุดของรัฐธรรมนูญนั้นได้รับการเคารพ
ื่
หรือมีสภาพบังคับ ก็จ าเป็นจะต้องมีองค์กรที่ท าหน้าที่ในการตรวจสอบและชี้ขาดว่า บทบัญญัติแห่งกฎหมาย
กฎ ข้อบังคับ หรือการกระท าใดของรัฐนั้น ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ หรือมีปัญหาขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญหรือไม่
ปัจจุบันในประเทศไทย อานาจหน้าที่ดังกล่าวเป็นของ “ศาลรัฐธรรมนูญ” ซึ่งเป็นองค์กรตุลาการที่ได้รับการ

บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ หมวด ๑๑ มาตรา ๒๐๐ ถึง มาตรา ๒๑๔
ศาลยุติธรรม เป็นองค์กรตุลาการที่มีหน้าที่พจารณาพพากษาอรรถคดีตามกฎหมาย เว้นแต่คดี
ิ
ิ
1

ื่

ที่รัฐธรรมนูญหรือกฎหมายบัญญัติให้อยู่ในอานาจของศาลอน ในปัจจุบันได้แก่คดีปกครองที่อยู่ในอานาจของ
ศาลปกครอง ตามรัฐธรรมนูญ หมวด ๑๐ ส่วนที่ ๓ ประกอบพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณา

คดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒ รวมถึงกฎหมายอน ๆ ที่เกี่ยวข้อง และคดีที่อยู่ในอานาจของศาลทหารตาม
ื่
ึ
รัฐธรรมนูญ หมวด ๑๐ ส่วนที่ ๔ ประกอบพระราชบัญญัติธรรมนูญศาลทหาร พ.ศ. ๒๔๙๘ รวมถงกฎอัยการศึก
และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง

1 รัฐธรรมนูญ มาตรา ๑๙๔ วรรคหนึ่ง.