Page 2152 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2152
๒๑๓๔
9
เป็นประกันของความสงบสุขของบ้านเมือง เท่ากับฝากไว้อยู่กับท่าน” เมื่อการด ารงตนที่ดีของ
ิ
ี
ผู้พิพากษามีความส าคัญถึงเพยงนี้ การกระตุ้นเตือนให้ผู้พพากษาตระหนักถึงหน้าที่ในการธ ารงไว้
ซึ่งคุณธรรมและจริยธรรมเป็นระยะ นับเป็นสิ่งจ าเป็น
สิ่งแรกที่อยากท าความเข้าใจก่อนเริ่มอานบทความนี้ในล าดับต่อไปก็คือ ขอให้ท่านผู้อานเปิด
่
่
ิ
ใจกว้าง เพื่อให้เกิดกระบวนการรับรู้ในปัญหาที่เกดขึ้น ไม่ตั้งป้อมที่จะปฏิเสธการยอมรับความจริงว่า ความ
ย่อหย่อนในการรักษามาตรฐานคุณธรรมและจริยธรรมของผู้พพากษา จนท าให้มีการประพฤติตนไม ่
ิ
เป็นไปตามมาตรฐานที่ก าหนดไว้ในประมวลจริยธรรมข้าราชการตุลาการนั้นเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ เพราะผู้
พิพากษาก็เป็นมนุษย์คนหนึ่ง ดังค ากล่าวในการแสดงธรรมของพระเทพพัชรญาณมุนี หรือพระ
อาจารย์ชยสาโร เรื่อง “ควำมยุติธรรม” ตอนหนึ่งว่ำ "ควำมเป็นจริงของมนุษย์ทุกคน คือ เรำมีกิเลสกัน
นอกเหนือจำกพระอริยเจ้ำแล้ว ทุกคนต้องมีกิเลส และทุกคนก็ย่อมมีคุณธรรมด้วย กิเลสและคุณธรรม
ิ
ไม่ตำยตัว หมำยถึงว่ำมีโอกำสเพ่มมำกขึ้นและลดน้อยลงตลอดเวลำ อันผู้มีปัญญำต้องพยำยำมลดกิเลส
10
และเพ่มคุณธรรม หรือว่ำมีธุระในกำรละ ในกำรบ ำเพ็ญ" จึงขอให้ถือว่ำกำรน ำเสนอบทควำมนี้เป็น
ิ
กำรติเพื่อก่อหรือวิจำรณ์เชิงสร้ำงสรรค์ และเป็นไปเพื่อประโยชน์ขององค์กรศำลยุติธรรมโดยส่วนรวม
ส าหรับปัญหาการย่อหย่อนของมาตรฐานคุณธรรมและจริยธรรมในการปฏิบัติงานนั้น จาก
ประสบการณ์การรับราชการในต าแหน่งผู้พิพากษานานเกือบ ๑๙ ปี และส่วนใหญ่ปฏิบัติหน้าที่ใน
ศาลต่างจังหวัดหลายภูมิภาคของประเทศ ปัญหาอันดับแรกที่พบคือ การไม่ตรงต่อเวลา “การตรง
ต่อเวลา” ในความหมายนี้ ไม่ได้หมายความถึงการเริ่มท ำงำนและเลิกงำนตำมเวลำรำชกำร หากแต่
หมายถึง การที่ผู้พพากษา “มีความพร้อม” ที่จะเริ่มปฏิบัติงานตามหน้าที่ในทันทีที่คู่ความพร้อม และ
ิ
ในกรณีที่มีหน้าที่รับผิดชอบเป็นเวรต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นเวรชี้ เวรฝากขัง หรือเวรสั่ง ต้องพร้อมที่จะ
ปฏิบัติหน้าที่เมื่อมีงานเสนอเข้ามา เว้นแต่มีเหตุจ ำเป็นท ำให้ไม่อำจตรงต่อเวลำได้ เช่น มีอบัติเหตุหรือ
ุ
มีเหตุขัดข้อง ซึ่งเป็นปัจจัยที่เกิดขึ้นได้ และสามารถอธิบายได้ ดังโอวาทของท่านไสลเกษ วัฒนพันธุ์ ขณะ
ด ำรงต ำแหน่งประธำนศำลฎีกำที่ว่ำ “กำรขึ้นบัลลังก์พยำยำมตรงต่อเวลำให้ได้มำกที่สุดเท่ำที่จะท ำได้
รักษำเวลำในกำรขึ้นบัลลังก์ นัดเขำเวลำเท่ำไหร่พยำยำมรักษำเวลำนั้น จงมีวินัยต่อตนเอง จงให้คุณคำของ
่
เวลำกับคนทุกคนเท่ำ ๆ กัน เรำทุกคนต่ำงมีเวลำ 24 ชั่วโมงเท่ำกันคนอ่นก็มีเวลำ 24 ชั่วโมงเท่ำกัน
ื
เพรำะฉะนั้นไม่ใช่ว่ำนัดเก้ำโมง สิบโมง แล้วเรำขึ้นบัลลังก์เวลำสิบเอ็ดโมง แต่ถำมว่ำอุบัติเหตุมีได ้
หรือไม่ ข้อขัดข้องมีได้หรือไม่ มีได้ แต่ท่ำนขอโทษเป็นหรือไม่ ท่ำนอธิบำยเหตุผลได้หรือไม่ โปรดจงเข้ำใจ
ั
ว่ำไม่ได้มีอะไรเสียหำยถ้ำผู้พพำกษำจะใช้ค ำว่ำขอโทษ หรือลดให้เบำลงมำ อธิบำยเหตุและผลให้เขำฟงว่ำ
ิ
9 พระบำทสมเด็จพระปรมินทรมหำภูมิพลอดุลยเดช มหิตลำธิเบศรรำมำธิบดี จักรีนฤบดินทร สยำมินทรำธิรำช
บรมนำถบพิตร ทรงมีพระรำชด ำรัส ในโอกำสที่ประธำนศำลฎีกำน ำผู้พิพำกษำประจ ำศำลส ำนักงำนศำลยุติธรรม เข้ำเฝ้ำ
ฯ ถวำยสัตย์ปฏิญำณก่อนเข้ำรับหน้ำที่ ณ ท้องพระโรงศำลำเริง วังไกลกังวล วันศุกร์ที่ 9 มกรำคม 2552
10 พระเทพพัชรญาณมุนี หรือพระอาจารย์ชยสาโร, "ควำมยุติธรรม" แสดงธรรมในวันพระ ณ โรงเรียน
ปัญญำประทีป ปำกช่อง ในวันที่ 13 มกรำคม 2557, อ้ำงถึงในหนังสือผู้พิพำกษำที่ดี ที่ระลึกงำนพระรำชทำน
เพลิงศพนำยสกล เหมือนพะวงศ์ ณ เมรุวัดมกุฏกษัตริยำรำมรำชวรวิหำร วันที่ 10 สิงหำคม 2563
