Page 2278 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๒๖๐

ย้อนกลับหรือข้อมูลป้อนกลับ (feedback) หมายถึง ข้อมูลที่ผู้ให้การประเมินให้กลับไปยังผู้รับการประเมิน

เกี่ยวกับประเด็นต่างๆ อันสะท้อนให้เห็นจุดแข็งและจุดอ่อนของผู้รับการประเมินแต่ละคน มีความหมาย

คล้ายกับค าว่า “360 degree feedback”,“360 assessment”,“360 degree system”,“multi-rater
assessment”, “full-circle feedback”, “upward appraisal”, “peer review” จนบางครั้งใช้เรียก

๔๐
แทนกัน

ในทางวิชาการการประเมินโดยใช้ข้อมูลจากหลายแหล่ง (multisource feedback) มีความหมาย

กว้าง รวมถึงการประเมินแบบ ๙๐ องศา (90 degree feedback) กล่าวคือ เป็นการประเมินที่ใช้ข้อมูล
ย้อนกลับจากบุคคลที่มีฐานะเท่าเทียมกันกับผู้รับการประเมิน (lateral feedback) ควบคู่ไปกับข้อมูลที่ได้รับ

จากผู้บังคับบัญชาหรือหัวหน้า (downward feedback) ซึ่งเป็นการประเมินในแบบดั้งเดิม การประเมิน

แบบ ๑๘๐ องศา (180 degree feedback) ซึ่งเป็นการประเมินที่ใช้ข้อมูลย้อนกลับจากบุคคลที่อยู่ใน
ล าดับชั้นที่ต่ ากว่าผู้รับการประเมิน เช่น ผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาหรือพนักงานฝ่ายต่างๆ ควบคู่ไปกับข้อมูลที ่

ได้รับจากผู้บังคับบัญชาหรือหัวหน้าซึ่งเป็นการประเมินในแบบดั้งเดิม และการประเมินแบบ ๓๖๐ องศา
ซึ่งเป็นการประเมินที่ใช้ข้อมูลย้อนกลับจากบุคคลที่เกี่ยวข้องกับผู้รับการประเมินรอบด้าน ตั้งแต่ผู้รับการ

ประเมินประเมินตนเอง เพอนร่วมงานหรือผู้ที่มีต าแหน่งเท่าเทียมกันกับผู้รับการประเมิน ผู้บังคับบัญชาหรือ
ื่
ผู้ที่ด ารงต าแหน่งสูงกว่าผู้รับการประเมิน และผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาหรือผู้ด ารงต าแหน่งต่ ากว่าผู้รับการ
ประเมิน การประเมินโดยใช้ข้อมูลจากหลายแหล่งช่วยแก้ไขจุดอ่อนของการประเมินแบบดั้งเดิมที่

ี
ผู้บริหารมีอานาจเด็ดขาดแต่เพยงผู้เดียวในการประเมิน เนื่องจากผู้บริหารไม่ได้เห็นผู้รับการประเมินในทุก
ด้านหรือทุกข้อรายการประเมิน นอกจากนั้น หากผู้บริหารที่เป็นผู้ประเมินมีความล าเอียงในการประเมิน
(rater bias) เช่น การกดหรือปล่อยคะแนน อาจท าให้ได้ผลการประเมินที่ไม่สอดคล้องกับความเป็นจริงได้

การประเมินโดยผู้เกี่ยวข้องหลายแหล่งจะท าให้ได้ผลการประเมินและข้อมูลย้อนกลับจากแหล่ง
ผู้ประเมินจะสามารถลดหรือขจัดจุดอ่อนดังกล่าว ซึ่งท าให้ ล การประเมินมีความแม่นย า เที่ยงตรง
ผ
และน่าเชื่อถือยิ่งขึ้น
๔๑

๔๐ ดวงใจ สีเขียว, “การพัฒนาระบบการประเมินนิสิตนักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชพครูตามแนวคิดการประเมินแบบ
ี
๓๖๐ องศา โดยการประยุกต์ใชทฤษฎีการสรุปอ้างอิง,” (วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต, สาขาวิชาการวัดและ
้
ประเมินผลการศึกษา, ภาควิชาวิจัยและจิตวิทยาการศึกษา, คณะครุศาสตร์, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๔๙), หน้า ๑๑.
๔๑ ดูดวงใจ สีเขียว, เพิ่งอ้าง, หน้า ๑๔-๑๕.