Page 2365 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

6

้
ที่ประชุมคณะกรรมาธิการว่าด้วยการป้องกันอาชญากรรมและการยุติธรรมทางอาญา สมัยที่ 23 และขอมติ
ดังกล่าวได้รับการรับรองจากที่ประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติสมัยที่ 69 เมื่อวันที่ 18 ธันวาคม พ.ศ. 2557

โดยยุทธศาสตร์ต้นแบบและมาตรการเชิงปฏิบัติของสหประชาชาติได้กล่าวถึงรัฐสมาชิกว่าไม่ควรก าหนดอายุขั้นต่ า
ของผู้กระท าที่ต้องรับผิดทางอาญาต่ าเกินไปโดยค านึงถึงวุฒิภาวะทางอารมณ์จิตใจ และสติปัญญาของเด็ก
ิ่
และตามข้อเสนอแนะของคณะกรรมการว่าด้วยสิทธิเด็กให้เพมอายุขั้นต่ าของความรับผิดทางอาญาเป็นอายุ 12 ปี
ิ่
เป็นอย่างน้อยโดยไม่มีข้อยกเว้นและให้เพมระดับอายุดังกล่าวขึ้นอย่างต่อเนื่องและด้วยความตระหนักว่าวิธีการ
ที่ส าคัญและมีประสิทธิภาพสูงในการลดจ านวนเด็กที่เข้ามาเกี่ยวข้องกับระบบงานยุติธรรมคือ การใช้มาตรการ
เบี่ยงเบนคดีกระบวนยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ การเยียวยาและให้ความรู้แบบไม่บังคับในฐานะที่เป็นมาตรการ
ทางเลือกแทนการด าเนินคดีในศาล เช่นเดียวกับการให้การสนับสนุนแก่ครอบครัว โดยพิจารณาถึงตราสารระหว่าง
ประเทศว่าด้วยสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวข้อง คือ 1. พจารณาการเบี่ยงเบนคดีไปใช้ชุมชนและให้ทางเลือกแกเจ้า
ิ
่
ั
พนักงานต ารวจและเจ้าพนักงานบังคับใช้กฎหมายอื่น พนักงานอยการ และผู้พิพากษาในการเบี่ยงเบนเด็กออกจาก
ื่
ระบบงานยุติธรรม รวมทั้งการว่ากล่าวตักเตือนและการท างานเพอสังคมโดยน าไปใช้ร่วมกับกระบวนการยุติธรรม
เชิงสมานฉันท์ 2. ส่งเสริมความร่วมมืออย่างใกล้ชิดระหว่างภาคที่รับผิดชอบ ด้านกระบวนการยุติธรรม การ
คุ้มครองเด็กสวัสดิการสังคมสาธารณสุขและการศึกษาและเพื่อส่งเสริมการใช้และเพิ่มการน าไปปรับใช้ซึ่งมาตรการ

ทางเลือกอนแทนการพจารณาคดีทางศาลและการควบคุมตัว 3. พจารณาออกแบบและการด าเนินกระบวนการ
ิ
ื่
ิ
ิ
ยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ ส าหรับเด็กมาใช้เป็นมาตรการทางเลือกแทนการด าเนินคดีในศาล และ 4. พจารณาการใช้
การเยียวยาให้ความรู้และความช่วยเหลือ แบบไม่บังคับเป็นมาตรการทางเลือกแทนการด าเนินคดีในศาลและ
พิจารณาการพัฒนาทางเลือก ในการเข้าแทรกแซงแบบไม่ควบคุมตัวและการน ากลับเข้าสู่สังคมที่มีประสิทธิภาพ

ิ
2. มาตรการพิเศษแทนการด าเนินคดีอาญา: หลักการและวธีการก าหนดแผนแก้ไข บ าบัด ฟื้นฟู ตาม
พระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553
2.1 มาตรการพิเศษแทนการด าเนินคดีอาญาในชั้นก่อนฟอง ตามมาตรา 86 เมื่อเด็กหรือ
้
เยาวชนเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมก่อนที่จะมีการฟองคดีในคดีที่เด็กหรือเยาวชนต้องหาว่ากระท าความผิดซึ่งมี
้
อัตราโทษอย่างสูงให้จ าคุกไม่เกินห้าปี ไม่เคยได้รับโทษจ าคุกโดยค าพิพากษาถึงที่สุดให้จ าคุกหากเด็กหรือเยาวชน
นั้นส านึกในการกระท าและผู้อ านวยการสถานพินิจพิจารณา โดยค านึงถึงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเด็กหรือเยาวชนแล้ว

ื้
ู
เห็นว่า อาจกลับตนเป็นคนดีได้ โดยไม่ต้องฟอง ให้จัดท าแผนแก้ไข บ าบัดฟนฟให้เด็กหรือเยาวชนและบุคคลที่
้
ื่
เกี่ยวข้องปฏิบัติเพอปรับเปลี่ยนความประพฤติของเด็กหรือเยาวชน บรรเทาทดแทน หรือชดเชย ความเสียหาย
ื่
ของผู้เสียหาย หรือเพอให้เกิดความปลอดภัยแก่ชุมชนและสังคม แล้วเสนอความเห็นประกอบแผนแก้ไข บ าบัด
ื้
ฟนฟต่อพนักงานอยการให้ความเห็นชอบ โดยการจัดท าแผนแก้ไขบ าบัด ฟนฟ ดังกล่าวต้องได้รับความยินยอม
ู
ั
ู
ื้
จากเด็กหรือเยาวชนและผู้เสียหายด้วยหากคดีนั้นเป็นคดีที่มีผู้เสียหาย หากแผนได้รับความเห็นชอบให้มีการ
ด าเนินการตามแผนพร้อมทั้งรายงานให้ศาลทราบ ในกรณีที่ปรากฏข้อเท็จจริงแก่ศาลว่ากระบวนการจัดท าแผน
แก้ไข บ าบัด ฟื้นฟไม่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลมีอานาจพิจารณาสั่งตามที่เห็นสมควร ซึ่งแนวทางในการด าเนินการ
ู

ิ
ให้เป็นไปตามข้อก าหนดของประธานศาลฎีกาว่าด้วยแนวทางการพจารณากระบวนการจัดท าแผนแก้ไขบ าบัด
ู
ฟื้นฟชั้นก่อนฟองคดี พ.ศ. 2557 โดยในการจัดท าแผนแก้ไขบ าบัดฟนฟตามมาตรา 86 นั้น ให้ผู้อ านวยการสถาน
้
ื้
ู
พินิจเชิญฝ่ายเด็กหรือเยาวชนซึ่งต้องหาว่ากระท าความผิด ฝ่ายผู้เสียหายและนักจิตวิทยาหรือนักสังคมสงเคราะห์
เข้าร่วมประชุม และหากเห็นสมควรอาจเชิญผู้แทนชุมชนหรือหน่วยงานที่มีหน้าที่เกี่ยวข้องหรือได้รับผลกระทบ
ื้
จากการกระท าความผิด หรือพนักงานอยการด้วยก็ได้ ทั้งนี้จะต้องจัดท าแผนแก้ไข บ าบัด ฟนฟูให้แล้วเสร็จและ
ั
เสนอให้พนักงานอยการพจารณาภายในสามสิบวันนับแต่วันที่เด็กหรือเยาวชนส านึกในการกระท าแผนแก้ไข
ิ
ั