Page 2402 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๓๘๗

ชั่วคราวโดยไม่มีหลักประกันใดๆทั้งสิ้น แม้ตัวเลขดังกล่าวจะไม่ได้แตกต่างกันมากอย่างมีนัยส าคัญ

ี
แต่ก็น่าจะลบความเชื่อเดิมลงไปได้บ้าง อกทั้งผลการด าเนินงานดังกล่าวยังสอดคล้องกับนโยบายและ
ค าแนะน าของประธานศาลฎีกาที่ไม่ให้ศาลน าปัจจัยทางด้านทรัพย์สินมาเป็นหลักส าคัญในการพจารณา
ิ
ค าร้องขอปล่อยชั่วคราวอกต่อไป ผู้เขียนเห็นว่าสาเหตุที่ท าให้สถิติผู้ต้องหาหรือจ าเลยที่ศาลอนุญาต
ี
ให้ปล่อยชั่วคราวโดยไม่มีหลักประกัน มีตัวเลขการหลบหนีน้อยกว่ากรณีผู้ต้องหาหรือจ าเลยที่ศาลอนุญาต
ให้ปล่อยชั่วคราวแบบมีหลักประกัน เนื่องจากศาลมีข้อมูลประกอบการพจารณาสั่งค าร้องขอปล่อย
ิ
ชั่วคราวที่มากกว่าระบบเดิม โดยในระบบเดิมหากผู้ต้องหาหรือจ าเลยเสนอหลักประกันมาพร้อมกบค าร้อง
ั
ี
ขอปล่อยชั่วคราว ศาลก็จะพจารณาแต่เพยงว่าหลักประกันที่เสนอมาน่าเชื่อถือหรือไม่ และมีจ านวน
ิ
ครบถ้วนตามบัญชีเกณฑ์มาตรฐานกลางหลักประกันการปล่อยชั่วคราวผู้ต้องหาหรือจ าเลยหรือไม่

หากหลักประกันครบถ้วน ศาลก็จะอนุญาตให้ปล่อยโดยไม่มีการรวบรวมขอมูลผู้ต้องหาหรือจ าเลยก่อนสั่ง
้
อนุญาตให้ปล่อยชั่วคราว นอกจากนี้หลังจากสั่งอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวแล้ว ศาลก็ไม่ได้วางเงื่อนไขหรือ

ี
ก าหนดมาตรการใด ๆ ในเชิงป้องกันการหลบหนีหรือสอดส่องดูแลอก เนื่องจากศาลมีหลักประกันเป็นสิ่ง
ยึดเหนี่ยวผู้ต้องหาหรือจ าเลยไว้แล้ว การที่ศาลพิจารณาหลักประกันเป็นข้อส าคัญ จนมองข้ามขั้นตอนการ

เก็บรวบรวมข้อมูลผู้ต้องหาหรือจ าเลย จึงอาจท าให้ศาลพลาดโอกาสจะได้ข้อเท็จจริงที่เกี่ยวกับผู้ต้องหา

หรือจ าเลยครบถ้วนเพียงพอ ข้อเท็จจริงบางอย่างหากศาลได้มีโอกาสทราบก่อน เช่น ประวัติการกระท า
ความผิด ประวัติการหลบหนีการปล่อยชั่วคราว หรือความประพฤติของผู้ต้องหาหรือจ าเลย อาจจะท าให้

ศาลไม่อนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวก็ได้ แม้ว่าผู้ต้องหาหรือจ าเลยรายนั้นจะมีหลักประกันมาวางต่อศาล

มากแค่ไหนก็ตาม ข้อส าคัญอกประการหนึ่ง คือการที่ศาลไม่ได้ก าหนดเงื่อนไขหรือมาตรการในเชิงป้องกัน
ี
การหลบหนีหรือการก ากับดูแลผู้ถูกปล่อยชั่วคราวซึ่งมาตรการดังกล่าวไม่อาจใช้หลักประกันมาทดแทนได้

ี่
ดังนั้น จึงไม่ใช่เรื่องแปลกทตัวเลขการหลบหนีในกรณีศาลอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวแบบมีหลักประกันจะมี
มากกว่ากรณีการปล่อยชั่วคราวแบบไม่มีหลักประกัน เนื่องจากขาดการเก็บรวบรวมข้อมูลผู้ต้องหาหรือ

จ าเลยเพอให้ได้ข้อมูลครบถ้วนในชั้นก่อนพจารณาสั่งค าร้องขอปล่อยชั่วคราวและขาดมาตรการในการ
ื่
ิ
ก ากับดูแลหลังปล่อยชั่วคราวที่เหมาะสมแก่พฤติการณ์ในแต่ละคดี ซึ่งตัวเลขการหลบหนีในกรณีที่มี
หลักประกันเป็นตัวเลขที่ส่วนใหญ่เกิดขึ้นมาในช่วงเริ่มต้นของการขับเคลื่อนนโยบายประธานศาลฎีกาที่

ศาลจังหวัดกาญจนบุรียังใช้การปล่อยชั่วคราวโดยค าร้องใบเดียวและค าร้องขอปล่อยชั่วคราวตามแนวทางเดิม
ที่สามารถเสนอหลักประกันมาพร้อมกับค าร้องได้ด้วย ต่างจากการปล่อยชั่วคราวในแนวทางใหม่ที่ศาล

ี
ไม่ได้ให้ความส าคัญกับหลักประกันอกต่อไป หากแต่มุ่งไปที่การแสวงหาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ต้องหาหรือ
จ าเลยให้ได้มากที่สุด และใช้มาตรการในการก ากับดูแลที่มีประสิทธิภาพทั้งจากการแต่งตั้งผู้ก ากับดูแล
ิ
หรือการก ากับดูแลด้วยอปกรณ์อเล็กทรอนิกส์ จากข้อมูลการหลบหนีดังกล่าวท าให้ปัจจุบันศาลจังหวัด
ุ
กาญจนบุรีปรับเปลี่ยนมาใช้วิธีการให้ผู้ต้องหรือจ าเลยยื่นค าร้องใบเดียวมาก่อนทุกคดี แม้ผู้ต้องหาหรือ

จ าเลยจะมหลักประกันมาพร้อมวาง ศาลก็ยังไม่เรียกหลักประกันทันที เพราะหลักประกันอาจยังไม่เพยง
ี
ี
พอที่จะท าให้ศาลมั่นใจได้ว่าผู้ต้องหาหรือจ าเลยจะไม่ผิดเงื่อนไขหรือหลบหนี ศาลจึงต้องท าการ
เก็บรวบรวมข้อมูลผู้ต้องหาหรือจ าเลยก่อนทุกคดี เพอน าข้อเท็จจริงที่ได้มาใช้ประกอบดุลพนิจในการ
ื่
ิ
ปล่อยชั่วคราว ท าให้สามารถปล่อยคนที่สมควรปล่อย และขังคนที่สมควรขังได้