Page 2406 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๓๙๑

๖. การแต่งตั้งผู้ก ากับดูแล จากผลการด าเนินงานของศาลจังหวัดกาญจนบุรีที่ผ่านมาพบว่า

ในคดีที่ศาลสามารถแต่งตั้งผู้ก ากับดูแลได้ มีการผิดเงื่อนไขหรือหลบหนีน้อยมาก โดยศาลอนุญาต
ให้ปล่อยชั่วคราวโดยไม่เรียกหลักประกันแต่ใช้มาตรการในการแต่งตั้งผู้ก ากับดูแล ๖๐๔ ค าร้อง พบว่า

มีผู้ต้องหาหรือจ าเลยหลบหนี ๕๖ คน คิดเป็นร้อยละ ๙.๒๗ การแต่งตั้งผู้ก ากับดูแลมาท าหน้าที่ในการ

รับรายงานตัวแทนศาลหรือสอดส่องดูแลให้ผู้ถูกปล่อยชั่วคราวปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ศาลก าหนด จึงเป็น
ึ
ิ
มาตรการที่มีประสิทธิภาพ และถือเป็นปัจจัยส าคัญที่สุดที่ศาลพงน ามาใช้ประกอบดุลพนิจในการ
ปล่อยชั่วคราว

บทสรุป

การปฏิบัติงานด้านการขับเคลื่อนนโยบายประธานศาลฎีกาของศาลจังหวัดกาญจนบุรีในการ
ปล่อยชั่วคราวโดยพยายามใช้เครื่องมือทางกฎหมายที่มีอยู่ทั้งหมดมาทดแทนการเรียกหลักประกัน

ิ
สามารถพสูจน์ให้เห็นแล้วว่านโยบายของประธานศาลฎีกาดังกล่าวสามารถน ามาปฏิบัติให้เกิดผลอย่างเป็น
รูปธรรมได้จริง ทุกขั้นตอนของการปล่อยชั่วคราวในแนวทางใหม่ล้วนมีกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ

ตลอดจนค าแนะน าของประธานศาลฎีการองรับอยู่ครบถ้วน แม้ในทางปฏิบัติคงไม่มีทางที่ศาลจะหลีกเลี่ยง

การปล่อยชั่วคราวโดยไม่ต้องเรียกหลักประกันได้ในทุกคดี แต่หลักประกันก็ถูกลดบทบาทความส าคัญ
ลงไปเรื่อย ๆ การเรียกหลักประกันจะท าได้ก็ต่อเมื่อศาลพิจารณาเครื่องมือทางกฎหมายที่มีอยู่ทั้งหมดแล้ว

ื่
ั
ี
ยังไม่เพยงพอที่จะป้องกันการหลบหนี หรือการก่อภัยอนตรายประการอน หลักประกันจึงไม่ใช่ทางเลือก
ั
อนดับแรกที่ศาลจะน ามาใช้ในการปล่อยชั่วคราวเหมือนในอดีตที่ผ่านมา แต่มาตรการต่าง ๆ
ตามกฎหมายไม่ว่าจะเป็นการเก็บรวบรวมข้อมูลผู้ต้องหาหรือจ าเลยเพอท าให้ศาลมีข้อมูลประกอบดุลพนิจ
ื่
ิ
ในการปล่อยชั่วคราวได้มากขึ้น การแต่งตั้งผู้ก ากับดูแลผู้ถูกปล่อยชั่วคราวหรือการใช้อปกรณ์
ุ
ิ
อเล็กทรอนิกส์จะเป็นมาตรการส าคัญที่ศาลน ามาใช้พจารณาเป็นล าดับแรกแทนการเรียกหลักประกัน
ิ
ไปในทันทีเหมือนในอดีต ท าให้ผู้ต้องหาหรือจ าเลยที่มีฐานะยากจนมีโอกาสเข้าถึงสิทธิในการได้รับการ
ปล่อยชั่วคราวได้มากยิ่งขึ้น สามารถลดความเหลื่อมล้ าระหว่างคนมีฐานะกับคนจนในกระบวนการปล่อย
ชั่วคราว คุกจึงไม่ได้มีไว้ขังคนจนที่ไม่มีหลักประกันมาประกอบการยื่นค าร้องขอปล่อยชั่วคราวเหมือน

ค าพดประชดประชันในอดีตอกต่อไป เมื่อศาลไม่น าปัจจัยทางด้านทรัพย์สินมาเป็นหลักส าคัญในการ
ี
ู
ิ
พจารณาว่าสมควรจะอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวหรือไม่ ผู้ต้องหาหรือจ าเลยไม่ว่าจะมีฐานะต่างกันอย่างไร
ย่อมได้รับการปฏิบัติบนพนฐานของความเท่าเทียมกัน หากผลที่ได้จากการรวบรวมข้อมูลของศาลพบว่า
ื้
ผู้ต้องหาหรือจ าเลยรายใดมีความเสี่ยงที่จะหลบหนีหรืออาจไปก่ออนตรายประการอน หากอนุญาตให้
ั
ื่
ปล่อยชั่วคราวไปแล้วสังคมอาจไม่ได้รับความสงบสุข ผู้ต้องหาหรือจ าเลยรายนั้นก็อาจไม่ได้รับอนุญาตให้
ปล่อยชั่วคราวไม่ว่าจะมีหลักประกันมาวางศาลมากเพยงใด แต่ในทางกลับกันแม้ผู้ต้องหาหรือจ าเลย
ี
จะเป็นคนยากจนไม่มีทรัพย์สินที่จะน ามาใช้เป็นหลักประกันได้ หากการรวบรวมข้อมูลปรากฏว่าผู้ต้องหา
หรือจ าเลยรายนั้นไม่มีความเสี่ยงที่จะหลบหนีหรือก่อภัยอนตราย ศาลอาจก าหนดมาตรการควบคุมหรือ
ั
เงื่อนไขที่เหมาะสมโดยไม่ต้องเรียกหลักประกันเลยก็ได้ ท าให้ศาลสามารถใช้ดุลพินิจปล่อยบุคคลที่สมควรปล่อย