Page 2544 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๕๒๙



ตามบทบัญญัติดังกลาวของกฎหมาย จึงเห็นไดวาผูที่ไดรับความเสียหายจากการกระทําความผิด
ทางอาญาแบงได 2 ประเภท ไดแก

่
ื

๑. ผูเสียหายโดยตรงหรือเหยอโดยตรง (Direct Victims) คือ ผูที่ถูกลวงละเมิดและไดรับความ
เสียหายโดยตรงจากการกระทําความผิดทางอาญา



่
่
ื
๒. ผูเสียหายโดยออมหรือเหยอโดยออม (Indirect Victims) คือ ผูทีไดรับผลกระทบจากการ


กระทําความผิดทางอาญา แมวาการกระทําความผิดดังกลาวมิไดเกิดขึ้นกับผูนั้นโดยตรง
่
ปจจุบันหลายประเทศไดใหความสําคัญตอการคุมครองดูแลผูเสียหายหรือเหยออาชญากรรม
ื

่
ื
ุ

โดยใหผูเสียหายหรือเหยอดังกลาวมีสวนรวมในการดําเนนกระบวนการยติธรรมและไดเรียกรองใหมีการ
ิ
ชดเชยความเสียหายแกผูเสียหายหรือเหยออาชญากรรม กลาวคือ ในป ค.ศ.๑๙๘๕ มีการประชุมคองเกรส
ื่


สหประชาชาติวาดวยการปองกนอาชญากรรม และการบําบัดฟนฟูผูกระทําความผิด (The United
ั
Nation Congress on the prevention of crime and the treatment of offenders) ครั้งที่ ๗ ณ
ิ
กรุงมิลาน ประเทศอตาลี และไดรวมกนราง Magna carta for victims ซึงกลาวถึงการชดเชยความ
่
ั

ื่
ิ
ั
เสียหายแกผูเสียหายหรือเหยออาชญากรรมในคดอาญาโดยรฐ ในปเดยวกนองคการสหประชาชาตไดมีมต ิ

ี
ั
ี


ุ
่
ื
่
ื
ทีประชมใหญประกาศรับรองปฏิญญาสากลวาดวยหลักความยุติธรรมขั้นพ้นฐานของผูเสียหายหรือเหยอ
อาชญากรรม และการใชอํานาจโดยมิชอบ (Declaration of basic principles of Justice of crime
and abuse of power,1985) ซึงนับเปนครั้งแรกที่มีการยอมรับสิทธิของผูเสียหายหรือเหย่ออาชญากรรม
ื
่
๓๔
่
่
รวมถึงสิทธิทีไดรับการเยียวยา 34 อันเปนมาตรฐานรับรองสิทธิตาง ๆ ของเหยือหรือผูเสียหายดวยการ
ั
ี
ี
กาหนดหลักการที่เจาหนาที่ของรัฐพงปฏิบติตอผูเสียหายในคดอาญานบตงแตเริ่มดาเนินคดจนถึงขันตอน
้
ํ
้
ึ

ํ
ั
ั
ื
่
ั
ื
การปฏิบติตอผูตองขังในเรือนจําเพ่อเปนหลักประกันสิทธิของผูเสียหายในคดีอาญาและเหยอวาจะไดรับ

การรับรองคุมครอง การชวยเหลือและการปฏิบัติที่เหมาะสมจากองคกรตาง ๆ ในกระบวนการยุติธรรม
ดวยความเช่อวาผลของการคุมครองสิทธิของผูเสียหายในคดีอาญาภายใตแนวคิดของกระบวนการยุติธรรม
ื
เชิงสมานฉันท (Restorative Justice) ซึงจะทําใหการอานวยความยติธรรมตามกฎหมายเปนความ


ํ
ุ
่
ยุติธรรมที่มีคุณภาพมากขึ้น มีความยืดหยุนมากขึ้น เพียงพอที่จะทําใหปริมาณคดที่จะขึ้นสูศาลลดลง ทําให
ี
ชุมชนเข็มแข็งและทําใหการปองกันและปราบปรามอาชญากรรมมีประสิทธิภาพมากขึ้น
ปฏิญญาสากลวาดวยหลักความยุติธรรมขันพ้นฐานของผูเสียหายหรือเหย่ออาชญากรรมและ
้
ื

ื
การใชอํานาจโดยมิชอบ (Declaration of basic principles of Justice of crime and abuse of power)
ซึงเปนหลักประกันสิทธในการที่ผูเสียหายในคดีอาญาหรือเหย่ออาชญากรรมจะไดรับการรับรอง คุมครอง
ิ
ื
่
และชวยเหลือที่เหมาะสมจากองคกรในกระบวนการยุติธรรม มีสาระสําคัญ ๔ ประการ ไดแก
๑. การเขาถึงกระบวนการยุติธรรมและไดรับการปฏิบัติอยางเปนธรรม (Access to the justice
and fair treatment) เชน การใหคําแนะนําถึงสิทธิเรียกรองการชดใชเยียวยาขอมูลเกี่ยวกับการพิจารณา

๓๔
ชนัญญา กิจทวี วิทยานิพนธ การชดเชยความเสียหายแกผูเสียหายหรือเหยื่ออาชญากรรมในคดีอาญาโดยรัฐ
{ออนไลน}, เขาถึงไดจาก http://libdoc.dpu ac.th