Page 36 - E-Modul Pendidikan Bahasa Bali SD
P. 36

b. Wacana Deskriptif
                         Wacana deskriptif inggih punika wacana sane nguningayang/mahbahang
                  parindikan  marincikan  (secara  detail)  kantos  ngawinang  maya  cita  (imajinasi)
                  pangwacen  sakadi  nyingakin,  mirengang,  lan  ngrasayang  parindikan  sane
                  kacaritayang.
                         c. Wacana Prosedural
                       Wacana  prosedural  inggih  punika  wacana  kauningayang  manut  runtutan
                  lan  nenten  prasida  kabudang-badingang.  Imbanyane  sakadi  wacana  indik
                  runtutan  utawi  dudonan  upacara  piodalan,  pamlaspasan,  pacaruan,  miwah
                  sane lianan.Imbanyane



                         d. Wacana Ekspositori
                  Wacana ekspositori inggih punika runtutan tuturan sane nyinahang parindikan
                  lan  madaging  panampen  manut  silih  tunggil  tetimbangan  (pandangan).
                  Imbanyane sakadi: pidarta, artikel, surat kabar, majalah miwah sane lianan.
                         e. Wacana hortatori/persuasif
                  Wacana persuasif inggih punika runtutan tuturan sane madaging ajakan/piteket
                  sane matetujon naut pangwacen/pamireng mangda kayun nuutang silih tunggil
                  panampen.  Imbanyane  sakadi:  dharma  wacana  agama,  bebaosan  sales
                  marketing daweg nanjaang barang daganganyane, miwah iklan utawi himbauan
                  sane mabasa Bali.
                         f. Wacana bebanyolan (humor)
                  Wacana  bebanyolan  inggih  punika  runtutan  tuturan  sane  madaging
                  bebanyolan. Imbanyane sakadi: bebaosan para pabanyol (I Petruk, I Perak, lan
                  I  Cedil,  I  Sengap,  I  Susi),  bebaosan  banyol  sajeroning  komik  mabasa  Bali,
                  bebaosan banyol sajeroning sesolahan wayang kulit miwah sane lianan.
                         3. Tata Paiketan Teges
                         Paiketan pantara pralambang (tanda) munyi bebaosan sareng parindikan
                  (hal/peristiwa)  utawi  barang  sane  kakayunang  kasengguh  arti.  Arti  leksikal
                  inggih  punika  arti  kruna  manut  napi  sane  kasurat  ring  kamus.  Yening  kruna
                  sane wenten ring kamus punika kaanggen jeroning lengkara, arti kruna-kruna
                  punika  prasida  mabinayan  utawi  lempas.  Punika  mawinan  para  sujana  basa
                  Inggris mapanampen yening arti matiosan sareng teges. Teges inggih punika
                  paiketan  pantaraning  wangun-wangun  basa.  Teges  kapolihang  antuk  nilikin
                  paiketanyane jeroning tata basa.
                  Madasar  antuk  kawentenane  sakadi  di  duur,  wenten  makudang-kudang  tata
                  paiketan  teges,  sakadi  len  raos  (sinonim),  polisemi,  homonim,  hiponimi,
                  lantungkalikan (antonimi) (Djajasudarma, 1999).







                                                           33
   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40   41