Page 36 - E-Modul Pendidikan Bahasa Bali SD
P. 36
b. Wacana Deskriptif
Wacana deskriptif inggih punika wacana sane nguningayang/mahbahang
parindikan marincikan (secara detail) kantos ngawinang maya cita (imajinasi)
pangwacen sakadi nyingakin, mirengang, lan ngrasayang parindikan sane
kacaritayang.
c. Wacana Prosedural
Wacana prosedural inggih punika wacana kauningayang manut runtutan
lan nenten prasida kabudang-badingang. Imbanyane sakadi wacana indik
runtutan utawi dudonan upacara piodalan, pamlaspasan, pacaruan, miwah
sane lianan.Imbanyane
d. Wacana Ekspositori
Wacana ekspositori inggih punika runtutan tuturan sane nyinahang parindikan
lan madaging panampen manut silih tunggil tetimbangan (pandangan).
Imbanyane sakadi: pidarta, artikel, surat kabar, majalah miwah sane lianan.
e. Wacana hortatori/persuasif
Wacana persuasif inggih punika runtutan tuturan sane madaging ajakan/piteket
sane matetujon naut pangwacen/pamireng mangda kayun nuutang silih tunggil
panampen. Imbanyane sakadi: dharma wacana agama, bebaosan sales
marketing daweg nanjaang barang daganganyane, miwah iklan utawi himbauan
sane mabasa Bali.
f. Wacana bebanyolan (humor)
Wacana bebanyolan inggih punika runtutan tuturan sane madaging
bebanyolan. Imbanyane sakadi: bebaosan para pabanyol (I Petruk, I Perak, lan
I Cedil, I Sengap, I Susi), bebaosan banyol sajeroning komik mabasa Bali,
bebaosan banyol sajeroning sesolahan wayang kulit miwah sane lianan.
3. Tata Paiketan Teges
Paiketan pantara pralambang (tanda) munyi bebaosan sareng parindikan
(hal/peristiwa) utawi barang sane kakayunang kasengguh arti. Arti leksikal
inggih punika arti kruna manut napi sane kasurat ring kamus. Yening kruna
sane wenten ring kamus punika kaanggen jeroning lengkara, arti kruna-kruna
punika prasida mabinayan utawi lempas. Punika mawinan para sujana basa
Inggris mapanampen yening arti matiosan sareng teges. Teges inggih punika
paiketan pantaraning wangun-wangun basa. Teges kapolihang antuk nilikin
paiketanyane jeroning tata basa.
Madasar antuk kawentenane sakadi di duur, wenten makudang-kudang tata
paiketan teges, sakadi len raos (sinonim), polisemi, homonim, hiponimi,
lantungkalikan (antonimi) (Djajasudarma, 1999).
33

