Page 26 - Сістэмны даведнік-бібліятрансформер_Neat

У казцы «Крыўда Старога Вадзяніка» хлопчык трапляе ў сапраўдную краіну Цудадзейнага
— Царства Старога Вадзяніка, дзе пранікаецца скаргамі Старога на дзейнасць людзей, праз якую
загінула рэчка Шнуроўка. Аднак і тут няма безумоўнага цуда, бо праз імгненне хлопчык ужо
бачыць твар бабулі, якая сварыцца на ўнука за тое, што не паслухаў дарослых, пайшоў адзін на
рэчку. Атрымоўваецца, што і тут чароўнае царства прымроілася хлопчыку. Чароўныя істоты
дапамагаюць зразумець пэўныя факты, усвядоміць маральныя законы жыцця, бо ўсіх дзяцей з
твораў пісьменніцы аб’ядноўвае праніклівая шчырасць і чуласць, кожны з іх праходзіць праз
выпрабаванне і засвойвае для сябе вельмі важную ісціну.
Аўтарская казка яшчэ цікавая і тым, што яна часта мае розныя крыніцы і адпаведна
адчувае на сабе уплыў іншых мастацкіх твораў, як фальклорных, так і літаратурных. Аднак ёсць
яшчэ адна аснова, якая вызначае маральную культуру казак, яна суадносіцца з хрысціянскімі
матывамі ў казачным сюжэце. Казкі Алены Масла апелююць да хрысціянскіх пачуццяў, менавіта
таму адмоўныя героі часта так і застаюцца не пакаранымі. Для гэтага патрэбна выкарыстаць
гвалт, што супярэчыць хрысцінскай маралі.
Ідэя бессмяротнасці душы часта абумоўлівае і трагічную канцоўку казак, хаця дзеці
могуць нават і не адчуць гэтай трагедыі, успрыняць яе як чароўнае ператварэнне. Амерыканскій
псіхіятр Ірвін Ялам сцвярджае, што дзеці ўжо ў малым узросце адкрываюць для сябе смерць, што
выклікае ў іх трывогу. Дзіця змагаецца з гэтай трывогай двума шляхамі: не верыць у
непазбежнасць смерці, яе незваротнасць (іншымі словамі, стварае ўласны міф пра
бессмяротнасць) і верыць ва ўласную выключнасць ці ўвогуле ўпэўнена, што дзеці не паміраюць.
Такім чынам, з боку псіхалагічнага ўспрымання імі смерці такая канцоўка апраўдана. А ў апошні
час усё большасць псіхолагаў, а таксама прадстаўнікоў царквы лічыць, што гэта і карысна для
таго, каб навучыць дзяцей правільна ацэньваць смерць і не адчуваць жаху перад смерцю іншых.
У якасці самага эфектыўнага сродку ў задавальненні жадання атрымаць інфармацыю пра смерць
лічыцца менавіта казкатэрапія, прычым у рэкамендацыйным пераліку кніг прапаноўваюцца ўсё
тыя ж казкі Г. Х. Андэрсена.
Казкі Алены Масла не толькі прывіваюць дзецям хрысціянскія каштоўнасці, а яшчэ і
паспяхова выконваюць педагагічна-псіхалагічныя задачы. Магчыма, найбольш паказальнай у
гэтым сэнсе з’яўляецца казка «Пакінутае дзіця», у якой прапануецца хрысціянская мадэль свету:
дзеці жывуць у Даліне шчасця, як анёлы, і анёлы іх жа назад і забіраюць пасля смерці. Увогуле
казка дае адказы на многія «дарослыя» пытанні дзяцей: «Адкуль я узяўся? Чаму тата і мама
разышліся? Чаму некаторыя дзеці няшчасныя?» Невыпадкова Даліна шчасця ў казцы знаходзіцца
на небе, з якім звязаны сюжэты многіх казак пісьменніцы.
Нябёсы як бясконцы працяг Сусвету прысутнічаюць ва ўсіх рэлігіях. У хрысціянстве
нябёсы — гэта не толькі новае жыццё для памерлых, але і месца прысутнасці ўсёведнага і
ўсемагутнага Бога. У казцы «Першая прыгажуня» галоўны прысуд у спрэчцы пра прыгажосць
дзяўчат выносяць нябёсы, прычым прысуд іх даволі справядлівы. Яны выбіраюць прыгожую
менавіта душою і дапамагаюць ёй стаць шчаслівай. Смерць герояў у творах «Палярная зорка» і
«Зорачка» звязана са здольнасцю герояў ахвяраваць дзеля шчасця іншых і ўсёмагутнасцю
дабрыні.
У творчасці Алены Масла адлюстравана і тэндэнцыя да напісання больш аб’ёмных твораў
— казачных аповесцей. Гэты жанр патрабуе не толькі максімальнай індывідуалізацыі галоўнага
героя і стварэння некалькіх сюжэтных ліній, але і максімальнай забаўляльнасці, бо ўвагу дзяцей
патрэбна трымаць даволі доўга.
Ідэальнымі прапорцыямі такога ўплыву вылучаецца кніга «Вандроўка з божымі
кароўкамі», якую можна аднесці да аднаго з самых удалых твораў пісьменніцы. У пачатку кнігі
аўтар развівае ідэю знакамітай дзіцячай заклічкі пра божую кароўку, стварае сваіх божых
каровак, якія лятаюць у Краіну Паветраных Замкаў. Але аднойчы яны прыносяць адтуль дрэнную
навіну: прапала прынцэса Чысцюля. А роля ў яе незвычайная — яна сваімі чароўным сітам
ачышчае мары людзей ад дрэнных думак. З просьбай знайсці прынцэсу божыя кароўкі
звяртаюцца да хлопчыка Даніка, які згаджаецца дапамагчы. У другой частцы кнігі завязваецца
асноўны канфлікт паміж станоўчымі і адмоўнымі персанажамі, сюжэт становіцца больш
дынамічным. У якасці галоўнага героя выступае ўжо герой-аднагодак чытача Данік, а дарослы
26