Page 2019 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2019
๒๐๐๑
เหตุที่พยานบุคคลหรือคู่ความมีเหตุขัดข้องไม่อาจเดินทางมาศาลได้ จึงช่วยเสริมสร้างให้ด าเนินการพิจารณาคดี
ิ
ต่อไปได้โดยไม่ต้องเลื่อนคดีออกไป ย่อมท าให้การพจารณาคดีรวดเร็วเป็นไปตามก าหนดเดิม และเป็นแนวทาง
หนึ่งในการสร้างดุลยภาพแห่งการคุ้มครองสิทธิของทั้งสองฝ่ายอย่างเท่าเทียมกันได้
ในการด าเนินกระบวนพจารณาโดยใช้วิธีการทางอเล็กทรอนิกส์ การพบและปรึกษากันระหว่างตัว
ิ
ิ
ความและทนายความซึ่งอยู่คนละสถานที่อาจมีข้อขัดข้องอยู่บ้าง โดยเฉพาะในคดีอาญาซึ่งจ าเลยมีสิทธิที่จะพบ
และปรึกษาทนายความเป็นส่วนตัว แม้ตัวความสามารถสละสิทธินี้ได้ แต่ในกรณีที่ตัวความประสงค์จะใช้สิทธินี้
ิ
ดังนั้น เพอมิให้เป็นการลดทอนสิทธินี้ แม้จะเป็นการพจารณาคดีโดยใช้วิธีการทางอเล็กทรอนิกส์ หากจ าเลย
ิ
ื่
ั่
หรือตัวความและทนายความอยู่ที่สถานที่เดียวกัน ย่อมสร้างความมนใจให้แก่จ าเลยหรือตัวความได้มากกว่าอยู่
คนละสถานที่กันเป็นแน่ ในคดีอาญานั้น แม้จ าเลยจะได้รับการปล่อยตัวชั่วคราวระหว่างพจารณา แต่ในวัน
ิ
ิ
นัดพจารณา จ าเลยต้องมาศาล แต่หากทนายความและตัวความจ าเป็นต้องอยู่คนละที่กัน โดยเฉพาะใน
ื่
คดีอาญาซึ่งมีประเด็นกังวลมากกว่าในคดีแพง จ าเป็นต้องสร้างแนวทางเพอเป็นหลักประกันความมั่นใจ
่
โดยทนายความและตัวความอาจแจ้งต่อศาลล่วงหน้าเพอขอเวลาพบปรึกษากันก่อนเริ่มด าเนินกระบวน
ื่
ิ
พจารณาคดีก็ได้ โดยศาลอาจจัดให้มีการพบปรึกษากันทางโทรศัพท์หรืออาจใช้ฟงก์ชันห้องประชุมย่อย
ั
ิ
ื่
(breakout room function) ในระบบอเล็กทรอนิกส์ที่ใช้เพอพบและปรึกษากันเป็นส่วนตัวได้ หรือแม้กระทั่ง
ในระหว่างพิจารณา อาจแจ้งต่อศาลเพื่อขอเวลาพบปรึกษากันเป็นส่วนตัวได้ โดยศาลสั่งยุติการถ่ายทอดเสียงไว้
ชั่วคราว ศาลพึงเตือนตัวความและทนายความไม่ใช้ฟังก์ชันส่งข้อความสนทนาระหว่างกันในห้องสนทนา (chat)
ิ
ของระบบอเล็กทรอนิกส์ที่ใช้เพราะบุคคลอนที่อยู่ในระบบอเล็กทรอนิกส์นั้นสามารถเห็นข้อความดังกล่าวได้
ื่
ิ
ั
อย่างไรก็ดี จะเห็นได้ว่าแม้ว่าจะพยายามสร้างแนวทางให้ทนายความและตัวความติดต่อสื่อสารมีปฏิสัมพนธ์กัน
ได้เป็นส่วนตัวผ่านช่องทางต่าง ๆ แต่ก็ไม่สมบูรณ์เทียบเท่าการที่ทนายความและตัวความอยู่ในสถานที่เดียวกัน
ิ
หรือในห้องพิจารณาคดีของศาล จึงอาจต้องพจารณาต่อไปว่าการสืบพยานโดยใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์อาจ
ไม่ใช่วิธีการที่เหมาะสมกับทุกกรณี
ิ
การมีบทบัญญัติเกี่ยวกับวิธีพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์ที่ชัดเจนแน่นอนเป็นแนวทางในการสร้าง
ิ
ิ
ิ
ความโปร่งใสและความมั่นใจแก่คู่ความในการใช้วิธีพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์ การประกาศใช้บทบัญญัติ
ื่
ดังกล่าวล่วงหน้าชั่วระยะเวลาหนึ่งเพอให้คู่ความและผู้เกี่ยวข้องในกระบวนการทราบและเตรียมความพร้อมใน
การใช้วิธีพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์และอปกรณ์ทางเทคโนโลยีดิจิทัลที่จ าเป็นช่วยเสริมสร้างความมั่นใจใน
ิ
ิ
ุ
การใช้งานและด าเนินกระบวนพจารณาคดีโดยใช้วิธีการทางอเล็กทรอนิกส์ได้อย่างราบรื่น ไม่ว่ากรณีจะเป็น
ิ
ิ
เช่นใดก็ตาม จะต้องมิใช่แนวทางหรือวิธีการที่สร้างภาระหรือค่าใช้จ่ายแกคู่ความและต้องไม่ลดทอนสิทธิของตัว
่
ิ
ความที่มีตามกฎหมาย เว้นแต่ตัวความจะสละสิทธินั้นเอง ดังนั้นคู่ความจึงต้องยินยอมใช้วิธีพจารณาคดีทาง
ยุติธรรม ส านักงานศาลยุติธรรม พ.ศ. ๒๕๕๐, หน้า ๓๑ – ๔๐. [ออนไลน์], สืบค้น ๒๓ กรกฎาคม ๒๕๖๔
https://library.coj.go.th/pdf-view.html?fid=2313&table=files_biblio
