Page 2017 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๙๙๙

อย่างไรก็ดี ความปลอดภัยด้านสุขภาพในสถานการณ์ของโรคระบาดไม่ใช่เหตุจ าเป็นที่จะยกเว้นหลักการ

พิจารณาคดีโดยเปิดเผย ดังนั้น จึงต้องจัดให้มีกระบวนการให้ประชาชนที่สนใจฟังการนั่งพิจารณาคดีโดยวิธีการ
ทางอิเล็กทรอนิกส์นั้นได้ด้วยวิธีการใดวิธีการหนึ่งเช่นที่กล่าวมาข้างต้น มิฉะนั้นอาจถูกโต้แย้งในภายหลังว่าเป็น

ิ
ื้
ิ
การด าเนินกระบวนพจารณาที่ละเมิดสิทธิขั้นพนฐานที่กฎหมายรองรับไว้คือสิทธิที่จะได้รับการพจารณาคดีที่
เป็นธรรมภายใต้หลักการพจารณาคดีโดยเปิดเผย และอาจท าให้เป็นการด าเนินกระบวนพจารณาที่ผิดระเบียบได้
ิ
ิ
ิ
ส าหรับศาลทรัพย์สินทางปัญญาฯกลาง เมื่อพจารณาถึงความมั่นคงปลอดภัยของเทคโนโลยีและระบบ
ิ
ิ
ิ
ิ
อเล็กทรอนิกส์ที่ใช้ทางอนเทอร์เน็ตซึ่งอยู่ในความดูแลขององค์กรภายนอกแล้ว การที่ผู้พพากษานั่งพจารณาคดีใน
ห้องพิจารณาคดีและเปิดโอกาสให้ประชาชนที่สนใจเข้าฟังการพิจารณาในห้องพิจารณาคดีที่ศาลได้จะเป็นวิธีการที่
เหมาะสมและปลอดภัยมากกว่า ในกรณีที่มีเหตุจ าเป็นหรือเหตุฉุกเฉินจนศาลมีคาสั่งก าหนดการนั่งพจารณานอกที่

ิ
ท าการศาล จ าเป็นต้องมีผู้พิพากษา เจ้าหน้าที่ หรือผู้ดูแลระบบอเล็กทรอนิกส์ที่ควบคุมการนั่งพจารณาคดีนั้นอยู่ที่
ิ
ิ
ห้องพิจารณาและเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้าฟงการพิจารณาคดี
ั
หลักการพจารณาคดีต่อหน้าจ าเลยในคดีอาญามีข้อยกเว้นเช่นกัน กล่าวคือ ศาลมีอานาจพจารณา

ิ
ิ
และสืบพยานลับหลังจ าเลยได้ในกรณีที่คดีนั้นมีอตราโทษจ าคุกอย่างสูงไม่เกิน ๑๐ ปี จะมีโทษปรับด้วยหรือไม่
ั
ั
ก็ตาม หรือในคดีที่มีโทษปรับสถานเดียว โดยจ าเลยมีทนายความและได้รับอนุญาตจากศาลที่จะไม่มาฟงการ
๔๗
ิ
พจารณาและสืบพยาน ซึ่งกรณีนี้มักเกิดจากกรณีที่จ าเลยยื่นค าร้องขอเอง อนนับว่าจ าเลยแสดงเจตนาสละ
ั

สิทธิที่จะได้รับการพจารณาโดยเปิดเผยต่อหน้าจ าเลยด้วยตนเอง หรือเป็นกรณีที่กฎหมายบัญญัติให้อานาจ
ิ
ั
ิ
ิ
ศาลด าเนินการพจารณาและสืบพยานลับหลังจ าเลยได้ เช่น จ าเลยหลบหนีหรือไม่มาฟงการพจารณาและสืบพยาน
ั
๔๘
โดยไม่มีเหตุอนสมควร ซึ่งศาลออกหมายจับแล้ว ๓ เดือน ยังไม่ได้ตัวมา ซึ่งคดีอาญาที่อยู่ในอานาจพจารณาของ

ิ
ั
ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางนั้นเป็นคดีที่มีอตราโทษจ าคุกอย่างสูงไม่เกิน ๑๐ ปี
เป็นส่วนใหญ่ และเป็นคดีที่มีโทษปรับสถานเดียวบ้าง ทั้งเป็นคดีที่จ าเลยได้รับอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวในระหว่าง
ิ
พิจารณาทั้งสิ้น จึงเป็นกรณีที่จ าเลยอาจร้องขอให้พจารณาคดีลับหลังโดยจ าเลยไม่มาฟงการพจารณาหรือสืบพยาน
ิ
ั
ิ
ได้ หรือเป็นกรณีสืบพยานเด็กอายุไม่เกิน ๑๘ ปี ตามประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๑๗๒ ตรี
้
หรือกรณีสืบพยานบุคคลไว้ก่อนฟองคดีตามประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๒๓๗ ทวิ หรือกรณี
ิ
สืบพยานหลักฐานไว้ก่อนโดยมีเหตุฉุกเฉินตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลทรัพย์สินทางปัญญาฯ มาตรา ๒๘ และ ๒๙
ประกอบข้อก าหนดคดีทรัพย์สินทางปัญญาฯ ข้อ ๒๐ และ ๒๒
ตัวอย่างข้างต้นแสดงให้เห็นว่าแม้หลักการพจารณาคดีโดยเปิดเผยและการพจารณาต่อหน้าจ าเลยจะ
ิ
ิ
สามารถยกเว้นได้ แต่เป็นไปในกรณีที่คู่ความหรือจ าเลยแสดงเจตนาสละสิทธินั้นเสียเองไม่ว่าจะโดยการร้อง
ขอให้พจารณาคดีลับหลังหรือหลบหนีไม่มาศาลตามนัดโดยไม่มีเหตุอนสมควร หรือศาลใช้ดุลพนิจก าหนดให้
ิ
ิ
ั

๔๗ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๗๒ ทวิ (๑)
๔๘ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๗๒ ทวิ/๑ ใช้กับกรณีจ าเลยเป็นนิติบุคคล ตามประมวลกฎหมายวิธี
พิจารณาความอาญา มาตรา ๑๗๒ ทวิ/๒ ด้วย