Page 2013 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2013
๑๙๙๕
จะเป็นไปในลักษณะของการน าพยานเอกสารมาถามค้านหักล้างพยานบุคคล ข้อพึงกังวลในการสืบพยานบุคคล
ิ
ื่
ผ่านระบบอเล็กทรอนิกส์จึงไม่ใช่เรื่องของการสังเกตกิริยาท่าทางและความเคลื่อนไหวของพยานให้ชัดเจนเพอ
จับพรุธ แต่เป็นปัญหาเรื่องการแสดงพยานเอกสารหรือวัตถุพยานผ่านจอภาพให้พยานบุคคลเห็นได้อย่าง
ิ
ชัดเจนและอธิบายถึงพยานเอกสารหรือพยานวัตถุนั้น เพื่อหักล้างหรือเพมน้ าหนักค าเบิกความของพยานบุคคล
ิ่
ุ
เสียมากกว่า ซึ่งปัญหาข้อกังวลนี้สามารถแก้ไขได้ด้วยกระบวนการและอปกรณ์อเล็กทรอนิกส์ที่ใช้น าสืบพยาน
ิ
เอกสารและพยานวัตถุที่มีประสิทธิภาพ การใช้อุปกรณ์และเทคโนโลยีดิจิทัลพัฒนาที่จะท าให้ข้อกังวลนี้ลดน้อย
ถอยลงไปได้ ดังนั้น คดีที่ต้องใช้เวลาในการถามค้านพยานมากและมีความซับซ้อนในเนื้อหารวมทั้ง
ิ
พยานหลักฐานที่เกี่ยวข้องที่ท าให้การสื่อสารซักถามพยานผ่านจอภาพล าบากและยุ่งยากอาจต้องพจารณาและ
ิ
ิ
เตรียมการอย่างรอบคอบส าหรับการนั่งพจารณาหรือสืบพยานโดยวิธีการทางอเล็กทรอนิกส์ อย่างไรก็ดี
ประเด็นปัญหาพจารณานี้แสดงให้เห็นว่า ผู้พพากษาพงต้องพจารณาถึงลักษณะและประเภทของคดี
ิ
ึ
ิ
ิ
ความยุ่งยากซับซ้อนของพยานหลักฐาน และความพร้อมของอปกรณ์ที่ช่วยในการสืบพยานหลักฐานเหล่านั้น
ุ
ิ
ิ
ประกอบการพจารณาว่าคดีใดสมควรสืบพยานผ่านระบบอเล็กทรอนิกส์ได้โดยไม่มีความคลางแคลงในปัญหา
เรื่องความน่าเชื่อถือของพยานหลักฐานได้อย่างเหมาะสม ซึ่งต้องเป็นการพิจารณาเป็นกรณีไป แต่โดยหลักแล้ว
ไม่น่าเป็นกังวลส าหรับการน ามาใช้กับคดีส่วนใหญ่ โดยเฉพาะเมื่อสืบพยานผู้เชี่ยวชาญ
ิ
ประเด็นเรื่องหลักการพิจารณาคดีโดยเปิดเผยเป็นประเด็นที่ท้าทายส าหรับการพจารณาและสืบพยาน
่
โดยใช้วิธีการทางอเล็กทรอนิกส์ ในคดีแพง ประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความแพง มาตรา ๓๖ ก าหนดให้
ิ
ิ
๓๓
่
่
ิ
ศาลนั่งพจารณาคดีในศาลโดยเปิดเผยต่อหน้าคู่ความที่มาศาล ในส่วนของคดีแพง จึงแบ่งออกได้เป็น ๒ กรณี
ิ
ิ
คือ (๑) การพจารณาคดีโดยเปิดเผย และ (๒) การพจารณาคดีต่อหน้าคู่ความที่มาศาล และในคดีอาญา
ิ
ประมวลกฎหมายวิธีพจารณาความอาญา มาตรา ๑๗๒ วรรคหนึ่ง ก าหนดให้การพจารณาและสืบพยานให้
ิ
กระท าในศาลโดยเปิดเผยต่อหน้าจ าเลย ในส่วนของคดีอาญาจึงแบ่งออกได้เป็น ๒ กรณี คือ (๑) การพจารณา
ิ
ิ
โดยเปิดเผย และ (๒) การพจารณาต่อหน้าจ าเลย ทั้งนี้เพราะการพจารณาคดีโดยเปิดเผย (Public trial)
ิ
เป็นหลักประกันสิทธิที่คู่ความจะได้รับการพจารณาคดีอย่างเป็นธรรม (Right to Fair Trial) เพราะคู่ความที่มา
ิ
ิ
ศาลร่วมรู้เห็นรับทราบและการนั่งพจารณานั้นต้องเปิดโอกาสให้ประชาชน สื่อมวลชน ญาติพี่น้องเพื่อนฝูง หรือ
บุคคลใดที่สนใจเข้าร่วมรับฟงการพจารณานั้นได้ ท าให้บุคคลที่เกี่ยวข้องในกระบวนการพจารณาคดีนั้นไม่กล้า
ั
ิ
ิ
ท าสิ่งที่ไม่ถูกต้องหรือจงใจเอาเปรียบคู่ความอกฝ่ายหนึ่งเพราะเห็นว่าอยู่ภายใต้การตรวจสอบของ
ี
บุคคลภายนอก เป็นการแสดงความบริสุทธิ์ยุติธรรมที่ทุกคนรับรู้ได้ โปร่งใสและตรวจสอบการใช้อ านาจตุลาการ
ั
ิ
ได้ ส่วนการพจารณาต่อหน้าจ าเลยเป็นหลักประกันการคุ้มครองสิทธิในการต่อสู้คดีของจ าเลยให้ศาลฟงความ
๓๓ Joe Mclntyre, Anna Olijnyk and Kieran Pendery, “Civil courts and COVID-19: Challenges and opportunities
in Australia”, page 197.
