Page 2011 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๙๙๓

หรือตัวความที่มีอุปกรณ์เหล่านั้นครบถ้วนอยู่แล้วมองว่า การเดินทางมาศาลมีค่าใช้จ่ายมากกว่าการนั่งพิจารณา

ั
ิ
โดยใช้วิธีการทางอเล็กทรอนิกส์โดยที่ทนายความและตัวความอยู่ที่ส านักงานหรือที่พกอาศัยของตน การนั่ง
พิจารณาทางออนไลน์ท าให้สามารถเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้ง่ายขึ้นและคุ้มค่ากว่ามาก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
๒๙
ในคดีที่มีทุนทรัพย์พิพาทไม่สูงมากนัก

๔. ด้านการพิจารณาคดีอย่างเป็นธรรม (Fair trial)

ิ
แม้การน าเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้จะช่วยเสริมประสิทธิภาพการด าเนินกระบวนพจารณาคดีของศาล
แต่วิธีการพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์จะด าเนินต่อไปได้เป็นวิถีปกติใหม่ต่อเมื่อเป็นกระบวนการสร้างความ
ิ
ิ
เป็นธรรมให้แก่คู่ความทั้งสองฝ่ายได้อย่างแท้จริงและสมดุล ศาลพึงใช้ดุลพินิจอนุญาตให้นั่งพจารณาโดยวิธีการ
ิ
ิ
ื่
ทางอิเล็กทรอนิกส์เมื่อพจารณาเหตุปัจจัยที่คู่ความเสนอโดยรอบด้านแล้วเห็นว่าเป็นไปเพอประโยชน์แห่งความ
ยุติธรรมที่ต้องท าเช่นนั้น

ในแง่ของข้อขัดข้องของพยานหรือผู้เกี่ยวข้องในกระบวนการยุติธรรมที่ไม่อาจเดินทางมาศาลและไม่
ิ
อาจด าเนินกระบวนพจารณาโดยเฉพาะการสืบพยานในห้องพจารณาคดีในศาลได้ การตัดพยานหรือตัดสิทธิใน
ิ
การด าเนินกระบวนพจารณาของตัวความฝ่ายนั้นย่อมส่งผลกระทบต่อรูปคดีและการค้นหาความจริง และอาจ
ิ
สร้างความไม่เป็นธรรมแก่คู่ความได้ในที่สุด การเพิ่มทางเลือกในการด าเนินกระบวนพิจารณาโดยน าวิธีการทาง

อิเล็กทรอนิกส์และเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาสนับสนุนเพื่อให้สามารถด าเนินการนั่งพิจารณาหรือสืบพยานต่อไปได้

ย่อมถือว่าสร้างความเป็นธรรมให้แก่คู่ความได้มากกว่าที่จะตัดสิทธิในการน าเสนอพยานหลักฐานนั้น

ี
ความพร้อมทางเทคโนโลยีดิจิทัลเป็นอกประเด็นหนึ่งที่มีการกล่าวถึงว่าอาจส่งผลกระทบต่อ
ุ
การพจารณาคดีโดยเที่ยงธรรมได้ นอกจากอปกรณ์ที่สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีได้แล้ว ทักษะการใช้เทคโนโลยี
ิ
ิ
ดิจิทัลส าคัญต่อการพจารณาความพร้อมในการเข้าถึงเทคโนโลยีของคู่ความและผู้เกี่ยวข้องในกระบวนการเช่น
ุ
กันความแตกต่างของอปกรณ์ที่สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีทั้งในด้านฮาร์ดแวร์และซอฟท์แวร์ ประสิทธิภาพ
และความเร็วของอนเทอร์เน็ตที่ใช้ ทักษะและความสามารถในการใช้เทคโนโลยีของคู่ความที่แตกต่างกันอย่าง
ิ
มาก หรือแม้กระทั่งความสามารถในการเข้าใจภาษาที่อปกรณ์และระบบอิเล็กทรอนิกส์ใช้ อาจส่งผลกระทบต่อ
ุ
สมาธิและความสามารถโต้ตอบสื่อสารกันผ่านระบบอเล็กทรอนิกส์ได้แตกต่างกัน และส่งผลต่อการด าเนินคดี
ิ
ิ
โดยใช้วิธีการทางอเล็กทรอนิกส์ได้ปัญหานี้อาจเป็นปัญหาส าคัญที่ส่งผลกระทบต่อความเท่าเทียมกันในการ
๓๐
เข้าถึงกระบวนการยุติธรรมส าหรับการพจารณาคดีบางประเภทได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งตัวความที่ด าเนินคดี
ิ

๒๙ Ari Kaplan, Online courts, the future of justice and being bold in 2020, [online], 2 January 2020. [23 July
2021]. https://www.abajournal.com/news/article/online-courts-the-future-of-justice-and-being-bold-in-2020
๓๐ Joe Mclntyre, Anna Olijnyk and Kieran Pendery, “Civil courts and COVID-19: Challenges and opportunities
in Australia”, page 200.