Page 2007 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๙๘๙

หรือหลักทั่วไปแห่งกฎหมายระหว่างประเทศ กล่าวคือมีหนังสือร้องขอความร่วมมือให้ศาลต่างประเทศนั้นท าสิ่ง

ใดสิ่งหนึ่งให้แก่ศาลไทยตามที่กล่าวข้างต้น เช่นในกรณีของการสืบพยานบุคคลโดยระบบการประชุมทาง
จอภาพ หากพยานมีถิ่นที่อยู่ในต่างประเทศแล้วสถานที่ที่เหมาะสมในการเบิกความคือศาลในต่างประเทศ ศาล

๒๓
ไทยต้องด าเนินการตามข้อตกลงระหว่างกันหรือธรรมเนียมปฏิบัติระหว่างประเทศ แล้วแต่กรณี แต่ในกรณีที่
สถานที่ที่เหมาะสมในการสืบพยานเป็นสถานที่อื่นในรัฐต่างประเทศกลับมิได้มีการก าหนดถึงการด าเนินการตาม
ข้อตกลงระหว่างกันหรือธรรมเนียมปฏิบัติระหว่างประเทศด้วย จึงดูประหนึ่งว่าหากไม่มีการกระท าใดที่ต้องร้อง

ขอให้เจ้าหน้าที่หรือศาลในต่างประเทศกระท าการสิ่งใดให้แล้ว กรณีไม่จ าต้องมีหนังสือร้องขอความยินยอมใน
การสืบพยานบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่ในต่างประเทศผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้

ิ
ในบางประเทศที่อนุญาตให้สืบพยานบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่ในต่างประเทศผ่านระบบอเล็กทรอนิกส์ได้ก็
ิ
ิ
ไม่ได้อนุญาตให้มีการสืบพยานบุคคลดังกล่าวเช่นนั้นเสมอไป แต่ผู้พพากษาจะใช้ดุลพนิจพจารณาความ
ิ
เหมาะสมและเหตุจ าเป็นในกรณี ๆ ไป การพิจารณาอนุญาตจะพิจารณาถึงปัจจัยทุกอย่างรวมทั้งเหตุผลที่พยาน

ไม่สามารถเดินทางมาเบิกความในศาลของประเทศตนได้ การเตรียมความพร้อมด้านสถานที่และสิ่งอานวย
ความสะดวกทางเทคโนโลยีส าหรับการสืบพยานบุคคลในประเทศที่พยานเบิกความ โดยเฉพาะอย่างยิ่งต้องมิใช่

กรณีที่จะท าให้คู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีความได้เปรียบเสียเปรียบในการด าเนินกระบวนพจารณาเช่นนั้น ศาล
ิ
ิ
สิงคโปร์เคยใช้ดุลพนิจประกอบหลักเกณฑ์ที่ก าหนดไว้ในกฎหมายพยานหลักฐาน มาตรา ๖๒ เอ ไม่อนุญาตให้
สืบพยานบุคคลที่อยู่นอกประเทศสิงคโปร์ผ่านระบบวิดีโอลิงก์ เพราะเมื่อตรวจสอบเหตุผลที่พยานไม่ยอม
เดินทางมาเบิกความที่ศาลสิงคโปร์แล้วพบว่าพยานต้องการหลีกเลี่ยงมิให้พนักงานอัยการของสิงคโปร์ด าเนินคดี

ที่มีอยู่เดิมแก่ตน เหตุผลเช่นนี้ศาลสิงคโปร์ไม่อาจยอมรับได้ หรือ The Criminal Justice Act 1988 มาตรา ๓๒
๒๔
ั
ิ
ั
ขององกฤษ ที่ก าหนดให้ศาลอนุญาตให้สืบพยานที่มีถิ่นที่อยู่นอกองกฤษโดยระบบอเล็กทรอนิกส์ (live link)
ื่
ิ
ได้ยกเว้นตัวจ าเลย โดยพจารณาถึงความยากล าบากและค่าใช้จ่ายในการเดินทางและค่าใช้จ่ายอนที่เกี่ยวข้อง
ั
ของพยานที่ต้องเดินทางมาเบิกความที่องกฤษกับค่าใช้จ่ายในการสืบพยานผ่านระบบอเล็กทรอนิกส์
ิ
ิ
ื่
ความส าคัญและความจ าเป็นของพยานบุคคลนั้นต่อคดี รวมทั้งพจารณาว่ามีทางเลือกอนใดในการสืบพยาน
บุคคลนั้นอกหรือไม่ นอกจากนี้ยังต้องพจารณาว่าพยานยินยอมและสมัครใจที่จะเบิกความหรือไม่ เพราะหาก
ี
ิ
จ าเป็นต้องออกหมายเรียกพยานก็จ าเป็นต้องร้องขอความร่วมมือหรืออาศัยศาลต่างประเทศ ซึ่งขึ้นอยู่กับ
กฎหมายของประเทศนั้น ๆ ว่าจะกระท าให้ได้หรือไม่ เช่น อิตาลี จะช่วยส่งหมายเรียกแก่พยานแต่ไม่บังคับให้

๒๓ ข้อก าหนดของประธานศาลฎีกาว่าด้วยแนวทางการน าสืบพยานหลักฐานและการสืบพยานบุคคลที่อยู่นอกศาลโดยระบบ
การประชมทางจอภาพ พ.ศ. ๒๕๕๖ ข้อ ๑๗ วรรคสอง และข้อบังคับของประธานศาลฎีกาว่าด้วยการสืบพยานคดีอาญาใน
ลักษณะการประชุมทางจอภาพ พ.ศ. ๒๕๕๖ ข้อ ๑๓ วรรคสอง
๒๔ Rajah & Tann Asia, Can a Witness Give Testimony by Video Link from Overseas to Avoid Potential
Prosecution in Singapore, [online], October 2018. [23 July 2021].
https://eoasis.rajahtann.com/eoasis/lu/pdf/2018_10_Witness_Testimony_Video.pdf