Page 2009 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๙๙๑

้
ดังกล่าว และหากมิใช่จะส่งผลเสียหายต่อพยานหรือคู่ความฝ่ายที่อางพยานดังกล่าวหรือไม่ คู่ความฝ่ายที่อาง
้
พยานและขอสืบพยานที่มีที่อยู่ในต่างประเทศผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์จึงควรตรวจสอบและแถลงให้ศาลทราบ
ื่
ิ
ก่อนว่าประเทศที่พยานมีถิ่นที่อยู่นั้นอนุญาตให้สืบพยานบุคคลผ่านระบบอเล็กทรอนิกส์ได้เพอประกอบการ
ิ
พจารณาสั่งอนุญาต หากเป็นประเทศที่ต้องขอความยินยอมก่อนด าเนินการ คู่ความฝ่ายที่อางอาจต้อง
้
ิ
พจารณาชั่งน้ าหนักเลือกวิธีการสืบพยานที่เหมาะสมต่อไป เช่น น าพยานมาเบิกความที่ศาลทรัพย์สินทาง
ปัญญาฯกลาง หรือเสนอบันทึกถ้อยค าแทนการซักถามพยานส าหรับผู้ให้ถ้อยค าซึ่งอยู่ต่างประเทศ หรือ

ิ
สืบพยานผ่านระบบอเล็กทรอนิกส์โดยมีหนังสือร้องขอความยินยอมก่อน โดยต้องพจารณาจากปัจจัยทั้งด้าน
ิ
ค่าใช้จ่าย ระยะเวลา ความสะดวกในการด าเนินการ และน้ าหนักการรับฟงพยานหลักฐานแต่ละประเภท
ั
ประกอบกัน และร้องขอต่อศาลให้พิจารณาอนุญาต ซึ่งไม่ว่าเลือกหนทางใดย่อมดีกว่าการถูกตัดพยานหลักฐาน
นั้นไปเพราะไม่อาจน าสืบพยานบุคคลนั้นได้ แม้จะต้องพจารณาขอความร่วมมอหรือยินยอมจากรัฐต่างประเทศ
ิ
ื
ิ
ในการสืบพยานบุคคลนั้นผ่านระบบอเล็กทรอนิสก์และอาจต้องใช้ระยะเวลาส าหรับขั้นตอนการท าหนังสือ
ิ
ติดต่อดังกล่าว การสืบพยานบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่ในต่างประเทศผ่านระบบอเล็กทรอนิกส์ยังคงเป็นทางเลือกที่
สะดวก โดยเฉพาะอย่างยิ่งส าหรับประเทศที่อนุญาตให้ด าเนินการดังกล่าวได้ การต้องด าเนินการตามหลัก

ปฏิบัติระหว่างประเทศด้วยการร้องขอความร่วมมือหรือยินยอมก่อนด าเนินการสืบพยานไม่ถึงขนาดที่จะเป็น

เหตุขัดข้องที่ท าให้ไม่สามารถกระท าการดังกล่าวได้ ในส่วนนี้จึงต้องใช้ข้อมูลส าหรับประเทศที่พยานมีถิ่นที่อยู่
ิ
ิ
ิ
ประกอบกับการใช้ดุลพนิจของผู้พพากษาพจารณาถึงความส าคัญของพยานบุคคลนั้น รวมทั้งลักษณะและ
ประเภทคดี เหตุผลและความจ าเป็นที่พยานบุคคลนั้นไม่อาจเดินทางมาเบิกความที่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาฯ กลาง
ได้หากเห็นว่าไม่มีหนทางเลือกอนใดแล้ว เพอประโยชน์แห่งความยุติธรรม ศาลจ าต้องสืบพยานบุคคลนั้นโดย
ื่
ื่
ใช้ระบบอิเล็กทรอนิกส์แม้จะต้องใช้เวลาส าหรับการมีหนังสือร้องขอความร่วมมือหรือยินยอมก่อนก็ตาม เพราะ
ค าเบิกความของพยานบุคคลเป็นพยานหลักฐานชิ้นหนึ่งที่มีบทบาทส าคัญต่อการด าเนินคดีเช่นกัน แต่ส าหรับ

ประเทศที่ห้ามการกระท าดังกล่าวโดยสิ้นเชิงแล้ว อาจต้องเลือกวิธีการสืบพยานอน ในส่วนนี้จึงต้องอาศัยการ
ื่
ใช้ดุลพินิจของผู้พิพากษาพิจารณาจากข้อเท็จจริงเป็นรายคดีไป

๒. ด้านความรวดเร็ว

ในสถานการณ์ที่มีเหตุจ าเป็นที่คู่ความ พยาน ผู้พพากษา และผู้เกี่ยวข้องในคดีเจออปสรรคไม่อาจ
ุ
ิ
เดินทางมายังห้องพจารณาคดีได้ โดยเฉพาะการเดินทางข้ามจังหวัดหรือประเทศถูกจ ากัด เพอมิให้เกิดความ
ิ
ื่
สูญเสียทางเศรษฐกิจจากการเสียเวลา เสียค่าใช้จ่าย และอาจเสียความเป็นธรรมจากการเลื่อนคดีเพราะท าให้
ิ
การด าเนินคดีล่าช้าออกไป หากมีกฎหมายรองรับวิธีพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์โดยเฉพาะในส่วนของการ
ิ
ิ
ิ
นั่งพจารณาและสืบพยานโดยวิธีการทางอเล็กทรอนิกส์โดยคู่ความหรือพยานที่มีเหตุขัดข้องในการเดินทางมา
ศาลอยู่นอกศาลได้ ก็ไม่จ าต้องเลื่อนคดีและสามารถด าเนินกระบวนพจารณาไปตามวันเวลานัดต่อไปได้ จึงถือ
ิ