Page 2014 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2014
๑๙๙๖
๓๔
ิ
ทุกฝ่าย เพราะท าต่อหน้าจ าเลย ท าให้จ าเลยรับรู้ข้อเท็จจริงในการพจารณาและมีโอกาสโต้แย้ง
พยานหลักฐานของโจทก์ รวมทั้งมีโอกาสเผชิญหน้ากับพยานบุคคลเพอตรวจสอบและหักล้างความน่าเชื่อถือ
ื่
ของพยานบุคคลนั้น ท าให้จ าเลยต่อสู้คดีได้อย่างเต็มที่ อย่างไรก็ดี ไม่มีการก าหนดรูปแบบของการพิจารณาคดี
ิ
โดยเปิดเผยและต่อหน้าจ าเลย ตราบใดที่มีกระบวนการให้ประชาชนทั่วไปเข้าฟงการพจารณาคดีได้ นับว่าเป็น
ั
ิ
การพจารณาคดีโดยเปิดเผย ตราบใดที่สามารถน าเสนอพยานหลักฐานให้จ าเลยเห็นและรับรู้ได้โดยมีโอกาสที่
จะถามค้านหรือน าสืบพยานหลักฐานอื่นหักล้างได้ในทันที นับได้ว่าเป็นการพิจารณาคดีต่อหน้าจ าเลย
การนั่งพิจารณาและสืบพยานโดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์นี้ แม้คู่ความและพยานไม่ได้อยู่ต่อหน้าศาล
ในห้องพจารณา แต่ต่างก็มองเห็นซึ่งกันและกันผ่านจอภาพและได้ยินเสียงค าเบิกความและสนทนาสื่อสาร
ิ
ิ
ิ
โต้ตอบกันได้ผ่านระบบการถ่ายทอดภาพและเสียงของระบบอเล็กทรอนิกส์ที่ใช้ พอนับได้ว่าเป็นการพจารณา
ต่อหน้า แม้จะไม่ใช่ซึ่งหน้าต่อหน้าต่อตาแบบ Face to Face ดังเช่นการพิจารณาคดีในห้องพจารณาคดีที่ศาลก็ตาม
ิ
ประเด็นเรื่องนั่งพจารณาคดีต่อหน้าจ าเลยจึงไม่เป็นปัญหา แต่ในประเด็นเรื่องเปิดเผยนั้นอาจมีข้อน่ากังวลอยู่บ้าง
ิ
แม้จะเปิดห้องพิจารณาคดีให้ประชาชนเข้าฟังการพิจารณาที่มีการถ่ายทอดภาพและเสียงมาในห้องพิจารณาคดี
ื่
ิ
ิ
เพอสังเกตการณ์ได้ก็ตาม แต่การที่ผู้พพากษาที่แม้จะด าเนินกระบวนพจารณาบนบัลลังก์ในห้องพจารณาคดี
ิ
ต้องจดจ่ออยู่กับคู่ความและพยาน รวมทั้งผู้เกี่ยวข้องในคดีที่ปรากฏอยู่หน้าจอภาพ อาจไม่สามารถควบคุมดูแล
ิ
ั
ิ
ห้องพจารณาคดีและประชาชนที่มาสังเกตการณ์ฟงการพจารณาได้อย่างทั่วถึง ทั้งประชาชนที่มาสังเกตการณ์
ั
ิ
ฟงการพจารณาจะเห็นคู่ความและพยานผ่านจอภาพเฉพาะส่วนของใบหน้าเท่านั้น อาจเคลือบแคลงสงสัยใน
ั
วิธีการเบิกความของพยานได้ จึงจ าเป็นที่ต้องตรวจสอบหรือแจ้งให้ศาลทราบว่ามีผู้ใดเข้ามาสังเกตการณ์ฟง
การพิจารณาและอธิบายขั้นตอนวิธีการให้เข้าใจกันด้วย หากเป็นกรณีที่พิจารณาคดีโดยใช้ระบบอิเล็กทรอนิกส์
โดยที่ทุกฝ่ายรวมทั้งผู้พพากษาอยู่นอกที่ท าการศาล ต้องเปิดห้องพจารณาคดีให้ประชาชนเข้าสังเกตการณ์ฟง
ั
ิ
ิ
ิ
ิ
การพจารณาได้ด้วยรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง แม้ไม่อาจเทียบเท่ากับการพจารณาคดีในศาลโดยทุกฝ่ายอยู่ในศาล
ตามรูปแบบวิธีการดั้งเดิมก็ไม่ถือว่าเป็นการพิจารณาคดีโดยไม่เปิดเผย
ิ
การพจารณาและสืบพยานโดยวิธีการทางอเล็กทรอนิกส์จึงถือเป็นการพิจารณาคดีโดยเปิดเผยและต่อ
ิ
หน้าจ าเลยได้แม้มีรูปแบบแตกต่างไปและอาจไม่สมบูรณ์เพยบพร้อมเท่าการพจารณาคดีในศาลตามรูปแบบ
ิ
ี
ดั้งเดิม ศาลแห่งหนึ่งในออสเตรเลียปฏิเสธค าร้องขอเลื่อนคดีของคู่ความโดยให้เหตุผลว่า แม้เป็นช่วง
ิ
สถานการณ์ของโรคระบาด แต่การพจารณาสามารถด าเนินการต่อไปได้ในรูปแบบใหม่โดยใช้วิธีการทาง
อเล็กทรอนิกส์ (digital hearing) ซึ่งยังคงหลักการหลักพนฐานของการพจารณาคดีโดยเปิดเผย (open justice) ได้ใน
ิ
ิ
ื้
ื้
รูปแบบที่เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมตราบเท่าที่มีวิธีการที่เอออานวยและเปิดโอกาสให้สาธารณชนสามารถ ฟังการ
๓๔ คณิต ณ นคร, กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา, พิมพ์ครั้งที่ ๘ (กรุงเทพ : วิญญูชน, ๒๕๕๕), หน้า ๗๑.
