Page 2012 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2012
๑๙๙๔
ิ
ด้วยตนเองซึ่งไม่มีทั้งทักษะการใช้เทคโนโลยีและความเข้าใจเกี่ยวกับขั้นตอนการด าเนินกระบวนพจารณา อย่างไร
ก็ดี คดีที่อยู่ในอานาจพจารณาของศาลทรัพย์สินทางปัญญาฯกลางส่วนมากมีการแต่งตั้งทนายความดูแล
ิ
ด าเนินคดี บางส่วนมีความพร้อมในการใช้เทคโนโลยีที่ใช้ในการประชุมออนไลน์อยู่แล้ว บางส่วนแม้ยังไม่มี
ทักษะดังกล่าว แต่ก็มีความสามารถในการใช้อปกรณ์อเล็กทรอนิกส์ในระดับหนึ่ง ซึ่งหากให้เวลาศึกษาเรียนรู้
ิ
ุ
ิ่
ย่อมสามารถเพมทักษะความพร้อมในการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลที่ใช้ในการนั่งพจารณาคดีได้ จึงอยู่ในขั้นตอนที่
ิ
ั
ิ่
ิ
ิ
สามารถพฒนาและเพมศักยภาพการใช้วิธีพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์ต่อไปได้ ดังนั้น ความพร้อมในการ
ิ
ิ
เข้าถึงเทคโนโลยีของคู่ความอย่างเท่าเทียมจึงเป็นอกปัจจัยหนึ่งที่ศาลต้องค านึงถึงในการใช้ดุลพนิจพจารณา
ี
ิ
ื่
ิ
ก าหนดให้นั่งพจารณาหรือสืบพยานโดยวิธีการทางอเล็กทรอนิกส์เพอมิให้เกิดความได้เปรียบเสียเปรียบจน
กลายเป็นความไม่เป็นธรรมในการพิจารณาคดี
ิ
ิ
ิ
ิ
ผู้พพากษาอาจควบคุมการพจารณาผ่านระบบอเล็กทรอนิกส์หรือแอปพลิเคชันที่ใช้อนเทอร์เน็ตยาก
ิ
ิ
กว่าการนั่งพจารณาคดีในห้องพจารณาคดีที่ศาลซึ่งคู่ความทุกฝ่ายอยู่ต่อหน้าผู้พพากษา เพราะการนั่งพจารณา
ิ
ิ
ทางออนไลน์นี้ แม้ผู้พิพากษาจะเห็นบุคคลทุกคนผ่านจอภาพได้อย่างชัดเจนและเห็นบริเวณสถานที่ซึ่งบุคคลแต่
ละคนอยู่ภายในขอบเขตการแสดงผลของจอภาพนั้น แต่ผู้พพากษาไม่อาจเห็นสิ่งที่อยู่หน้าจอภาพของบุคคลที่
ิ
อยู่ในจอภาพของผู้พิพากษาหรือสิ่งที่อยู่เบื้องหลังขอบเขตของเลนส์จอภาพที่จะเออมไปถึง การตรวจสอบความ
ื้
ี
น่าเชื่อถือของพยานจากการสังเกตอากัปกิริยา สายตา (eye contact) และกิริยาท่าทางไม่ละเอยดชัดเจนเท่า
ิ
พยานเบิกความต่อหน้าผู้พพากษาในห้องพจารณา นอกจากนี้เป็นการยากที่จะตรวจสอบได้ว่าพยานเบิกความ
ิ
ตามค าบอกบทของผู้ใดที่ส่งข้อความผ่านระบบการส่งข้อความที่แสดงให้เห็นได้ทางจอภาพของพยานหรือ
๓๑
ื่
ิ
วิธีการที่ไม่สุจริตอย่างอนหรือไม่ เพราะผู้พพากษาจะเห็นแต่ภาพที่พยานจ้องมองอยู่หน้าจอภาพเท่านั้น
ิ
ั
นอกจากนี้ บรรยากาศที่แตกต่างกันระหว่างการเบิกความห้องพจารณาคดีในศาลกับส านักงานหรือที่พกอาศัย
ของพยานอาจส่งผลต่อสภาพจิตใจของพยานและวิธีการเบิกความและมีโอกาสที่เนื้อหาค าเบิกความในสองกรณี
๓๒
จะแตกต่างกันได้ ในแง่นี้อาจมองได้ว่ามีผลกระทบต่อการพจารณาคดีอย่างเป็นธรรมอย่างเท่าเทียมกันได้
ิ
ิ
การใช้วิธีการทางอเล็กทรอนิกส์ในการนั่งพจารณาโดยเฉพาะการสืบพยานในคดีอาญา อาจมีข้อพจารณาและ
ิ
ิ
กังวลในประเด็นนี้มากเป็นพเศษ ส าหรับคดีที่อยู่ในอานาจพจารณาพพากษาของศาลทรัพย์สินทางปัญญาฯ
ิ
ิ
ิ
กลางมีลักษณะพเศษแตกต่างจากคดีทั่วไปบางประการ เช่น การพจารณาชั่งน้ าหนักรับฟงพยานหลักฐานจะ
ั
ิ
ิ
เป็นการวินิจฉัยเปรียบเทียบค้นหาความจริงจากค าเบิกความของพยานบุคคลกับพยานเอกสารและวัตถุพยาน
โดยมากค าเบิกความของพยานบุคคลจะเป็นในลักษณะของการเสนอบันทึกถ้อยค ายืนยันข้อเท็จจริงหรือ
ื่
ความเห็นของพยานแทนการซักถามพยานต่อหน้าศาล การถามค้านพยานเพอค้นหาความน่าเชื่อถือของพยาน
๓๑ R. Sadler Bailey, Advantages and Disadvantages of Virtual Court Hearings.
๓๒ Meghan Dunn and Rebecca Norwick, Report of a Survey of Videoconferencing in the Courts of
Appeals, [online], 23 July 2021. https://www.fjc.gov/sites/default/files/2012/VidConCA.pdf
