Page 2003 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2003
๑๙๘๕
เงื่อนไข และวิธีการนั่งพจารณาคดีโดยวิธีการทางอเล็กทรอนิกส์ในกรณีที่พยานมีถิ่นที่อยู่ใน
ิ
ิ
ต่างประเทศโดยพยานหรือคู่ความอยู่สถานที่อื่นที่เหมาะสมในต่างประเทศซึ่งไม่ใช่ศาลในต่างประเทศ จึงอาจมี
ข้อกังวลในทางปฏิบัติได้ว่าศาลต้องด าเนินการตามข้อตกลงระหว่างกันหรือธรรมเนียมปฏิบัติระหว่างประเทศ
ด้วยการส่งหนังสือร้องขอไปยังรัฐต่างประเทศที่พยานหรือคู่ความมีถิ่นที่อยู่ก่อนหรือไม่ ทั้งนี้ข้อก าหนดคดี
ิ
ทรัพย์สินทางปัญญาฯ ข้อ ๓๒ มิได้ก าหนดให้ศาลต้องด าเนินการเช่นนั้น จึงอาจเป็นข้อสังเกตที่ต้องพจารณาถึง
ต่อไป
ผู้เขียนเห็นว่าหลักการเสนอบันทึกถ้อยค าแทนการสืบพยานบุคคลทั้งของผู้ให้ถ้อยค าในประเทศและ
ิ
ของผู้ให้ถ้อยค าซึ่งอยู่ต่างประเทศ การสืบพยานโดยใช้ระบบการประชุมทางจอภาพ และการนั่งพจารณาคดี
รวมทั้งการสืบพยานออนไลน์ล้วนแต่เป็นการเปิดโอกาสให้คู่ความเสนอพยานหลักฐานของตนได้อย่างเหมาะสม
กับเนื้อหา รูปลักษณะคดี ประเภทและลักษณะของพยานหลักฐานโดยไม่ถูกจ ากัดด้วยวิธีพจารณาแบบเดิมที่
ิ
ิ
ก าหนดให้คู่ความต้องนั่งพจารณาและสืบพยานในศาลเท่านั้น แสดงให้เห็นว่าศาลยอมรับข้อจ ากัดของการนั่ง
พิจารณาและสืบพยานในศาลเท่านั้นมาเป็นระยะเวลาหนึ่งแล้ว เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมต่อคู่ความทั้งสองฝ่าย
ในการน าเสนอพยานหลักฐานต่อศาล แต่คงมีความแตกต่างในด้านความสะดวก รวดเร็ว และประหยัดอยู่บ้าง
ตามวิธีการน าสืบพยานหลักฐานและค่าใช้จ่ายรวมทั้งความพร้อมของเครื่องมือ อุปกรณ์ และเทคโนโลยีที่ต้องใช้
ในการสืบพยานตลอดจนความสามารถของบุคคลที่เกี่ยวข้องในการใช้เทคโนโลยีนั้น นอกจากนี้ การนั่ง
ิ
พจารณาหรือสืบพยานออนไลน์คงมีปัญหาถกเถียงในทางกฎหมายและความเหมาะสมที่จะน ามาใช้แทนการ
สืบพยานในห้องพิจารณาซึ่งน่าพิจารณาอยู่บางประการและจะได้วิเคราะห์กล่าวถึงในล าดับต่อไป
ไม่เพยงแต่ศาลยุติธรรมไทยรวมทั้งศาลทรัพย์สินทางปัญญาฯกลางจะน าวิธีพจารณาคดีทาง
ี
ิ
อเล็กทรอนิกส์มาสนับสนุนให้การอานวยความยุติธรรมด าเนินต่อไปได้ในสถานการณ์ของโรคระบาดศาลใน
ิ
็
ต่างประเทศหลายแห่งต่างกออกกฎหมายและแนวปฏิบัติสนับสนุนให้ใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ในการด าเนิน
ิ
กระบวนพจารณาคดีต่อไปเพอให้การบริการอานวยความยุติธรรมไม่หยุดชะงักไปทั้งหมด โดยด าเนินการทั้งใน
ื่
ิ
่
คดีแพงและคดีอาญา ซึ่งคู่ความและผู้ที่เกี่ยวข้องไม่ต้องมาศาลหรืออยู่ในห้องพจารณาคดีที่อาคารท าการของ
ศาล ทั้งนี้โดยอาศัยเทคโนโลยีและเรียกชื่อแตกต่างกันไป เช่น วิดีโอลิงก์ และระบบโสตทัศนูปกรณ์ส าหรับการ
ิ
ประชุมทางไกล (Audiovisual Links (AVLs) ทั้งที่ใช้อนเทอร์เน็ตและไม่ต้องอาศัยอนเทอร์เน็ต หรือใช้ระบบ
ิ
อเล็กทรอนิกส์หรือแอปพลิเคชันที่มีระบบควบคุมการประชุมทางไกลผ่านจอภาพที่ถ่ายทอดภาพและเสียงได้
ิ
ิ
ซึ่งต้องใช้ผ่านอนเทอร์เน็ต เช่น Zoom, Google Meet, Microsoft Teams และ Cisco Webex ซึ่งไม่ว่า
จะใช้เทคโนโลยีใดหรือเรียกชื่อใดล้วนแต่ยืนอยู่บนหลักการของการพจารณาคดีโดยที่บุคคลที่เกี่ยวข้องใน
ิ
กระบวนการไม่ว่าจะเป็นผู้พพากษา คู่ความ พยาน และทนายความอยู่กันคนละสถานที่ แต่มีระบบ
ิ
ิ
ิ
อเล็กทรอนิกส์อานวยความสะดวกในการถ่ายทอดภาพและเสียงให้สื่อสารและด าเนินกระบวนพจารณาคดี
ิ
ต่อไปได้ไม่ว่าในขั้นตอนใด ดังนั้น ข้อพจารณาทั้งในแง่ประโยชน์และข้อห่วงใยในการใช้วิธีพจารณาคดีทาง
ิ
