Page 2000 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๑๙๘๒

เข้าถึงกระบวนการยุติธรรมของศาลได้โดยรวดเร็ว ประหยัด และเป็นธรรม แม้จะมีข้อจ ากัดด้านความพร้อม

ของอุปกรณ์ที่จ าเป็นต้องใช้และความสม่ าเสมอของสัญญาณที่ใช้ส าหรับการถ่ายทอดภาพและเสียงก็ตาม

หลังจากนั้น เมื่อเทคโนโลยีสารสนเทศมีการพัฒนาก้าวหน้ายิ่งขึ้น ท าให้การติดต่อสื่อสารทั้งในประเทศ

และระหว่างประเทศท าได้โดยสะดวก รวดเร็ว และประหยัดค่าใช้จ่ายมากยิ่งขึ้น ทั้งมีการใช้ไปรษณีย์
ิ
อเล็กทรอนิกส์เป็นช่องทางการสื่อสารระหว่างกันอย่างกว้างขวาง ในช่วงของการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อ
ไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ ในระยะแรกและระยะที่สอง ท าให้การเดินทางมาศาลเป็นไปได้ยากขึ้น และนโยบายการ
ื่
รักษาระยะห่างรวมทั้งลดการเคลื่อนที่ของบุคคลเพอรักษาความปลอดภัยด้านสาธารณสุขท าให้ศาลต้องเลื่อน
ิ
การพจารณาคดีเป็นส่วนใหญ่ ขณะนั้นศาลทรัพย์สินทางปัญญาฯกลางยังไม่มีข้อก าหนดที่รองรับการนั่ง
ิ
พจารณาคดีโดยใช้วิธีการทางอเล็กทรอนิกส์โดยตรง ส่วนข้อก าหนดของประธานศาลฎีกาและประกาศ
ิ
ส านักงานศาลยุติธรรมในขณะนั้นออกมารองรับการยื่น ส่ง รับค าคู่ความหรือเอกสารทางคดีด้วยระบบรับส่ง
อิเล็กทรอนิกส์ (e-filing) หรือระบบบริการออนไลน์ศาลยุติธรรม (CIOS) รวมทั้งการขอออกหมายจับผ่านระบบ
อเล็กทรอนิกส์ (AWIS) การยื่นและรับค าร้องขอปล่อยชั่วคราวและค าร้องอทธรณ์ค าสั่งไม่อนุญาตให้ปล่อย
ิ
ุ
ชั่วคราวทางระบบบริการออนไลน์ศาลยุติธรรม (CIOS) และการสอบถามผู้ต้องหาหรือไต่สวนพยานหลักฐานใน

การออกหมายขังผู้ต้องหาผ่านระบบการประชุมทางจอภาพไปก่อน ควบคู่ไปกับการนั่งพจารณาในคดีที่มีความ
ิ
ิ
จ าเป็นเร่งด่วนโดยระบบการประชุมทางจอภาพ แต่ยังไม่ได้ขยายไปถึงการนั่งพจารณาคดีทางออนไลน์
ศาลทรัพย์สินทางปัญญาฯกลางจึงปรับใช้บทบัญญัติตามข้อก าหนดคดีทรัพย์สินทางปัญญาฯที่มีอยู่ประกอบกับ
ื่
เทคโนโลยีสารสนเทศที่เข้าถึงได้เพอให้คดีที่ไม่มีข้อยุ่งยากซับซ้อนนักสามารถด าเนินการได้ไปบางส่วน
ิ
เช่นคู่ความทั้งสองฝ่ายตกลงกันขอให้ศาลด าเนินกระบวนพจารณาไปตามที่คู่ความตกลงกัน โดยเสนอบันทึก
๑๕
ถ้อยค าแทนการซักถามพยาน ตอบค าถามค้าน และค าถามติงในการสืบพยานบุคคลของแต่ละฝ่ายและส่งทาง
ิ
ิ
ไปรษณีย์อเล็กทรอนิกส์ หรือตกลงกันให้นั่งพจารณาหรือสืบพยานโดยระบบการประชุมทางจอภาพของระบบ
อิเล็กทรอนิกส์อื่นในการไต่สวนมูลฟ้องคดีอาญา หรือสืบพยานในคดีแพ่งที่พยานมีถิ่นที่อยู่ในต่างประเทศ
๑๖
๑๗
ต่อมาในช่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ ระลอกใหม่ (ระลอกสาม)

ซึ่งยังคงส่งผลกระทบต่อการเดินทางมาศาลของคู่ความและการเลื่อนคดีออกไปอกอาจท าให้คู่ความได้รับความ
ี
เสียหาย ทั้งยังส่งผลให้มีปริมาณคดีค้างพิจารณาในศาลมากจนอาจท าให้การอ านวยความยุติธรรมล่าช้าออกไป

ซึ่งนับได้ว่าเป็นความไม่ยุติธรรมประการหนึ่ง ส านักงานศาลยุติธรรมจึงออกประกาศส านักงานศาลยุติธรรม

เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขเกี่ยวกับการใช้วิธีพจารณาคดีทางอเล็กทรอนิกส์ในสถานการณ์การแพร่
ิ
ิ
ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา ๒๐๑๙ รวม ๔ ฉบับ ออกมาเป็นล าดับ โดยอาศัยอ านาจตามความในข้อ ๑๓

๑๕ ข้อก าหนดคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง พ.ศ. ๒๕๔๐ ข้อ ๔
๑๖ ข้อก าหนดคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง พ.ศ. ๒๕๔๐ ข้อ ๔๒ ประกอบข้อ ๓๒
๑๗ ข้อก าหนดคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง พ.ศ. ๒๕๔๐ ข้อ ๔ ประกอบข้อ ๓๒