Page 2186 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๑๖๘

ื่
เป็นที่สนใจของคนอื่น แต่เมื่อมีอะไรมาขัดใจก็จะคิดว่าไม่ปกติ ไม่ใช่เพอน ไม่ยอมรับ เพราะเขาไม่
ื่
เห็นด้วยกับเรา จึงคิดเลยเถิดว่าเพอนไม่รักเรา ไม่เข้าใจเรา ไม่เข้าข้างเรา ฉะนั้น ตัวเราต้องสร้างสติ
ื่
ในตัวเรา เพอจะแสดงออกในสิ่งที่ดีงาม อันนี้คือมิตรแท้ของตัวเรา แต่ถ้าเราแสดงออกในสิ่งที่ไม่ดี ก็
หมายความว่าเราอาจจะเชื่อกิเลส เจอมิตรเทียมในใจเรา เพื่อนที่เป็นตัวคนไม่ได้อยู่กับเราตลอดเวลา
ไม่ว่าจะเป็นมิตรแท้หรือมิตรเทียม แต่สิ่งที่จะอยู่กับเราตลอดเวลาและเป็นมิตรแท้กับเราจริง ๆ คือ

ื่
สติของเราเอง สติเป็นมิตรแท้ จะคอยเตือนเราเหมือนมีเพอนคอยกระซิบอยู่ในใจว่าดีหรือไม่ดี อันนี้
ผิดศีล ไม่ดี ต้องไม่ท า อันนี้ดีท าได้ ท าต่อไป ถ้าฝึกสติให้มีก าลัง สติจะดึงเราไปในทางที่ดี คนเสพยาเสพ

ุ
ติดให้โทษย่อมขาดสติ เพราะไม่มีมิตรแท้มาดึงฉุดรั้งการท าทุจริตกรรม พระพทธศาสนาจึงสอน
เน้นหนักในเรื่องของการสอนให้คนมีสติ สติจะท าให้เด็กและเยาวชนสามารถวิเคราะห์แยกแยะ

จัดล าดับความเหมาะสมในการคบหาคนได้ว่าจะคบมิตรเช่นไร จนกระทั่งพบว่าตัวเราเป็นมิตรของตัว
เรา สติก็เป็นมิตรของตัวเรา ท าให้ตัวเราไม่ประมาท ไม่พาตัวเราไปสู่อบาย ไม่ท าให้เราไปเสพยาเสพ

ติดให้โทษ

๓. หลักพุทธปรัชญาว่าด้วยความด ี

ั
๓.๑ หลักหิริโอตตปปะ หิริ คือ ความละอาย ละอายใจต่อการท าความชั่ว
โอตตัปปะ คือ ความกลัวบาป เกรงกลัวต่อความชั่ว เป็นคตินิยมในพระพทธศาสนาที่ฝังแน่นจนเป็น
ุ
“ราก” และ “ฐาน” ทางจิตใจที่ส าคัญ หิริโอตตัปปะต้องมีการฝึกฝน ดังหลักธรรมที่ว่า

ภิกษุทั้งหลาย เมื่อสติสัมปชัญญะ มีอยู่, หิริและโอตตัปปะของผู้มี
สติสัมปชัญญะอันถึงพร้อมแล้ว ก็เป็นหิริโอตตัปปะถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย;

เมื่อหิริและโอตตัปปะมีอยู่, อินทรียสังวรของผู้ถึงพร้อมแล้วด้วยหิริ

และโอตตัปปะ ก็เป็นอินทรีย์สังวรถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย;

เมื่ออินทรียสังวรมีอยู่, สีลของผู้ถึงพร้อมแล้วด้วยอินทรียสังวร ก็เป็น

สีลถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย;
เมื่อสีลมีอยู่, สัมมาสมาธิของผู้ถึงพร้อมแล้วด้วยสีล ก็เป็นสัมมาสมาธิ

ถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย;

เมื่อสัมมาสมาธิมีอยู่, ยถาภูตญาณทัสสนะของผู้ถึงพร้อมแล้วด้วย
สัมมาสมาธิ ก็เป็นยถาภูตญาณทัสสนะถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย;

เมื่อยถาภูตญาณทัสสนะมีอยู่, นิพพทา วิราคะ ของผู้ถึงพร้อมแล้ว
ิ
ด้วยยถาภูตญาณทัสสนะ ก็เป็นนิพพิทาวิราคะถึงพร้อมด้วยอุปนิสัย;