Page 2302 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๒๘๔

ประเทศ ด้านกระบวนการยุติธรรมตาม (๑) และ (๓) ซึ่งถือว่าเป็นบทบัญญัติเกี่ยวกับการปฏิรูปกระบวนการ
๔
ยุติธรรมที่เกี่ยวข้องกับศาลยุติธรรม

ิ
เมื่อพจารณาบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญทั้งสองมาตราข้างต้น จะเห็นว่าได้ให้ความส าคัญกับการคุ้มครอง
๕
สิทธิและความเสมอภาคของประชาชน โดยตามมาตรา ๖๘ วรรคหนึ่ง ที่บัญญัติให้รัฐพึงจัดระบบการบริหารงานใน
กระบวนการยุติธรรมทุกด้านให้มีประสิทธิภาพ และให้ประชาชนเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้โดยสะดวก รวดเร็ว

นั้น สอดคล้องกับกระบวนทัศน์ NPM ที่ให้ความส าคัญกับกระบวนการยุติธรรมที่มีประสิทธิภาพและสะดวก
รวดเร็ว ส าหรับมิติด้านความเป็นธรรม ไม่เลือกปฏิบัติ และไม่เสียค่าใช้จ่ายสูงเกินสมควร สอดคล้องกับค่านิยม

ประชาธิปไตยในกระบวนทัศน์ NPS ที่เน้นในเรื่องค่านิยมความเป็นธรรมและความเสมอภาค ในวรรคสามที่ให้รัฐ

พึงให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายที่จ าเป็นและเหมาะสมแก่ผู้ยากไร้หรือผู้ด้อยโอกาส รวมถึงการจัดหาทนายความ
๖
ให้นั้น สะท้อนให้เห็นค่านิยมในกระบวนทัศน์ NPS ที่เน้นในด้านความเท่าเทียมกันทางสังคม ส่วนบทบัญญัติใน
มาตรา ๒๕๘ เกี่ยวกับการปฏิรูปประเทศด้านกระบวนการยุติธรรม ที่เน้นประสิทธิภาพโดยให้มีการก าหนด
ระยะเวลาด าเนินงานที่ชัดเจนและไม่ล่าช้าตาม (๑) รวมถึงการเน้นวัฒนธรรมอานวยความยุติธรรมด้วยความ

ิ่
สะดวกรวดเร็วตาม (๒) สอดคล้องกับค่านิยมในกระบวนทัศน์ NPM และการเพมประสิทธิภาพตามกระบวนทัศน์

๔ ส านักงานศาลยุติธรรม, แผนพัฒนาดิจิทัลศาลยุติธรรม [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก :
ี่
https://techno.coj.go.th/th/file/get/ file/2019050331647af452e3bbfef1214bebea693d2f102211.pdf. (วันทค้น
ข้อมูล : ๒๕๖๔, ๒๕ กรกฎาคม).

๕ รัฐธรรมนูญ มาตรา ๖๘ บัญญัติว่า “รัฐพึงจัดระบบการบริหารงานในกระบวนการยุติธรรมทุกด้านให้มีประสิทธิภาพ
เป็นธรรม และไม่เลือกปฏิบัติ และให้ประชาชนเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้โดยสะดวก รวดเร็ว และไม่เสียค่าใช้จ่ายสูงเกิน
สมควร
รัฐพึงมีมาตรการคุ้มครองเจ้าหน้าที่ของรัฐในกระบวนการยุติธรรม ให้สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้โดยเคร่งครัด ปราศจากการ

แทรกแซงหรือครอบง าใด ๆ
รัฐพึงให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายที่จ าเป็นและเหมาะสมแก่ผู้ยากไร้ หรือผู้ด้อยโอกาสในการเข้าถึงกระบวนการ
ยุติธรรม รวมตลอดถึงการจัดหาทนายความให้”

มาตรา ๒๕๘ บัญญัติว่า “ให้ด าเนินการปฏิรูปประเทศอย่างน้อยในด้านต่าง ๆ ให้เกิดผลดังต่อไปนี้
ง. ด้านกระบวนการยุติธรรม
(๑) ให้มีการก าหนดระยะเวลาด าเนินงานในทุกขั้นตอนของกระบวนการยุติธรรมที่ชัดเจน เพื่อให้ประชาชนได้รับความ
ยุติธรรมโดยไม่ล่าช้า และมีกลไกชวยเหลือประชาชนผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ให้เข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้ รวมตลอดทั้งการสร้าง
่
กลไกเพื่อให้มีการบังคับการตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด เพื่อลดความเหลื่อมล้ าและความไม่เป็นธรรมในสังคม
(๓) เสริมสร้างและพัฒนาวัฒนธรรมองค์กรขององค์กรต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องในกระบวนการยุติธรรม ให้มุ่งอ านวยความ
ยุติธรรมแก่ประชาชนโดยสะดวกและรวดเร็ว

๖ ปกรณ์ ศิริประกอบ และ ศุภชัย ยาวะประภาษ, อ้างแล้ว, หน้า ๕๓.