Page 2306 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๒๘๘

ื่
๑๓
ื่
และเข้าใจสภาวะจิตใจและอารมณ์ของผู้อน หรือความสามารถในการเข้าใจอารมณ์ความรู้สึกของผู้อน เห็นสิ่ง
ต่าง ๆ จากมุมมองของเขา เหมือนตัวเองเข้าไปอยู่ในจุดเดียวกันและสัมผัสได้ในสิ่งที่เขารู้สึก ในภาษาไทยมีผู้ใช้
๑๔
ศัพท์แทนค าว่า Empathy หลายค า เช่น สมารมณ์ ความร่วมรู้สึก เอาใจเขามาใส่ใจเรา ซึ่งในบทความนี้ขอใช้ค าว่า
ื่
ั
ความสามารถในการเข้าใจความรู้สึกของผู้อน ตามความหมายในพจนานุกรมอเล็กทรอนิกส์ไทย – องกฤษ
ิ
เล็กซิ ตรอน

ื่
ความก้าวหน้าทางวิชาการด้านความสามารถในการเข้าใจความรู้สึกของผู้อน เกิดจากการค้นพบโดย
ิ
ิ
บังเอญทางประสาทวิทยาเกี่ยวกับ เซลล์กระจกเงา (mirror neuron) ของนักวิทยาศาสตร์ชาวอตาลีชื่อเจียโคโม
ริซโซลัตตี (Giacomo Rizzolatti) และคณะ ซึ่งศึกษาสัญญาณจากสมองลิงที่กาลังหยิบผลไม้แล้วพบว่าหลังจาก
๑๕

ลิงหยุดเคลื่อนไหว ยังคงปรากฏสัญญาณสมองในแบบเดียวกัน จนมาสังเกตเห็นว่าเป็นเพราะลิงก าลังมองดูผู้ช่วย
วิจัยที่เออมมือหยิบของ จึงเกิดสัญญาณในสมองเหมือนเป็นการส าเนาการเคลื่อนไหวที่ลิงมองเห็น ต่อมามี
ื้
การศึกษาพบปรากฏการณ์แบบเดียวกันในคน จึงเป็นที่มาของการเรียกเซลล์กลุ่มนี้ว่าเซลล์กระจกเงา ซึ่งเป็นส่วนที่
ื่
ั
ท าให้เราสะท้อนสิ่งที่คนอนท าเข้ามาในตัวเรา อนเป็นหัวใจส าคัญของการเรียนรู้ไม่ว่าจะทางพฤติกรรม หรือ
อารมณ์ความรู้สึกนึกคิด เช่น เวลาเราเห็นคนอื่นกินของเปรี้ยวแล้วเรารู้สึกเข็ดฟัน หรือเราเห็นคนยืนอยู่ตรงขอบตึก

สูง หรือริมหน้าผาแล้วรู้สึกหวาดเสียว โดยเราไม่ได้ยืนอยู่ตรงนั้นด้วย ก็เป็นเพราะการส าเนาอารมณ์ความรู้สึกของ
ผู้ที่เราก าลังสังเกต ผ่านการท างานของเซลล์กระจกเงา จึงท าให้เราเกิดความรู้สึกเช่นเดียวกัน

อย่างไรก็ดี ความสามารถในการเข้าใจความรู้สึกของผู้อน (Empathy) ยังมิใช่สิ่งเดียวกันกับความสงสาร
ื่
หรือความเห็นอกเห็นใจ (Sympathy) ซึ่งเป็นการมอง ตีความ และตัดสินสิ่งต่าง ๆ โดยมีศูนย์กลางอยู่ที่ตัวเรา หรือ
ื่
คิดในเรื่องคนอนในแบบของเราแล้วตีความว่าเขาก าลังตกอยู่ในสถานการณ์อย่างใดอย่างหนึ่งที่น่าเห็นใจ แต่
Empathy เป็นการมองทุกอย่างจากสายตาของเขา และเข้าใจผู้อนจากจุดที่เขายืนอยู่ ซึ่งเบรเน บราวน์ (Brené
ื่
Brown) ศาสตราจารย์วิจัยจากมหาวิทยาลัยฮสตันเห็นว่าเป็นทักษะอย่างหนึ่งซึ่งฝึกได้ และเน้นให้มีการฝึกอย่าง
ู

๑๓ Ioannidou F. and Konstantikaki V., “Empathy and emotional intelligence: What is it really about,”
International Journal of Caring Sciences, Vol 1 Issue 3 (September – December 2008): page 118.
๑๔ Kendra Cherry Morin, What is Empathy? [Online]. Available from :

https://www.verywellmind.com/what-is-empathy-2795562. (Access date : 2021, August 1).
๑๕ Rizzolatti, G. et. al., 1999. Resonance behaviors and mirror neurons. Archives italiennes de biologie,
137 (2 – 3), pp. 85 – 100. อ้างใน วันชัย วัฒนศัพท์ และภัทรวุฒิ วัฒนศัพท์, ผู้น าน าการเปลี่ยนแปลง: คู่มือและเครื่องมือการ

พัฒนาด้วยกระบวนการสุนทรียปรัศนีและการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์สู่สันติธรรม, หน้า ๙๑ - ๙๒.