Page 2339 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2339
๒๓๒๑
การชี้ให้เห็นรากเหง้าของความขัดแย้งที่เกิดจากปัจจัยภายใน ซึ่งประกอบด้วย ตัณหา ทิฏฐิ และมานะ
ื่
โดยพระองค์ทรงยกชาดกทั้งสามเรื่องขึ้นแสดงเพอให้หลักการอยู่ร่วมกันด้วยความสงบและหลักการแก้ไข
ุ
ุ
ุ
ื่
ความขัดแย้งที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต พทธวิธีการอปมาอปไมยเป็นการเล่าเรื่องเชิงเปรียบเทียบเพอชี้ให้
คู่พิพาทตระหนักถึงโทษของความขัดแย้ง และเห็นประโยชน์ของความสามัคคี
เมื่อผู้ประนีประนอมไกล่เกลี่ยจนคู่พพาทเกิดความเข้าใจกันได้ในระดับหนึ่ง ผู้ประนีประนอม
ิ
ิ
ิ
จะต้องช่วยคู่พพาทหาข้อตกลงที่จะใช้ส าหรับแก้ไขปัญหาข้อพพาทและท าให้ข้อตกลงเกิดผลในการปฏิบัติ
ิ
ในขั้นตอนนี้ผู้ประนีประนอมควรแนะน าคู่พพาทเกี่ยวกับแนวทางในการหาข้อตกลงระงับข้อพพาท ซึ่งการ
ิ
ให้คู่พพาทร่วมกันคิดหาข้อตกลงที่ตอบสนองความต้องการของทุกฝ่ายจะส่งผลในทางจิตวิทยาการอยู่ร่วม
ิ
ุ
หลักการดังกล่าวเห็นได้ชัดจากพทธวิธีที่พระพทธเจ้าทรงใช้ในการไกล่เกลี่ยกรณีความขัดแย้งของเหล่า
ุ
ิ
พระญาติฝ่ายศากยวงศ์และโกลิยวงศ์ในสงครามแย่งน้ าจากแม่น้ าโรหิณี ซึ่งหลังจากคู่พพาทเกิดสติและ
ิ
ล้มเลิกความคิดที่จะท าสงครามกันแล้ว พระองค์ก็มิได้ชี้น าว่าคู่พพาทควรจะตกลงกันอย่างไรเพอให้ปัญหา
ื่
ข้อพิพาทยุติลง แต่ทรงใช้วิธีการให้ทั้งสองฝ่ายไปพิจารณาหาทางออกร่วมกัน
ในขั้นตอนการแสวงหาข้อตกลงผู้ประนีประนอมควรเริ่มจากการสะสางข้อมูลที่ก่อให้เกิด
ความเข้าใจผิดออกไปก่อน เพอลดประเด็นที่จะต้องเจรจาไกล่เกลี่ยพร้อมกับการปรับข้อมูลให้ถูกต้อง
ื่
ื้
ิ
ู
ั
ิ
ตรงกัน จะช่วยลดความรู้สึกขัดแย้งของคู่พพาทและฟนฟความสัมพนธ์ของคู่พพาทไปในตัว หลังจาก
ผู้ประนีประนอมก าจัดประเด็นปลีกย่อยออกไป จะคงเหลือเฉพาะประเด็นส าคัญที่ต้องท าการไกล่เกลี่ย
ผู้ประนีประนอมจึงใช้วิธีการแสวงหาข้อตกลงในแก้ไขปัญหาข้อพพาทให้ยุติลง แบ่งออกเป็น 3 ขั้นตอน
ิ
ดังต่อไปนี้
1) การค้นหาความต้องการที่แท้จริง ผู้ประนีประนอมสามารถแสวงหาความต้องการที่แท้จริง
ของคู่พพาทได้ด้วยการสังเกตอาการของคู่พพาทที่แสดงออกมาระหว่างการไกล่เกลี่ย แล้วน าข้อมูลที่ได้มา
ิ
ิ
ิ
วิเคราะห์หาแรงจูงใจที่อยู่เบื้องหลังความต้องการของคู่พพาทแต่ละฝ่ายว่า ความต้องการนั้นเกิดจาก
ื่
ความคิดที่เอาตัวเองเป็นศูนย์กลาง หรือค านึงถึงผลประโยชน์ของผู้อนร่วมด้วย การตอบสนองความ
ิ
ี
ิ
ต้องการของคู่พพาทฝ่ายใดจะกระทบต่ออกฝ่ายหรือไม่ อย่างไร และความต้องการของคู่พพาทสอดคล้อง
กับความต้องการที่แท้จริงหรือไม่ การค้นหาความต้องการที่แท้จริงของคู่พพาท คือ การค้นหารากเหง้าของ
ิ
ความขัดแย้งว่าเกิดจากเหตุปัจจัยภายในตัวใด ขั้นตอนการค้นหาความต้องการแท้จริงนี้ ผู้ประนีประนอม
ควรด าเนินไปพร้อมกับการปรับลดระดับของปัญจธรรมที่ก่อให้เกิดปัญหา ความขัดแย้ง ให้คงเหลือเพยง
ี
ความต้องการที่สอดคล้องกับแรงจูงใจ จึงจะสามารถสร้างข้อตกลงที่สมานฉันท์ได้
ิ
2) การหาข้อตกลงที่สมดุล หลังจากคู่พพาทสามารถคิดหาวิธีการระงับข้อพพาทได้แล้ว
ิ
ขั้นตอนต่อไปของการไกล่เกลี่ย คือ การน าเสนอทางเลือกส าหรับการแก้ไขปัญหา ขั้นตอนนี้เป็นการ
ื่
ิ
ด าเนินการเพอให้ได้มาซึ่งข้อตกลงในการจัดการกับปัญหาข้อพพาท ส่วนนี้ผู้ประนีประนอมสามารถ
ิ
เสนอแนะแนวทางที่เป็นประโยชน์แก่คู่พพาทเพอประกอบการตัดสินใจได้ โดยใช้เกณฑ์ชี้วัดแนวทางในการ
ื่
ิ
แก้ไขปัญหาข้อพพาทว่าเหมาะสม หรือไม่ ด้วยการพจารณาว่าการเสนอข้อตกลงนั้นเกิดจากเจตนาที่เป็น
ิ
