Page 2338 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21
P. 2338
๒๓๒๐
ื่
ู
ชื่อว่าร่มเงาของญาติย่อมเย็นกว่า ซึ่งค าพดดังกล่าวมีนัยยะเพอเตือนสติพระเจ้าวิฑูฑภะให้ตระหนักถึง
ผลร้ายของสิ่งที่จะเกิดขึ้นจากการตัดสินที่เต็มไปด้วยโทสะ เช่นกัน
ิ
ิ
3) การลดโมหะ ผู้ประนีประนอมสามารถลดโมหะในจิตใจของคู่พพาทได้ ด้วยการชี้ให้คู่พพาท
ิ
ื่
ิ
พจารณาข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นในมุมมองใหม่ที่กว้างขวางรอบด้าน เพอให้คู่พพาทเกิดความเข้าใจเกี่ยวกับ
สถานการณ์ความขัดแย้งได้ถูกต้อง ผู้ประนีประนอมอาจชี้ให้คู่พพาทแต่ละฝ่ายเห็นว่าการตัดสินใจของอก
ี
ิ
ื่
ู
ิ
ื้
ฝ่ายมิได้เกิดความเห็นแก่ตัว แต่ตัดสินใจบนพนฐานของข้อจ ากัดบางประการ ซึ่งการพดเพอท าให้คู่พพาท
ี
เกิดแง่มุมความคิดที่กว้างขึ้นจะช่วยให้มองเห็นความจริงอกด้านที่ไม่เคยให้ความสนใจ ตัวอย่างพทธวิธี
ุ
ในการลดโมหะในการไกล่เกลี่ยของพระพทธเจ้าที่เห็นได้ชัด คือ การไกล่เกลี่ยกรณีความขัดแย้งของเหล่า
ุ
พระญาติ ในสงครามแย่งน้ าจากแม่น้ าโรหิณี ส่วนที่ทรงตรัสกับเหล่ากษัตริย์ในตอนท้ายของการไกล่เกลี่ย
ข้อพพาท กรณีความขัดแย้งของเหล่าพระญาติในสงครามแย่งน้ าจากแม่น้ าโรหิณี โดยทรงตั้งข้อสังเกต
ิ
ั
ั
ผ่านการยกชาดกเรื่อง ทุททภชาดก ว่าด้วยเรื่องของการฟงอย่างขาดสติ เป็นการแสดงถึงโทษของการฟง
อย่างขาดสติไม่ไตร่ตรองอย่างรอบคอบจนน าไปสู่ความขัดแย้ง และตอนท้ายพระองค์ยังทรงตรัสย้ าว่า
ควรใช้สติในการรับฟังเรื่องราว มิควรหลงเชื่อค าพูดของผู้อื่นโดยไม่คิดไตร่ตรอง
ื่
ผู้ประนีประนอมควรเลือกพดจังหวะเพอขจัดอกุศลมูลของคู่พพาทในจังหวัดที่เหมาะสม และ
ู
ิ
ู
ไม่ควรใช้ค าพดในลักษณะของการสั่งสอน เพราะจะท าให้คู่พพาทเกิดความรู้สึกเสียหน้าเกิดความขุ่นเคือง
ิ
ิ
แก่คู่พพาทจนท าให้บรรยากาศการไกล่เกลี่ยเกิดความตึงเครียด โดยผู้ประนีประนอมควรใช้วิธีการ
ื่
ตั้งค าถามให้คู่พพาทได้ฉุกคิดเพอทบทวนในสิ่งที่เกิดขึ้นว่า มีอารมณ์ความรู้สึกปรุงแต่งในความคิดของตน
ิ
หรือมีความเข้าใจผิดในสถานการณ์ความขัดแย้งส่วนใด หรือไม่ อย่างไร ทั้งนี้ เพอสร้างความเปลี่ยนแปลง
ื่
ื
ภายในจิตใจของคู่พิพาทโดยไม่สร้างความขุ่นเคอง ทั้งการพูดในลักษณะนี้ของผู้ประนีประนอมจะช่วยดึงสติ
คู่พิพาทกลับมา จนสามารถพิจารณาไตร่ตรองในสิ่งที่เกิดขึ้นได้อย่างละเอียดรอบคอบมากขึ้น
4. การสร้างสันติ
ขั้นตอนสุดท้ายของการใช้หลักพทธวิธีในการไกล่เกลี่ยข้อพพาท คือ การช่วยเหลือคู่พพาทในการ
ิ
ิ
ุ
ื่
ี
แสวงหาข้อตกในการแก้ไขปัญหาให้ยุติเพอให้กลับมาอยู่ร่วมกันด้วยความสงบสันติอกครั้ง การสร้างสันติถือ
ุ
เป็นจุดมุ่งหมายสูงสุดของการไกล่เกลี่ย หลักพทธวิธีการสร้างสันติที่ผู้ประนีประนอมสามารถน ามาปรับใช้
กับการไกล่เกลี่ยเพอท าให้คู่พพาทกลับมาอยู่ร่วมกันได้อย่างสันติสมานฉันท์ได้ คือ การอปมาอปไมย
ิ
ุ
ุ
ื่
พระพทธเจ้าทรงใช้พทธวิธีการการอปมาอปไมยในหลายโอกาส ทั้งการสร้างสันติ และสร้างความสามัคคี
ุ
ุ
ุ
ุ
ตัวอย่างที่เด่นชัด คือ กรณีความขัดแย้งของเหล่าพระญาติฝ่ายศากยวงศ์และโกลิยวงศ์ ในสงครามแย่งน้ า
จากแม่น้ าโรหิณี ที่หลังจากที่พระองค์ทรงด าเนินการไกล่เกลี่ยจนเหล่ากษัตริย์เกิดความสงบภายในจิตใจ
ล้มเลิกความคิดที่จะท าสงครามแล้ว พระองค์จึงทรงสร้างสันติภาพภายนอก พร้อมก าจัดการกับรากเหง้า
ของความขัดแย้งภายในจิตใจของคู่พพาทให้หมดสิ้นไป ด้วยการยกชาดก 3 เรื่อง ขึ้นแสดงในท านอง
ิ
ุ
ื่
อปมาอปไมยเพอให้คู่พพาทเกิดสัมมาทิฏฐิ ประกอบด้วย รุกขธรรมชาดก ว่าด้วยต้นไม้โดดเดี่ยว และ
ุ
ิ
วัฏฏกชาดก ว่าด้วยความจริง เพอชี้ให้คู่พพาทเห็นถึงประโยชน์ของความสามัคคี ส่วนอตตทัณฑสูตรเป็น
ั
ื่
ิ
