Page 2334 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๓๑๖

หลักพุทธวิธีในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทของผู้ประนีประนอม แบ่งออกเป็น 4 ขั้นตอน ดังนี้

์
1. การวิเคราะหความขัดแย้ง
ุ
ุ
การใช้หลักพทธวิธีในการไกล่เกลี่ยผู้ประนีประนอมจ าเป็นต้องใช้มุมมองทางพทธศาสนาวิเคราะห์
ิ
ให้ทราบชัดว่า คู่พพาทมีความยึดมั่น ถือมั่น ในปปัญจธรรมตัวใด ระหว่าง ตัณหา ทิฏิ หรือมานะ
ทั้งคู่พพาทมีอกุศลมูล ที่มีอทธิพลต่อความคิด หรือการตัดสินใจของคู่พพาท ตัวใดระหว่าง โลภะ โทสะ
ิ
ิ
ิ
ั
หรือโมหะ และคู่พิพาทมีอคติตัวใดระหว่าง ฉันทาคติ โทสาคติ โมหาคติ หรือภยาคติ จึงท าให้ความสัมพนธ์
้
ของคู่พิพาทเลวร้ายลง จนเป็นอุปสรรคต่อการแกไขปัญหาข้อพพาท โดยผู้ประนีประนอมสามารถวิเคราะห์
ิ
เหตุปัจจัยภายในของคู่พาทที่ก่อให้เกิดความขัดแย้งได้ ด้วยการให้คู่พพาทเล่าเหตุการณ์พร้อมแสดง
ิ
ิ
ความรู้สึก แล้วสังเกตอาการของคู่พพาทที่แสดงออกมาทั้งส่วนที่เป็นค าพูดและการกระท า พุทธศาสนามอง
ว่าความขัดแย้งกับความสงบเป็นสภาวะที่เชื่อมโยงกันเปรียบเสมือนเหรียญที่มีสองด้าน ความขัดแย้งจะยุติ
ลงต่อเมื่อเหตุปัจจัยภายในฝ่ายที่เป็นอกุศลหยุดส่งผลต่อการแสดงออกภายนอกของคู่พพาท ดังนั้น
ิ
การวิเคราะห์ให้ทราบถึงเหตุปัจจัยภายในที่ก่อให้เกิดความขัดแย้ง จึงเป็นสิ่งจ าเป็นที่ผู้ประนีประนอมต้อง

กระท าในการใช้หลักพุทธวิธีในการไกล่เกลี่ย

2. การสร้างความเชื่อถือ
ความเชื่อถือในตัวผู้ประนีประนอมเป็นเครื่องมือส าคัญที่จะน าไปสู่ความส าเร็จของการไกล่เกลี่ย

ู่
ู
ื่
เพราะในการไกล่เกลี่ยผู้ประนีประนอมจ าเป็นต้องเข้าไปมีปฏิสัมพันธ์พดคุยกับคพิพาทเพอรับรู้ข้อมูลเชิงลึก
ั
้
ู
ที่อยู่เบื้องหลังความขัดแย้ง ซึ่งจะน าไปใช้เป็นข้อมูลในการแกไขความขัดแย้งไปพร้อมกับฟื้นฟความสัมพนธ์
ิ
ของคู่พพาทให้กลับคืนดี นอกจากนี้ ผู้ประนีประนอมยังต้องท าหน้าที่เป็นสื่อกลางในการส่งผ่านข้อมูล
ิ
ิ
ที่ถูกต้องให้แก่คู่พพาท ยิ่งกว่านั้น หากคู่พพาทมีความเชื่อถือในตัวผู้ประนีประนอมแล้วจะท าให้เกิด
ื้
บรรยากาศการไกล่เกลี่ยที่เป็นมิตร เออต่อการเจรจาหาทางออกร่วมกันด้วยเหตุผล โดยความเชื่อถือ
ั
ิ
ในตัวผู้ประนีประนอมจะเกิดขึ้นต่อเมื่อผู้ประนีประนอมกับคู่พพาทมีความสัมพนธ์ที่ดีต่อกัน และ
ผู้ประนีประนอมสามารถสร้างความเชื่อถือให้เกิดขึ้นได้โดยใช้ 3 หลักการ ดังนี้
1) ความเป็นกลาง คู่พพาทที่แสดงเจตนาว่าจะเข้าร่วมในการไกล่เกลี่ยแสดงว่ายอมรับ
ิ
ิ
กระบวนการไกล่เกลี่ยในระดับหนึ่ง ในช่วงแรกของการไกล่เกลี่ยคู่พพาทอาจจะยังไม่ค่อยมั่นใจ แต่พอ
การไกล่เกลี่ยด าเนินไปจนถึงจุดที่คพพาทเริ่มมองเห็นทางออกของปัญหา จะมีความมั่นใจเพิ่มขึ้นเป็นล าดับ
ิ
ู่
ขั้นตอนนี้ผู้ประนีประนอมจะต้องแสดงให้คู่พพาทเห็นว่ากระบวนการไกล่เกลี่ยสามารถยุติปัญหาข้อพพาท
ิ
ิ
ที่เกิดขึ้นได้ การแสดงออกต่อคู่พพาทด้วยความเป็นกลางอย่างเท่าเทียมของผู้ประนีประนอมจะช่วยให้
ิ
ิ
ผู้ประนีประนอมได้รับความเชื่อถือจากคู่พพาทมากขึ้น กรณีที่คู่พพาทเกิดความระแวงสงสัยในตัว
ิ
ผู้ประนีประนอมควรเปิดโอกาสให้คู่พิพาทสอบถามได้อย่างเต็มที่ เพื่อแสดงถึงความบริสุทธิ์ใจในการปฏิบัติ
หน้าที่ ทั้งนี้ ผู้ประนีประนอมจะต้องเข้าใจว่าคู่พพาทซึ่งอยู่ในวงจรแห่งความขัดแย้ง จิตใจย่อมเต็มไปด้วย
ิ
ความหวาดระแวง จึงอาจมองผู้ประนีประนอมด้วยสายตาที่ตรวจสอบได้ และในขั้นตอนนี้ผู้ประนีประนอม