Page 2331 - บทความทางวิชาการหลักสูตร ผู้พิพากษาหัวหน้าศาล รุ่นที่ 21

๒๓๑๓

2) ฝึกตนเป็นผู้มีอริยทรัพย์ 7 ประการ คือ เชื่อถือศรัทธาสิ่งที่มีเหตุผล การประพฤติตัวอยู่ใน
ื้
ื้
ศีล ละอายต่อการท าชั่ว เกรงกลัวต่อปาบ ศึกษาเล่าเรียนให้มาก การเออเฟอ เสียสละ และท าความเข้าใจ
ด้วยเหตุผลอย่างถ่องแทว่า ผิดชอบ ชั่วดี คุณ โทษ ประโยชน์ หรือมิใช่ประโยชน์
้
3) ช าระจิตใจอยู่เสมอ เป็นการขจัดความขัดแย้งภายในตน ด้วยการช าระสิ่งที่เป็นมลทินเกาะ
กินจิตใจ 9 ประการ คือ คือ ความโกรธ การลบหลู่ผู้มีพระคุณ ความริษยา ความตระหนี่ ความเจ้าเล่ห์
ความโอ้อวด การโกหก การคิดชั่ว และการเห็นผิดเป็นชอบ
4) ฝึกตนให้เป็นที่พงแห่งตน โดยการฝึกรับผิดชอบต่อตนเอง ไม่สร้างปัญหาแก่ตนเอง
ึ่
ญาติพี่น้อง หรือหมู่คณะ

2. จัดการความขัดแย้งระหว่างบุคคล
ความขัดแย้งระหว่างบุคคลป้องกันได้ด้วยการปฏิบัติตนตามหลักสาราณียธรรม 6 คือ การแสดง

ื้
ื้
ความปรารถนาดี เออเฟอเผื่อแผ่ต่อกัน ทั้งกายกรรม วจีกรรม และมโนกรรม แบ่งปันสิ่งของแก่กันตาม
โอกาสที่สมควร การปฏิบัติตามกฎระเบียบด้วยความสุจริต และการปรับความคิดให้เห็นชอบร่วมกันใช้หลัก
พละ 5 ซึ่งเป็นพลังที่สร้างสรรค์เพอขจัดความขัดแย้ง คือ พลังแห่งความเชื่อมั่นศรัทธา พลังแห่งความ
ื่
เพียรพยายามในการรักษาเพมพูนความดี พลังแห่งการมีสติรู้ตัว หรือความไม่ประมาท พลังแห่งความตั้งใจ
ิ่
ู
ท าสิ่งที่ถูกต้อง พลังแห่งความรู้แจ้ง และใช้หลักการพูดที่ดีเพื่อช่วยป้องกัน พุทธศาสนากล่าวถึงหลักการพด
ู
ู
ื่
ที่ดีว่า ต้องไม่พดในสิ่งที่ก่อให้เกิดการเบียดเบียนตนเอง หรือผู้อน ควรพดแต่ในสิ่งที่ควรพด พระพทธเจ้า
ู
ุ
ทรงวางหลักการพดที่ดีไว้ในอภัยราชกุมารสูตร สรุปได้ว่าควรพดเฉพาะความจริง และเป็นประโยชน์ ส่วน
ู
ู
ค าพดที่เป็นความจริง และมีประโยชน์ แต่อาจไม่เป็นที่รัก ไม่เป็นที่ชอบใจ ก็ควรเลือกวาระ และต้องพด
ู
ู
ด้วยความเมตตา ส าหรับความเท็จหรือความจริงที่ไม่เป็นประโยชน์ ไม่ควรพูดในทุกกรณี ไม่ว่าค าพูดนั้น จะ
เป็นที่รัก หรือเป็นที่ชอบใจ หรือไม่

3. การจัดการความขัดแย้งภายในครอบครัว
ผู้ที่เป็นหัวหน้าครอบครัวต้องมีศีลธรรม จัดการทรัพย์สินของครอบครัวให้ลงตัว ตามหลักการ
บริโภคที่ถูกต้อง คือ การเก็บไว้เลี้ยงตนตามสมควร ท าประโยชน์ สร้างความดี แบ่งปัน แก่ผู้ขาดแคลน รู้จัก

ประมาณการใช้จ่าย การไม่ยึดติดในโภคทรัพย์ ส่วนการอยู่ร่วมกันในครอบครัว ให้ใช้หลักความกลมเกลียว

และเมตตา ตามหลักสาราณียธรรม 6

4. การจัดการความขัดแย้งกรณีทั่วไป
พทธศาสนาเน้นการพฒนาตนเองจากภายในเพอป้องกันปัญหาความขัดแย้ง โดยใช้หลักขันติ
ื่
ั
ุ
หมายถึง ความอดทน อดกลั้น ซึ่งเป็นหลักการส าคัญที่พระพทธเจ้าทรงประกาศไว้ในโอวาทปาฏิโมกข์
ุ
ว่า พุทธศาสนาจะยึดหลักสันติในการแก้ไขปัญหา เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร เห็นได้ชัดจากการที่ทรง
บัญญัติหลักอธิกรณสมถะ 7 เพื่อใช้ระงับความขัดแย้งของสงฆ์ไว้อย่างละเอยด ค าว่า “อธิกรณ์” หมายถึง
ี
สาเหตุ เรื่องราว คดี ปัญหา หรือความยุ่งยาก กิจกรรมที่เกิดขึ้นในหมู่สงฆ์แล้วต้องจัดต้องท าให้ลุล่วงไป